Ebeveyn Katılım Açığı Nedir?

Ebeveyn Katılım Açığı, bir ebeveynin belirli ebeveynlik alanlarında ne kadar katılım istediği ile hukuk, mahkeme kararları, diğer ebeveynin davranışı, coğrafya, çalışma koşulları, kaynaklar, güvenlik ve çocuğun ihtiyaçları ile tercihleri dikkate alındığında ne kadar katılımın gerçekçi olarak mümkün olduğu arasındaki çok boyutlu uyumsuzluktur.

Kaynak açısından PIG doğrudan “üzüntü”, “öfke” veya “depresyon” ölçümü değildir. Ölçülmek istenen önce iki ayrı profilin kendisidir:

• İstenen katılım profili (D): Ebeveyn hangi alanlarda ne kadar katılım istemektedir?
• Mevcut/erişilebilir katılım profili (A): Ebeveynin gerçek koşullar altında hangi düzeyde katılımı mümkündür?

Kaynak altı geçici alan önermektedir:

“Mevcut” kavramı yalnız hukuki izin anlamına gelmez. Kaynak, gerçekçi erişilebilirliğin hukuk, mahkeme kararları, diğer ebeveyn, mesafe, çalışma koşulları, maddi imkânlar, güvenlik ve çocuğun ihtiyaçları ile tercihlerinden etkilenebileceğini açıkça belirtmektedir.

Gap = D − A Formülü Gerçek Bir Psikometrik Puan mıdır?

Hayır. \(Gap = D - A\) ifadesi çalışmada yalnızca istenen katılım ile mevcut katılım arasındaki kavramsal farkı göstermeye yarayan sezgisel bir formüldür; kaynak ham fark puanlarının güvenilir, doğrusal veya psikolojik olarak simetrik olduğunu varsaymamakta ve alternatif psikometrik modellerin karşılaştırılmasını önermektedir.

Burada:

\[ Gap = D - A \]

• \(D\): İstenen katılım düzeyi.
• \(A\): Gerçekçi olarak mevcut/erişilebilir katılım düzeyi.
• \(Gap\): İstenen ile erişilebilir profil arasındaki kavramsal uyumsuzluk.

Formülün önemli sınırlılığı, aynı sayısal farkın farklı alanlarda aynı psikolojik anlamı taşımayabilmesidir. Örneğin ebeveyn açısından çok yüksek değer taşıyan bir alandaki küçük fark, daha düşük önem verilen başka bir alandaki büyük farktan daha güçlü psikolojik sonuçlarla ilişkili olabilir.

Ayrıca \(D-A\) ile elde edilen “yoksunluk” yönü ile \(A>D\) durumunda oluşabilecek “beklenenden fazla erişilebilirlik” psikolojik olarak birbirinin ayna görüntüsü olmak zorunda değildir. Bu nedenle çalışma ham fark puanını varsayılan nihai ölçek olarak kabul etmemektedir.

Karşılaştırılması önerilen uyumsuzluk modelleri

• Manifest fark puanları.
• Latent fark puanları.
• Polinomik yanıt yüzeyi modelleri.
• Alan bazlı profil modelleri.

Çalışma, veriler hangi modeli destekliyorsa onun tercih edilmesi gerektiğini savunmaktadır.

Gölge Ebeveyn Sendromu Nedir?

Gölge Ebeveyn Sendromu, çalışmada klinik bir tanı olarak değil, ebeveyn rolüne erişimin azalmasıyla ilişkili olabileceği varsayılan ebeveyn kimliği kesintisi, belirsiz kayıp, algılanan yerinden edilme ve işlevsel rol yoksunluğundan oluşan geçici bir araştırma yapısı olarak tanımlanmaktadır.

Kaynak SPS'nin PIG ile aynı şey olmadığını özellikle ayırmaktadır. PIG bir uyumsuzluk veya açıklık yapısıdır; SPS ise bu açıklıkla ilişkili olup olmadığı ampirik olarak test edilmesi gereken yanıt alanıdır.

Önerilen SPS bileşenleri

Kaynak ayrıca iki olası yanıt örüntüsü önermektedir:

• Aktivasyon: öfke, savunuculuk ve yüzleşme gibi tepkiler.
• Kapanma (shutdown): çaresizlik, depresif duygulanım ve geri çekilme gibi tepkiler.

Bu iki örüntü tanısal alt tipler olarak sunulmamaktadır. Başlangıçta ilişkili süreçler veya profiller olarak modellenmeleri ve aynı kişide zaman içinde değişebileceklerinin test edilmesi önerilmektedir.

