Bir ev teknolojisinin toplam faydası yüksek olsa bile, o teknolojiden en fazla yararlanacak kişinin hane bütçesi üzerindeki karar gücü sınırlıysa ürün satın alınmayabilir. İncelenen çalışma, bu sorunu ürünün fiyatını düşürerek, kredi sağlayarak veya aile içindeki güç dağılımını doğrudan değiştirmeye çalışarak değil, ürünün yapısını değiştirerek ele alıyor.

Önerilen mekanizma, özellikle kadının zaman ve sağlık açısından daha fazla yarar sağlayacağı geliştirilmiş bir pişirme ocağını, erkeğin göreli olarak daha yüksek değer vermesi beklenen bir solar şarj cihazıyla tek bir satın alma seçeneğinde birleştirmeye dayanıyor. Araştırmacıların kuramsal modeline göre ocak ile şarj cihazının doğru dengede paketlenmesi, eşlerin ürüne biçtiği değerler arasındaki farkı azaltabilir ve ortak satın alma kararını kadının özel değerlendirmesine yaklaştırabilir.

Bu öngörü, Haiti’nin kuzeyindeki kırsal köylerde yaşayan 300 çift eşli hane üzerinde planlanan teşvikli bir saha laboratuvarı deneyiyle sınanacaktır. Haneler, eşlerin ayrı ayrı ve gizli teklif verdiği bireysel karar koluna veya birlikte görüşerek tek teklif verdiği ortak karar koluna rastgele atanacaktır. Her hane geliştirilmiş ocak, bağımsız solar şarj cihazı ve bağlı ocak–şarj paketi için ödeme istekliliğini bildirecektir.

Ancak bu sürüm bir sonuç makalesi değildir. Ana deney henüz başlamamış, hiçbir ana örneklem hanesi randomize edilmemiş ve hiçbir temel ödeme istekliliği sonucu gözlemlenmemiştir. Çalışmada yer alan “sonuçlar”, gözlemlenmiş ampirik bulgular değil; matematiksel modelin koşullu öngörüleri, önceden kaydedilmiş hipotezler ve planlanan istatistiksel testlerdir.

Aynı bütçeyi paylaşmak, aynı ürüne aynı değeri vermek anlamına gelmiyor

Bir hanenin tek bir kişi gibi davrandığını varsayan klasik yaklaşımda, eşlerin gelirleri, tercihleri ve karar güçleri tek bir ortak fayda fonksiyonunda birleşmiş gibi ele alınır. Bu durumda önemli olan ürünün haneye sağladığı toplam faydadır. İncelenen çalışma ise haneyi, tercihleri farklı olan ve ortak kaynakların kullanımında aynı ağırlığa sahip olmayabilecek bireylerden oluşan kolektif bir karar birimi olarak ele alıyor.

Bu ayrım özellikle bir teknolojinin kullanım hakkıyla satın alma üzerindeki karar hakkının farklı kişilerde toplandığı durumlarda önem kazanıyor. Geleneksel pişirme işini büyük ölçüde kadın yürütüyorsa geliştirilmiş bir ocak kadının zamanını ve dumana maruz kalmasını daha fazla etkileyebilir. Buna karşılık büyük harcamalar üzerinde daha güçlü söz sahibi olan eş, aynı ocağa daha düşük bir parasal değer biçebilir. Ürün toplamda yararlı olsa bile temel yararlanıcının pazarlık gücü düşükse ortak ödeme istekliliği ürünün sosyal değerinin altında kalabilir.

Çalışmanın çıkış noktası tam olarak bu uyumsuzluktur:

• Teknolojinin esas kullanıcısı ile satın alma kararında belirleyici olan kişi aynı olmayabilir.
• Sağlık, zaman veya emek tasarrufu gibi faydalar eşler arasında eşit dağılmayabilir.
• Ortak bütçe kullanılması, eşlerin ürün değerlemelerinin otomatik olarak birleştiği anlamına gelmez.
• Düşük pazarlık gücüne sahip eşe daha fazla yarar sağlayan teknolojiler sistematik biçimde düşük değerlenebilir.

Çalışmanın önerdiği üçüncü müdahale yolu

Hane içi teknoloji benimseme sorunlarına yönelik mevcut yaklaşımlar çoğunlukla iki alanda toplanıyor. Birinci yaklaşım, hedefli nakit transferleri, sübvansiyonlar veya kredi gibi araçlarla satın alma gücünü değiştiriyor. İkinci yaklaşım ise kadınların kaynaklar üzerindeki kontrolünü, karar yetkisini veya genel pazarlık gücünü artırmayı amaçlıyor.

Bu çalışma farklı bir soru soruyor: Hanedeki güç dağılımı, gelir düzeyi ve ürün fiyatı aynı kalırken ürün tasarımı değiştirilerek talep sürtünmesi azaltılabilir mi?

Önerilen çözüm, kadın tarafından daha yüksek değerlenmesi beklenen geliştirilmiş ocağın, erkek tarafından göreli olarak daha fazla değerlenmesi beklenen solar şarj özelliğiyle bağlanmasıdır. Böylece yalnızca bir eşin önceliklerini taşıyan bir ürün yerine, her iki eşin farklı bileşenlerine değer verdiği tek bir satın alma seçeneği oluşturulmaktadır.

Buradaki amaç eşlerin tercihlerini ortadan kaldırmak veya onları aynı fikirde buluşturmak değildir. Paketleme, tercih ayrılığının satın alma kararını ne ölçüde engellediğini değiştirmeyi amaçlar.

Klasik ürün paketleme teorisinin hanenin içine taşınması

Endüstriyel organizasyon literatüründe ürün paketleme, farklı ürünlere farklı değer biçen tüketicilere iki ürünün birlikte satılmasıyla açıklanır. Geleneksel yaklaşımda analiz edilen taraf satıcıdır. Satıcı, bir tüketicinin yüksek değer verdiği ürünle düşük değer verdiği ürünü birleştirerek geliri artırabilir.

Bu çalışma aynı mantığı tek bir hanenin içine taşıyor. Değerleri negatif yönde ilişkili olan “farklı tüketiciler”, piyasadaki ayrı müşteriler değil, aynı hanedeki iki eştir:

• Kadın geliştirilmiş ocağa erkekten daha fazla değer verebilir.
• Erkek solar şarj cihazına kadından daha fazla değer verebilir.
• İki bileşenin tek üründe birleşmesi, eşlerin bileşen değerlerinin birbirini dengelemesini sağlayabilir.

Ancak çalışma paketlemenin otomatik olarak yararlı olduğunu ileri sürmüyor. Şarj cihazına ilişkin erkek değerleme primi çok küçükse paket kadın odaklı bir ürün olmaya devam edebilir. Prim çok büyükse paket bu kez erkek odaklı bir ürüne dönüşebilir. Kuramsal mekanizma, iki bileşenin değerleme farklarının belirli bir aralıkta dengelenmesine bağlıdır.

Zaman, sağlık ve şarj erişimini bir araya getiren fayda modeli

Modelde her eşin toplam zamanı çalışma, ev içi üretim ve boş zaman arasında bölünmektedir:

\[ T = l_i + h_i + \ell_i \]

Burada:

• \(T\), eşin toplam zaman donanımıdır.
• \(l_i\), ücretli veya piyasa çalışmasına ayrılan zamandır.
• \(h_i\), ev içi üretime ayrılan zamandır.
• \(\ell_i\), boş zamandır.
• \(i\), kadın veya erkek eşi göstermektedir.

Geleneksel pişirme kadının \(\tau_f\) kadar zamanını alırken erkeğin pişirme süresi \(\tau_m \approx 0\) olarak düşünülmektedir. Geliştirilmiş ocak kadının pişirme süresini \(\Delta\tau > 0\) kadar azaltır. Bu, kadına boş zaman, gelir getirici faaliyet veya başka ev içi işler için kullanılabilecek zaman kazandırabilir. Model, zamanın nasıl yeniden kullanılacağını ayrıca belirlememekte; yalnızca zaman tasarrufunu değerlemenin bir parçası olarak ele almaktadır.

Sağlık sermayesi ise şu ilişkiyle gösterilmektedir:

\[ H_i = \bar{H} - \kappa_i e_i \]

Burada:

• \(H_i\), eşin dumana maruz kalma sonrasındaki sağlık sermayesidir.
• \(\bar{H}\), maruz kalma öncesindeki referans sağlık düzeyidir.
• \(\kappa_i\), kişinin dumana karşı duyarlılığıdır.
• \(e_i\), kişinin dumana maruz kalma miktarıdır.

Maruz kalmanın kadın ve erkek arasında asimetrik olduğu varsayılmaktadır:

\[ e_f = \bar{e}, \qquad e_m = \phi\bar{e}, \qquad \phi \in [0,1) \]

Kadın temel maruz kalma düzeyi olan \(\bar e\) ile karşılaşırken erkeğin maruz kalması bunun \(\phi\) oranındaki bölümüdür. \(\phi\) sıfıra yaklaştıkça pişirme ve duman maruziyeti daha güçlü biçimde kadın üzerinde yoğunlaşmaktadır.

Ocak emisyonları \(\rho\) oranında azaltıyorsa modelde sağlık kazanımları şöyledir:

\[ \Delta H_f = \kappa_f \rho\bar{e} \]

\[ \Delta H_m = \kappa_m \phi\rho\bar{e} \]

Bu ilişkiler ocağın kadına mutlaka belirli bir klinik fayda sağlayacağını kanıtlamaz. Bunlar, dumandaki varsayımsal azalmanın eşlerin parasal değerlemelerine nasıl yansıyabileceğini göstermek için kurulan teorik ilişkilerdir. Çalışma klinik sonuç, solunum hastalığı insidansı veya uzun dönem sağlık değişimi ölçmeyi planlamamaktadır.

Eşlerin fayda fonksiyonu

Her eşin faydası şu biçimde ifade edilmektedir:

\[ U_i = x_i + \alpha_i\ell_i + \beta_i\ell_j + \gamma_iH_i + \delta_iH_j + \chi_i\mathbf{1}[k\in\{s,b\}], \qquad j\neq i \]

Formüldeki değişkenler ve katsayılar şunlardır:

• \(U_i\): eş \(i\)'nin toplam faydasıdır.
• \(x_i\): para birimiyle ölçülen diğer tüketimdir.
• \(\ell_i\): kişinin kendi boş zamanıdır.
• \(\ell_j\): diğer eşin boş zamanıdır.
• \(H_i\): kişinin kendi sağlık sermayesidir.
• \(H_j\): diğer eşin sağlık sermayesidir.
• \(\alpha_i\): kişinin kendi boş zamanına verdiği ağırlıktır.
• \(\beta_i\): diğer eşin boş zamanına yönelik özgeci değerdir.
• \(\gamma_i\): kişinin kendi sağlığına verdiği ağırlıktır.
• \(\delta_i\): diğer eşin sağlığına yönelik özgeci değerdir.
• \(\chi_i\): şarj erişiminden elde edilen faydadır.
• \(\mathbf{1}[k\in\{s,b\}]\): seçilen ürün bağımsız şarj cihazı veya şarj cihazı içeren paketse 1, değilse 0 değerini alan gösterge fonksiyonudur.