Aday maddeler ne anlama geliyor?

Çalışma bilişsel test için örnek içerikler vermektedir. Kaynakta “Ebeveyn olarak kim olduğuma ilişkin algım bozuldu” ve “Ebeveyn olmaya devam ediyorum fakat bu rolü gündelik yaşamda yerine getiremiyorum” anlamına gelen aday ifadeler yer almaktadır.

Bunlar yayımlanmış ve puanlanabilir bir anket değildir. Kaynak açıkça bunların yalnızca bilişsel test için aday maddeler olduğunu belirtmektedir.

Madde yazımında kaçınılması gerekenler

Aday maddeler sonuçtan suçlu veya fail çıkaran yüklü hukuki ifadelerden kaçınmalıdır. Kaynak özellikle “alienated”, “abducted” veya “wrongfully excluded” gibi hukuki ve nedensel sonuçları baştan varsayan kelimelerin maddelere yerleştirilmemesi gerektiğini savunmaktadır.

Aynı şekilde diğer ebeveynin niyetini varsayan ifadelerden ve cinsiyete dayalı bakım stereotiplerinden kaçınılmalıdır.

Bu çalışma ne tür bir araştırmadır?

Bu makale hazır bir psikometrik ölçeğin doğrulama çalışması değildir. Çalışma, PIG ve SPS kavramlarını test edilebilir ölçüm programlarına dönüştürmek için hazırlanmış kavramsal bir ölçek geliştirme protokolüdür.

Yazarın kullandığı genel yaklaşım, psikometrik ölçek geliştirme literatüründe yapı tanımının madde yazımından önce yapılması gerektiği ilkesine dayanmaktadır. Kaynak özellikle yüksek iç tutarlılığın tek başına geçerlilik anlamına gelmediğini vurgulamaktadır.

Ölçek Geliştirme Programı Hangi Aşamalardan Oluşuyor?

Önerilen geliştirme programı üç ana aşamadan oluşmaktadır: önce yapıların ve aday içeriğin geliştirilmesi, ardından heterojen örneklemlerde ölçek yapısının kurulması ve son olarak bağımsız örneklemde güvenirlik, geçerlilik, yordama ve ölçüm değişmezliğinin test edilmesi.

Aşama I: İçerik geliştirme

İlk aşamada kapsam taraması ile birlikte farklı ayrılık deneyimlerinden ebeveynlerle görüşmeler yapılması önerilmektedir. Örneklemin yalnız tek bir mağduriyet veya şikâyet topluluğundan seçilmemesi özellikle önemlidir.

Önerilen katılımcı çeşitliliği şunları içerir:

• Anneler ve babalar.
• Birlikte yaşayan ve yaşamayan ebeveynler.
• Paylaşımlı veya tek ebeveyn ağırlıklı bakım düzenleri.
• Gönüllü ve çekişmeli ayrılık süreçleri.
• Birden fazla hukuk sistemi.
• Uygulayıcı profesyoneller.
• Ayrı olarak güvenlik ve koruma uzmanları.

Uzman panelinin maddeleri ilgililik, açıklık ve kötüye kullanım potansiyeli açısından değerlendirmesi önerilmektedir.

Bilişsel görüşmelerde özellikle “mevcut/available” kavramının katılımcılar tarafından nasıl yorumlandığı, hatırlama dönemi, duygusal yük ve katılımcıların arzuyu beklentiden ayırıp ayıramadığı test edilmelidir.

Aşama II: Ölçek yapısının oluşturulması

Kaynak, büyük ve heterojen bir örneklemin keşfedici ve doğrulayıcı analizler için rastgele bölünmesini veya iki bağımsız örneklem kullanılmasını önermektedir.

Önerilen psikometrik yöntemler arasında:

• Ordinal faktör analizi yöntemleri.
• Paralel analiz.
• Madde bilgi incelemesi.
• Yerel bağımlılık kontrolleri.

bulunmaktadır.

Maddelerin yalnızca Cronbach alfa değerini yükseltmek amacıyla silinmesi önerilmemektedir. Amaç mümkün olan en yüksek iç tutarlılığı mekanik olarak üretmek değil, teorik yapıyı doğru ölçen ve genellenebilir bir araç geliştirmektir.

Aşama III: Bağımsız değerlendirme

Doğrulayıcı modellerin önceden kaydedilmesi ve bağımsız bir örneklem üzerinde test edilmesi önerilmektedir.