Model, eşlerin birbirinin zamanına ve sağlığına hiç değer vermediğini varsaymıyor. Her iki eş de diğer eşin yararını önemseyebilir. Bununla birlikte kişinin kendi zamanı ve sağlığına verdiği ağırlığın, diğer eşin aynı kazanımlara özgeci olarak verdiği ağırlıktan daha yüksek olduğu kabul edilmektedir.

Geliştirilmiş ocağın bireysel değerlemesi

Eş \(i\)'nin geliştirilmiş ocağa biçtiği parasal değer şu şekilde tanımlanmaktadır:

\[ v_i(c) = \alpha_i\Delta\tau_i^c + \beta_i\Delta\tau_{-i}^c + \gamma_i\Delta H_i^c + \delta_i\Delta H_{-i}^c \]

Burada \(c\) geliştirilmiş ocağı, \(-i\) ise diğer eşi göstermektedir. Değerleme dört bileşenden oluşmaktadır:

1. Kişinin kendi zaman kazancının değeri
2. Diğer eşin zaman kazancına verilen özgeci değer
3. Kişinin kendi sağlık kazancının değeri
4. Diğer eşin sağlık kazancına verilen özgeci değer

Temel durumda pişirme emeği kadın üzerinde yoğunlaştığı için:

\[ \Delta\tau_f^c = \Delta\tau > 0, \qquad \Delta\tau_m^c = 0 \]

Bu yapı, ocağın yalnızca kadın tarafından değerlenmesini gerektirmez. Erkek, eşinin zaman veya sağlık kazanımını önemseyerek ocağa pozitif değer biçebilir. Kuramsal mekanizmanın gerektirdiği koşul, kadının toplam bireysel değerlemesinin erkeğinkinden daha yüksek olmasıdır.

Ocak değerlemesindeki cinsiyet farkı

Ocak için kadın–erkek değerleme farkı şu şekilde açılmaktadır:

\[ \begin{aligned} \Delta(c) ={}& (\alpha_f-\beta_m)\Delta\tau_f^c - (\alpha_m-\beta_f)\Delta\tau_m^c \\ &+ (\gamma_f-\delta_m)\Delta H_f^c - (\gamma_m-\delta_f)\Delta H_m^c \end{aligned} \]

\(\Delta(c)>0\) olması, kadının ocağa erkekten daha yüksek ödeme istekliliği göstermesi anlamına gelir. Bu sonuç model tarafından koşulsuz biçimde kabul edilmemektedir. Bireysel karar kolunda kadın ve erkeğin ayrı teklifleri karşılaştırılarak doğrudan test edilecek bir önkoşuldur.

Solar şarj cihazının değeri

Şarj cihazının değeri ortak hane faydası ile kişiye özgü erişim veya kontrol değerinin toplamı olarak modellenmektedir:

\[ v_i(s) = q(s) + r_i(s) \]

Burada:

• \(q(s)\), iletişim, güvenlik, acil durum erişimi veya ortak telefon kullanımı gibi iki eşe de yarar sağlayabilecek ortak hane değeridir.
• \(r_i(s)\), eşin cihaz sahipliği, cihaz kullanımı veya şarj erişimi üzerindeki kontrolünden kaynaklanan kişiye özgü değerdir.

Erkeğin şarj cihazına ilişkin net primi şöyle tanımlanmaktadır:

\[ g_s \equiv v_m(s)-v_f(s)>0 \]

Bu koşul, şarj cihazının yalnızca erkek tarafından kullanılan özel bir ürün olmasını gerektirmez. Ortak hane faydası iki eşin değerlemesine de eklendiği için cinsiyet farkında birbirini götürür. Mekanizma için gerekli olan, ortak değer çıkarıldıktan sonra erkeğin kişiye özgü erişim değerinin daha yüksek olmasıdır.

Çalışmanın örneklem ölçütlerinde erkeğin en az bir şarj edilebilir cihazın sahibi veya birincil kullanıcısı olması şartı bu olasılığı güçlendirmek için konulmuştur. Yine de \(g_s>0\) varsayımı deneyde doğrulanması gereken bir önkoşuldur.

Paket değerlemesi ve toplamsallık varsayımı

Modelin temel varsayımı, paketin değerinin iki bileşenin değerlerinin toplamına eşit olmasıdır:

\[ v_i(b) = v_i(c)+v_i(s) \]

Burada \(b\), ocak ile şarj cihazının tek ve bölünemez satın alma kararı altında sunulduğu pakettir. Bu varsayım:

• İki ürünün birlikte kullanılmasından doğan ek tamamlayıcılık değerini,
• Tek işlem yapmanın sağladığı kolaylığı,
• Paket görünümünden kaynaklanan ilave çekiciliği,
• Bileşenlerin birbirinin kullanım değerini azaltmasını

temel modelin dışında bırakmaktadır.

Araştırmacılar, gerçek paket değerinin şu biçimde olabileceğini de tartışmaktadır:

\[ v_i(b)=v_i(c)+v_i(s)+\pi_i \]

\(\pi_i\), eşe özgü paketleme primidir. Kadın ve erkek için paketleme primi aynıysa değerleme seviyeleri değişebilir ancak cinsiyet farkına ilişkin temel mekanizma değişmez. Primler eşler arasında farklıysa tahmin edilen daralmanın büyüklüğü değişebilir.

Çalışma, tekliflerin tüm ürünlerde 0–50 dolar arasında sınırlandırılması nedeniyle toplamsallığı doğrudan test etmeyecektir. Örneğin gerçek ocak ve şarj değerlerinin toplamı 50 doları aşıyorsa gözlenen paket teklifi üst sınırda kesilecektir. Bu nedenle:

\[ WTP(b)-WTP(c)-WTP(s) \]

ifadesi toplamsallık testi olarak kullanılmayacaktır.

Paketin cinsiyet değerleme farkını nasıl değiştirmesi bekleniyor?

Ürüne özgü kadın–erkek değerleme farkı şu şekilde tanımlanmaktadır:

\[ \Delta(k)=v_f(k)-v_m(k) \]

Ocak için \(\Delta(c)>0\), solar şarj cihazı için ise:

\[ \Delta(s)=-g_s<0 \]

olması beklenmektedir. Toplamsal paket değerlemesi altında paketin cinsiyet farkı:

\[ \Delta(b)=\Delta(c)+\Delta(s) =\Delta(c)-g_s \]

olur.

Bu kısa denklem çalışmanın temel mekanizmasını özetlemektedir. Kadın lehine ocak primi ile erkek lehine şarj primi birbirini kısmen götürürse paketin cinsiyet farkı bağımsız ocağın farkından daha küçük olabilir.

Zayıf denge koşulu

\[ 0<g_s<2\Delta(c) \]

Bu koşul sağlanırsa:

\[ |\Delta(b)|<\Delta(c) \]

yani paketin mutlak kadın–erkek değerleme farkı bağımsız ocağın farkından küçük olur.

İki taraflı denge koşulu

\[ \frac{1}{2}\Delta(c)<g_s<2\Delta(c) \]

Bu daha güçlü koşul sağlanırsa paket farkı hem bağımsız ocağın hem de bağımsız şarj cihazının cinsiyet farkından küçük olur.

Tam kapanma koşulu

\[ g_s=\Delta(c) \]

olduğunda:

\[ \Delta(b)=0 \]

elde edilir. Bu, eşlerin pakete aynı değeri verdiği teorik sınır durumudur. Çalışma bunu her hanede gerçekleşmesi beklenen genel bir sonuç olarak değil, değerleme primlerinin tam dengelendiği özel bir durum olarak tanımlamaktadır.

Ortak karar ve kadının Pareto ağırlığı

Hanenin ortak satın alma kararı, kadın ve erkeğin değerlemelerinin pazarlık gücüyle ağırlıklandırılması üzerinden temsil edilmektedir:

\[ W(k;\mu) = \mu v_f(k) + (1-\mu)v_m(k) - p_k \]

Burada:

• \(W(k;\mu)\), ürün satın alındığında oluşan ağırlıklandırılmış hane fazlasıdır.
• \(\mu\in(0,1)\), kadının Pareto ağırlığı veya göreli pazarlık gücüdür.
• \(1-\mu\), erkeğin göreli ağırlığıdır.
• \(v_f(k)\) ve \(v_m(k)\), kadın ve erkeğin ürün değerlemeleridir.
• \(p_k\), ürün fiyatıdır.

Hane ürünü şu koşulda satın alır:

\[ W(k;\mu)\geq0 \]

Ortak ödeme istekliliği ise fiyat çıkarılmadan önceki ağırlıklı değerlemedir:

\[ w^J(k) = \mu v_f(k)+(1-\mu)v_m(k) \]

Bu formül, ortak teklifin eşlerin bireysel tekliflerinin basit aritmetik ortalaması olmak zorunda olmadığını gösterir. Pazarlık ağırlığı hangi eşte daha yüksekse ortak değerleme o eşin özel değerlemesine daha fazla yaklaşır.

Ortak teklif ile kadının özel teklifi arasındaki fark

Bağımsız ocak için ortak değerleme ile kadının gizli bireysel değerlemesi arasındaki fark:

\[ \tau_c(\mu)=w^J(c)-v_f(c) \]

olarak tanımlanır. Kadın ocağa erkekten daha fazla değer veriyorsa:

\[ \tau_c(\mu) = -(1-\mu)\Delta(c)<0 \]

olur. Negatif işaret, çiftin ortak ocak teklifinin kadının tek başına vereceği teklifin altında kaldığını gösterir.

Paket için aynı fark:

\[ \tau_b(\mu) = -(1-\mu)\left[\Delta(c)-g_s\right] \]

şeklindedir. Paket ile ocak farklarının arasındaki hareket:

\[ \tau_b(\mu)-\tau_c(\mu) = (1-\mu)g_s>0 \]

olur. Solar şarj bileşeni ortak değeri kadının özel ocak değerlendirmesine doğru yukarı taşımaktadır.

Zayıf denge koşulu sağlandığında:

\[ |\tau_b(\mu)|<|\tau_c(\mu)| \]

elde edilir. Çalışmanın tek doğrulayıcı hipotezi bu mutlak daralmayı sınayacaktır.

Pazarlık gücüne duyarlılığın azalması

Ortak fazlanın kadının pazarlık gücüne göre türevleri şöyledir:

\[ \frac{\partial W(c;\mu)}{\partial\mu} = \Delta(c)>0 \]

\[ \frac{\partial W(s;\mu)}{\partial\mu} = -g_s<0 \]

\[ \frac{\partial W(b;\mu)}{\partial\mu} = \Delta(c)-g_s \]

Ocak talebi kadının gücü yükseldikçe artarken şarj cihazı talebi, erkek net primi pozitifse, kadının ağırlığı arttıkça azalabilir. Paket eğimi iki değerin farkıdır.