Güvenirlik değerlendirmesinde yalnız tek bir alfa katsayısı yerine:

• Omega.
• Test-tekrar test kararlılığı.

gibi ölçütlerin kullanılması önerilmektedir. Bununla birlikte erişilebilir ebeveynlik koşullarının gerçek hayatta değişebileceği, dolayısıyla her değişimin ölçüm hatası olarak yorumlanmaması gerektiği belirtilmektedir.

PIG ve SPS'nin Geçerli Olduğu Nasıl Test Edilebilir?

PIG ve SPS'nin geçerliliği yalnız maddelerin birbirleriyle yüksek korelasyon göstermesiyle değil; beklenen ilişkili yapılarla bağlantılarının, farklı yapılardan ayrışmalarının, mevcut ölçümlerin üzerine ek açıklayıcı değer sağlamalarının ve gelecekteki sonuçları yordayıp yordamadıklarının bağımsız verilerle sınanmasıyla değerlendirilmelidir.

Yakınsak geçerlilik

Kaynak PIG ve SPS'nin aşağıdaki yapılarla beklenen yöndeki ilişkilerinin incelenmesini önermektedir:

• Ebeveyn rolünün kişisel önemi.
• Belirsiz kayıp.
• Yas.
• Eş-ebeveynlik kalitesi.
• Engellenmiş aidiyet.

Ayrışan geçerlilik

SPS'nin aşağıdaki yapılardan gerçekten ayrı olup olmadığı test edilmelidir:

• Majör depresyon.
• Genelleşmiş öfke.
• Yalnızlık.
• Hukuki mağduriyet/şikâyet.
• Genel aile çatışması.

Eğer SPS bu mevcut yapılardan güvenilir biçimde ayrışmıyorsa, çalışma yeni bir yapı oluşturmak yerine daha yalın mevcut kavramların tercih edilmesi gerektiğini kabul etmektedir.

Artımsal geçerlilik

Merkezi ampirik soru, istenen ile erişilebilir katılım arasındaki açıklığın yalnız hukuki statüden, objektif bakım süresinden, ayrılık öncesi ebeveynlikten ve çatışmadan daha fazla bilgi sağlayıp sağlamadığıdır.

Başka bir ifadeyle PIG, yalnız “velayet türünü” başka kelimelerle ölçüyorsa yeni bir ölçüm yapısı olarak değeri sınırlı olacaktır.

Yordayıcı geçerlilik

Yazar uzunlamasına test önermektedir. Özellikle ebeveyn açısından yüksek değer taşıyan alanlardaki daha büyük açıklıkların daha sonraki kimlik bozulmasını öngörüp öngörmediği test edilmelidir.

Aktivasyon ve kapanmanın farklı davranışsal yolları aracılık edip etmediği de uzunlamasına olarak incelenmelidir.

Kaynak açıkça kesitsel korelasyondan nedensellik çıkarılamayacağını belirtmektedir.

Ölçüm Değişmezliği Neden Kritik?

Ölçüm değişmezliği, PIG veya SPS maddelerinin farklı cinsiyet, hukuk sistemi, çocuk yaşı, ikamet düzeni ve hukuki statü gruplarında aynı yapıyı benzer biçimde ölçüp ölçmediğini belirlemek için gereklidir; bu kanıt olmadan grupların ortalama puanlarını doğrudan karşılaştırmak yanıltıcı olabilir.

Kaynak üç temel değişmezlik seviyesinin incelenmesini önermektedir:

İncelenmesi önerilen gruplar arasında cinsiyet, hukuk sistemi, çocuk yaşı, ikamet düzeni ve hukuki statü bulunmaktadır. Özet ayrıca güvenlik bağlamının da önemli bir değişmezlik ve yorum alanı olduğunu belirtmektedir.

Çeviri neden yalnız dil çevirisi değildir?

Kaynak, ileri-geri çeviri ile bilişsel testin birlikte yapılmasını önermektedir. Bunun nedeni “custody”, “parental responsibility” veya gündelik bakım gibi kavramların farklı hukuk sistemlerinde yalnızca farklı kelimelerle değil, farklı kurumsal anlamlarla kullanılabilmesidir.

Dolayısıyla dilsel eşdeğerlik tek başına psikometrik veya kurumsal eşdeğerlik sağlamaz.

Bu Protokol Bir Mahkeme veya Klinik Tanı Aracı Olarak Kullanılabilir mi?

Hayır. Kaynak, PIG ve SPS için henüz doğrulanmış puanlama, klinik eşik veya adli kullanım geçerliliği bulunmadığını açıkça belirtmekte; araştırmacıların puandan kötü muamele çıkarımı yapmamasını ve açık rıza ile doğrulanmış yorum çerçevesi olmadan bireysel sonuçları mahkemelere vermemesini önermektedir.

Dava bağlamındaki yanıt yanlılığı

Aile hukuku uyuşmazlıkları katılımcılara stratejik yanıt verme teşviki yaratabilir. Bu nedenle bir kişinin yüksek “yoksunluk” bildirmesi tek başına objektif olarak haksız yere engellendiğini kanıtlamaz.

Benzer biçimde düşük erişilebilirlik güvenlik, coğrafi koşullar, iş programı, çocuğun ihtiyaçları veya kişinin kendi tercihleri gibi başka nedenlerle açıklanabilir.

Güvenlik bağlamı

Kaynak güvenlik açısından hassas vakaların ayrı analiz edilmesini önermektedir. Erişimin sınırlı olması bazı durumlarda gerekli bir koruma tedbiri olabilir.

Bu nedenle büyük bir öznel PIG puanı:

• Temasın güvenli olduğunu kanıtlamaz.
• Temasın çocuğun yararına olduğunu kanıtlamaz.
• Diğer ebeveynin kötü davrandığını kanıtlamaz.
• Mahkeme kararının yanlış olduğunu tek başına göstermez.

Araştırma güvenliği

Önerilen etik önlemler arasında:

• Sıkıntı/distres protokolleri.
• Katılımcının maddeleri gönüllü olarak atlayabilmesi.
• Kriz destek kaynaklarının sağlanması.
• Araştırma verisinin hukuki dava dosyalarından güvenli biçimde ayrılması.

bulunmaktadır.

Altı yanlışlanabilir hipotez

Bu hipotezlerin doğrulanmış bulgu olmadığı özellikle önemlidir. Çalışmanın amacı bunları gelecekte yanlışlanabilir biçimde test edilebilir hâle getirmektir.

Çalışmanın desteklediği sonuçlar

• Hukuki statü, temas, bakım ve karar verme birbirinden ayrılabilir ebeveynlik boyutlarıdır.
• Psikometrik ölçek geliştirme yalnız “iyi görünen” maddeler yazmaktan ibaret değildir.
• Geçerlilik, yalnız yüksek iç tutarlılık katsayısıyla kurulamaz.
• İstenen katılım ile mevcut katılımın ayrı ayrı ölçülmesi kavramsal olarak gereklidir.
• Gruplar arası karşılaştırmadan önce ölçüm değişmezliği test edilmelidir.
• Aile hukuku ve güvenlik bağlamı ölçümün yorumunu değiştirebilir.

Çalışmanın desteklemediği sonuçlar

• PIG için doğrulanmış bir toplam puan henüz bulunmamaktadır.
• SPS doğrulanmış klinik sendrom veya psikiyatrik tanı değildir.
• Kaynak klinik veya adli eşik değer önermemektedir.
• Aday maddeler yayımlanmış bir test değildir.
• Yüksek öznel açıklık, diğer ebeveynin kötü niyetini kanıtlamaz.
• Yüksek açıklık, daha fazla temasın mutlaka güvenli veya çocuğun yararına olduğunu göstermez.
• Kesitsel ilişkilerden nedensellik çıkarılamaz.

Sınırlılıklar ve açık bilim taahhütleri

Protokol yazar tarafından oluşturulmuştur ve katılımcıların katkısıyla geliştirilmesi gerekmektedir. Öz-bildirim verisi objektif olarak kimin haksız davrandığını belirleyemez.

İstenen ve erişilebilir katılım zaman içinde hızlı biçimde değişebilir. Çocuğun tercihleri de bir ebeveynin skoruna indirgenemez.

Çalışma SPS'nin mevcut yas, kimlik veya stres yapılarından ayrı bir yapı olarak doğrulanamayabileceğini açıkça kabul etmektedir. Böyle bir durumda psikometrik yalınlık gereği mevcut yapılar tercih edilmelidir.

Madde havuzlarının, dışlamaların, analiz kodunun ve önceden belirlenen plandan bütün sapmaların gizlilik izin verdiği ölçüde ön kayıt ve açık bilim ilkeleriyle paylaşılması önerilmektedir.

Başarısız replikasyonların ve artımsal geçerlilik göstermeyen sonuçların da yayımlanması gerektiği belirtilmektedir.