\(g_s\), \(\Delta(c)\)'ye yaklaştığında paket talebinin pazarlık gücüne duyarlılığı küçülür. Tam eşitlik durumunda:

\[ \frac{\partial W(b;\mu)}{\partial\mu}=0 \]

olur.

Bu, hanenin tüm kararlarında tek bir birim gibi davranması anlamına gelmez. Yalnızca bu belirli paket ürününün ortak değerlemesinin teorik olarak Pareto ağırlığına duyarsız hâle gelebileceği anlamına gelir. Diğer harcamalar ve kaynak tahsisleri pazarlık gücünden etkilenmeye devam edebilir.

Bireysel ve ortak değerleme ayrışması

Eş \(i\) için ortak ve bireysel ödeme istekliliği arasındaki ayrışma:

\[ D_i(k)=w^J(k)-v_i(k) \]

olarak tanımlanır. Kadın için:

\[ D_f(k)=-(1-\mu)\Delta(k) \]

erkek için:

\[ D_m(k)=\mu\Delta(k) \]

olur. Kadının pazarlık gücü düşük olduğunda \(1-\mu\) büyüktür; dolayısıyla ortak teklif ile kadının özel teklifi arasındaki fark daha fazla olabilir. Model, paketlemenin sağlayacağı kadın taraflı daralmanın da kadının gücünün en düşük olduğu hanelerde en büyük olabileceğini öngörmektedir.

Satın alma eşikleri

Bağımsız ocağın alınabilmesi için gerekli kadın pazarlık gücü eşiği:

\[ \mu\geq\bar{\mu}_c \equiv \frac{p_c-v_m(c)}{\Delta(c)} \]

olarak verilmektedir. Erkeğin ocak değerlemesi fiyatın altında kalıyorsa ocağın alınması için kadının ağırlığının belirli bir düzeyi aşması gerekir.

Şarj cihazı için eşik:

\[ \mu\leq\bar{\mu}_s \equiv \frac{v_m(s)-p_s}{g_s} \]

şeklindedir. Erkek net primi pozitif olduğunda şarj cihazının satın alınması kadının ağırlığının belirli bir tavanın altında olmasıyla daha kolay hâle gelebilir.

Paket eşiği, paketin cinsiyet farkının işaretine bağlıdır:

\[ \bar{\mu}_b \equiv \frac{p_b-v_m(b)}{\Delta(b)} \]

• \(\Delta(b)>0\) ise satın alma için \(\mu\geq\bar{\mu}_b\) gerekir.
• \(\Delta(b)<0\) ise satın alma için \(\mu\leq\bar{\mu}_b\) gerekir.
• \(\Delta(b)=0\) ise değerleme teorik olarak \(\mu\)'dan bağımsızdır.

Toplamsal fiyatlama \(p_b=p_c+p_s\) altında ve şarj primi ocağın kadın primini aşmadığında paket, solar şarj cihazının tek başına ocaktan daha geniş bir pazarlık ağırlığı aralığında benimsenebilir olması koşuluyla ocak için gereken kadın gücü eşiğini düşürebilir.

Çalışmanın üç temel hipotezi

H1: Ortak teklif ile kadının özel teklifi arasındaki fark küçülecek

Bu çalışmanın tek doğrulayıcı hipotezidir. Bağımsız ocakta ortak teklifin kadının gizli bireysel teklifinden düşük olması ve paketlemenin bu farkı mutlak değer olarak küçültmesi beklenmektedir.

H2: Paket talebi kadınların ölçülen pazarlık gücüne daha az duyarlı olacak

Ortak karar kolunda kadının pazarlık gücü endeksinin bağımsız ocak teklifleriyle pozitif ilişkili olması, paket teklifleriyle ilişkisinin ise daha zayıf olması beklenmektedir. Pazarlık gücü rastgele atanmadığı için bu ilişki nedensel bir pazarlık gücü etkisi olarak yorumlanmayacaktır.

H3: Paket kadın ve erkek teklifleri arasındaki farkı daraltacak

Bireysel karar kolunda kadınların bağımsız ocağa erkeklerden daha yüksek teklif vermesi, ancak paketteki mutlak kadın–erkek farkının daha küçük olması beklenmektedir. Bu karşılaştırma cinsiyetin nedensel etkisi değil, önerilen mekanizmanın testi olarak ele alınacaktır.

Doğrulayıcı test neden yalnızca pozitif bir etkileşim katsayısından oluşmuyor?

H1 için planlanan temel regresyon şöyledir:

\[ \begin{aligned} Y_{lhk}={}& \beta_0+ \beta_1Bundle_k+ \beta_2J_h+ \beta_3(J_h\times Bundle_k)\\ &+ \beta_4Position2_{hk}+ \beta_5Position3_{hk}+ \zeta_{r(h)}+ \omega_{q(h)}+ \varepsilon_{lhk} \end{aligned} \]

Bu modelde:

• \(Y_{lhk}\), bireysel kolda kadının özel teklifi, ortak kolda çiftin ortak teklifidir.
• \(J_h=1\), hanenin ortak karar koluna atandığını gösterir.
• \(Bundle_k=1\), değerlendirilen ürünün paket olduğunu gösterir.
• \(\zeta_{r(h)}\), randomizasyon bloğu sabit etkileridir.
• \(\omega_{q(h)}\), ürün sunum sırası sabit etkileridir.

Bağımsız ocağın ortak–kadın farkı:

\[ \tau_c=\beta_2 \]

paketin ortak–kadın farkı:

\[ \tau_b=\beta_2+\beta_3 \]

olarak tanımlanmaktadır.

H1 yalnızca \(\beta_3>0\) olduğunda desteklenmeyecektir. Üç koşulun birlikte sağlanması gerekmektedir:

\[ \beta_2<0 \]

\[ \beta_3>0 \]

\[ 2\beta_2+\beta_3<0 \]

İlk koşul ortak ocak teklifinin kadının özel teklifinden düşük olmasını, ikinci koşul paketin farkı yukarı taşımasını, üçüncü koşul ise paketin karşı tarafa aşırı geçerek mutlak farkı büyütmemesini sınar.

Üç tek yönlü test bir kesişim–birleşim testiyle değerlendirilecektir:

\[ p_{H1}=\max\{p_c,p_g,p_o\} \]

H1 ancak üç bileşenin tamamı yüzde 5 anlamlılık düzeyinde doğru yönde reddedilirse desteklenecektir. Dolayısıyla yalnızca paketin pozitif etkileşim katsayısı göstermesi doğrulayıcı iddia için yeterli değildir.

Normatif ve etik sınır: Paketleme her zaman iyi değildir

Çalışma, bağlı satışın tarihsel olarak piyasa gücü olan tarafların daha güçsüz taraflardan fazla değer çekmek için kullandığı bir araç olduğunu açıkça kabul etmektedir. Ürün paketleme, tüketicinin istemediği bir bileşeni istediği ürünle birlikte satın almaya zorlanmasına yol açabilir.

Araştırmacılar bu nedenle şu sınırları koymaktadır:

• Paketin Pareto iyileştirmesi sağladığı iddia edilmemektedir.
• Her iki eşin de paketlemeden mutlaka daha iyi duruma geleceği ileri sürülmemektedir.
• Deneyde bağımsız ocak veya şarj cihazı seçenekleri kaldırılmamaktadır.
• Yalnızca paketin bulunduğu zorunlu bir pazar düzeni test edilmemektedir.
• Paketin üretim ve dağıtım maliyetlerini karşılayacağı kanıtlanmamaktadır.

Örneğin yalnızca şarj cihazı satın almak isteyen bir hane, piyasada yalnızca daha pahalı paket sunulursa zarar görebilir. Mevcut deney bu durumu yaratmamaktadır; her üç seçenek ayrı ayrı değerlendirilmektedir ve en fazla bir karar gerçek satın almaya dönüşmektedir.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Bu sürümde ampirik bulgu bulunmamaktadır

Çalışmanın 15 Temmuz 2026 tarihli Stage 1 sürümü bir ön-sonuç araştırma önerisidir. Belgede açıkça:

• Önceden belirlenen ana deney örnekleminde hiçbir hanenin randomize edilmediği,
• Hiçbir ana çalışma ödeme istekliliği sonucunun gözlemlenmediği,
• Ana veri toplamanın 15 Kasım 2026’dan önce başlamayacağı

belirtilmektedir.

Bu nedenle aşağıda “bulgu” olarak sunulabilecek gerçek ölçümler yoktur. Çalışmanın mevcut çıktıları teorik önermeler, önceden kaydedilmiş hipotezler, planlanan deney tasarımı, güç hesaplamaları ve analiz kurallarıdır.

Araştırma ortamı

Deneyin Haiti’nin kırsal kuzey bölgesinde rastgele seçilecek sekiz köyde gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Köylerde topluluk liderleriyle birlikte tam bir hane listesi hazırlanacak, uygun haneler taranacak ve uygun bulunanlar araştırma ekibinin oluşturduğu rastgele sıraya göre davet edilecektir.

Uygunluk ölçütleri

Bir hanenin deneye katılabilmesi için şu koşulların tamamını sağlaması gerekmektedir:

1. Evli veya resmî nikâh olmaksızın birlikte yaşayan iki yetişkin eş bulunması
2. Hanenin açık ateş veya kömür ocağı gibi geleneksel pişirme yöntemlerine dayanması
3. Konut içinde elektrik bulunmaması
4. Her iki eşin 18–65 yaş arasında olması
5. Erkeğin telefon veya radyo gibi en az bir şarj edilebilir cihazın sahibi ya da birincil kullanıcısı olması
6. Hanede solar şarj cihazı, ev tipi güneş sistemi veya başka bir ev içi şarj kaynağı bulunmaması

Uygunluk tekliflerden önce belirlenecek ve hiçbir hane deneyde verdiği fiyat teklifine göre örnekleme alınmayacaktır.

Örneklem ve deney yapısı

Randomizasyon

Her iki eşin onamı, başlangıç anketleri, genel BDM eğitimi ve kavrama testi tamamlandıktan sonra haneler bilgisayar tarafından karar kollarına atanacaktır. Randomizasyon köy–oturum tabakaları içinde, dörder hanelik permütasyonlu bloklarla yapılacaktır. Her blokta iki hane bireysel karar, iki hane ortak karar koluna atanacaktır.

Sayım görevlileri, iki eşin başlangıç kayıtları elektronik olarak kilitlenmeden atamayı göremeyecektir. Bu düzenleme, başlangıç bilgilerinin yaklaşan deney koluna göre etkilenmesini önlemeyi amaçlamaktadır.

Kavrama testi

Her iki eş genel BDM mekanizması konusunda aynı eğitimi alacak ve aynı kavrama testini tamamlayacaktır. Standartlaştırılmış tek yeniden eğitimden sonra tüm soruları doğru yanıtlayamayan haneler randomize edilmeyecek ve deney örneklemine girmeyecektir.

Bu dışlama sonuçlar görülmeden ve tedavi ataması yapılmadan önce gerçekleştirilecektir.

Bireysel karar kolu

Bireysel karar kolunda kadın ve erkek:

• Ayrı ve özel alanlarda bulunacak,
• Aynı ürün bilgilerini alacak,
• Üç ürün için ayrı ayrı teklif verecek,
• Birbirleriyle iletişim kuramayacak,
• Diğer eşin teklifini onaylayamayacak, değiştiremeyecek veya veto edemeyecektir.

Her eş, kaydedilen kendi kararı için hanenin tek yetkili karar vericisiymiş gibi davranacaktır. Bununla birlikte ürün ve kupondan kalan para eşin özel mülkü değil, hanenin ortak kaynağı olarak tanımlanacaktır. Bu nedenle tekliflerin özel tüketim değeri değil, hane kaynağından ödeme istekliliği olduğu özellikle vurgulanmaktadır.

Ortak karar kolu

Ortak karar kolunda çift her ürün için en fazla beş dakika özel olarak görüşecektir. Sayım görevlisi tartışmaya katılmayacak, eşlerin tekliflerini ortalamayacak ve taraflardan birinin miktarını seçmeyecektir.

Çiftin tek bir miktarı karşılıklı olarak kabul etmesi gerekir. Beş dakika sonunda ortak miktar üzerinde anlaşma sağlanamazsa:

• Anlaşmazlık göstergesi kaydedilecek,
• Pozitif bir satın alma teklifinin ortak biçimde yetkilendirilmediği kabul edilecek,
• Bağlayıcı teklif 0 dolar olarak kaydedilecektir.

Anlaşmazlık bu nedenle eksik veri olarak değil, protokol gereği sıfır ödeme istekliliği olarak ele alınacaktır.

Ürünlerin sunumu ve sıra randomizasyonu

Her hane üç ürünü de değerlendirecektir:

1. Bağımsız geliştirilmiş pişirme ocağı
2. Bağımsız solar şarj cihazı
3. Tek bir bölünemez satın alma seçeneği olarak sunulan ocak–şarj paketi

Ürün sırası altı olası dizinin tamamı arasında randomize edilecektir:

• Ocak – şarj – paket
• Ocak – paket – şarj
• Şarj – ocak – paket
• Şarj – paket – ocak
• Paket – ocak – şarj
• Paket – şarj – ocak

Her deney kolunda yaklaşık 25 hanenin her sırayı alması planlanmaktadır. Bireysel karar kolunda kadın ve erkek aynı hane düzeyindeki sırayı izleyecek ancak görevleri ayrı yerlerde tamamlayacaktır.

Protokol görselleri ne gösteriyor?

Araştırma protokolünün son sayfasında üç ürün görünümü sunulmaktadır:

• Şekil 1: Kabloları ve bağlantı aparatlarıyla birlikte taşınabilir bir solar şarj paneli
• Şekil 2: Metal gövdeli, bağımsız geliştirilmiş pişirme ocağı
• Şekil 3: Ocak gövdesine yerleştirilmiş şarj modülü, telefon bağlantısı ve bağlı güneş paneli bulunan entegre ürün görünümü

Metinde bağımsız ve paket bileşenlerinin kapasite ve temel teknik özelliklerinin aynı tutulacağı belirtilmektedir. Bununla birlikte fiziksel görünümleri farklıdır. Araştırmacılar, görünüm farklılığının teklifleri açıklayıp açıklamadığını değerlendirmek amacıyla tekliflerden sonra ürün çekiciliği puanlarını da toplayacaktır.

BDM ödeme istekliliği mekanizması

Becker–DeGroot–Marschak mekanizmasında katılımcı, ürün için ödemeye razı olduğu en yüksek tutarı bildirir. İşlem fiyatı katılımcının teklifinden bağımsız olarak rastgele çekilir.

Çalışmada rastgele fiyat, 0 ile 50 dolar arasındaki tam dolar değerlerinden eşit olasılıkla seçilecektir.

• Teklif rastgele fiyata eşit veya yüksekse ürün satın alınır.
• Hane ürünü ve 50 dolarlık kupondan kalan tutarı alır.
• Teklif rastgele fiyatın altındaysa ürün alınmaz.
• Bu durumda 50 doların tamamı hanede kalır.

BDM mekanizmasının mantığı, katılımcının rastgele fiyatı kendi teklifiyle etkileyememesi nedeniyle gerçek azami ödeme istekliliğini bildirmesini teşvik etmektir.

Tek bağlayıcı piyango

Her hanenin kayıtlı kararlarından birinin gerçek satın almaya dönüşme olasılığı yüzde 10’dur.

Hane seçilirse:

1. Üç üründen biri eşit olasılıkla seçilir.
2. Bireysel karar kolunda kadın veya erkek eşit olasılıkla seçilir.
3. Ortak karar kolunda çiftin ortak teklifi doğrudan uygulanır.

Bireysel koldaki belirli bir eş–ürün teklifinin uygulanma olasılığı:

\[ 0.10\times\frac{1}{3}\times\frac{1}{2} = \frac{1}{60} \]

Ortak koldaki belirli bir ürün teklifinin uygulanma olasılığı:

\[ 0.10\times\frac{1}{3} = \frac{1}{30} \]

Belge, iki koldaki teklif gerçekleşme olasılıklarının eşit olduğunu iddia etmemektedir. Bu fark, deney tasarımının açık sınırlılıklarından biridir.

Pazarlık gücü ölçümü

Kadınların pazarlık gücü endeksi randomizasyondan önce ve özel ortamda uygulanacak sorulardan oluşturulacaktır. Başlıca alanlar şunlardır:

• Kadının kendi gelirinin kullanımı üzerindeki karar yetkisi
• Büyük hane harcamalarındaki son karar
• Kendi sağlık hizmetleriyle ilgili karar yetkisi
• Aile ve arkadaş ziyaretleri üzerindeki hareket özgürlüğü
• Pazar veya sağlık merkezine gitmek için izin gereksinimi
• Hane parası konusunda anlaşmazlık olduğunda hangi tercihin uygulandığı
• Sıradan ihtiyaçları izin almadan satın alabilme
• Tarımsal girdi, hayvan ve ekipman kararları
• Tarımsal gelirin kullanımı
• Topluluk toplantısında görüş bildirme güveni
• Hane kararına itiraz edebilme güveni
• Gelirin ortak veya ayrı yönetilme biçimi

Her bileşen, yüksek değerin daha fazla kadın karar gücünü göstereceği biçimde önceden kodlanacaktır. Bileşenler tüm randomize örneklemin ortalama ve standart sapması kullanılarak standartlaştırılacak, eşit ağırlıkla ortalanacak ve ortaya çıkan endeks tekrar ortalaması sıfır, standart sapması bir olacak biçimde standartlaştırılacaktır.

İkinci ölçüm, A-WEAI temelli üretim kararı ve gelir kontrolü maddelerinden oluşturulacaktır.

Bu endeksler deneysel müdahale değildir. Kadının pazarlık gücü rastgele atanmayacağı için ödeme istekliliğiyle ilişkisi nedensel etki olarak yorumlanmayacaktır.

Başlangıç değişkenleri

Önceden belirlenen kontrol değişkenleri şunlardır:

• Kadının yaşı ve eğitimi
• Erkeğin yaşı ve eğitimi
• Hane büyüklüğü
• Varlık endeksi
• Başlangıçtaki günlük pişirme süresi
• Başlangıçtaki cihaz şarj harcaması
• Kadın ve erkeğin telefon sahipliği göstergeleri

Kontrol değişkenleri sonuç verilerine veya başlangıç anlamlılık testlerine bakılarak seçilmeyecektir.

Model önkoşullarının sınanması

Doğrulayıcı analizden önce dört tanısal alan raporlanacaktır:

1. Ocak sıralaması: \[ \Delta(c) = E[WTP_f^I(c)-WTP_m^I(c)]>0 \]
2. Şarj cihazı net erkek primi: \[ g_s = E[WTP_m^I(s)-WTP_f^I(s)]>0 \]
3. Denge oranı: \[ \frac{\hat g_s}{\widehat{\Delta(c)}} \]
4. Protokol göstergeleri: Kavrama oranları, ortak anlaşmazlıklar, 0 ve 50 dolar sınırındaki teklifler ve yanlış ürün sıraları

Bu önkoşullar desteklenmezse ana örneklem değiştirilmeyecek ve H1 testi iptal edilmeyecektir. Ancak gözlenen bir daralmanın, kadın ocak primi ile erkek şarj primi arasındaki dengeleme mekanizmasından kaynaklandığı yorumu zayıflayacaktır.

H2 için planlanan model

Yalnızca ortak karar hanelerinde şu model tahmin edilecektir:

\[ \begin{aligned} WTP_{lhk}^J={}& \theta_0+ \theta_1Bundle_k+ \theta_2Barg_{lh}\\ &+ \theta_3(Barg_{lh}\times Bundle_k) + \theta_4Position2_{hk}\\ &+ \theta_5Position3_{hk} + X_{lh}'\theta_6+ \varepsilon_{lhk} \end{aligned} \]

Bağımsız ocak için pazarlık gücü eğimi \(\theta_2\), paket için ise \(\theta_2+\theta_3\) olacaktır. Beklenen yönler:

\[ \theta_2>0, \qquad \theta_3<0 \]

Mutlak daralma için ayrıca:

\[ 2\theta_2+\theta_3>0 \]

koşulu aranacaktır. Paket eğiminin güven aralığının sıfırı içermesi, “pazarlık gücünden bağımsızlık kanıtlandı” biçiminde yorumlanmayacaktır.

H3 için planlanan model

Bireysel karar kolundaki eşleştirilmiş kadın ve erkek teklifleri şu modelle karşılaştırılacaktır:

\[ \begin{aligned} Y_{ilhk}^I={}& \gamma_0+ \gamma_1Bundle_k+ \gamma_2M_i+ \gamma_3(M_i\times Bundle_k)\\ &+ \gamma_4Position2_{hk}+ \gamma_5Position3_{hk}+ \lambda_h+ \varepsilon_{ilhk} \end{aligned} \]

\(M_i=1\) erkeği, \(M_i=0\) kadını göstermektedir. Hane sabit etkileri, karşılaştırmanın aynı hanedeki eşler arasında yapılmasını sağlayacaktır.

Beklenen yönler:

\[ \gamma_2<0 \]

\[ \gamma_3>0 \]

Mutlak cinsiyet farkının daralması için:

\[ 2\gamma_2+\gamma_3<0 \]

koşulu da değerlendirilecektir.

Güç analizi

Toplam 300 hane ve her kolda 150 hane için temel hesaplama, ödeme istekliliğinin marjinal standart sapmasını 15,60 dolar ve aynı karar biriminin ocak–paket teklifleri korelasyonunu 0,60 kabul etmektedir.

Ocak ortak–kadın farkının standart hatası:

\[ SE(\hat\tau_c) = \sigma_w \sqrt{ \frac{1}{n_I} + \frac{1}{n_J} } \approx 1.80\ \text{dolar} \]

Paket ile ocak farkları arasındaki hareketin standart hatası:

\[ SE(\hat\tau_b-\hat\tau_c) = \sigma_w \sqrt{2(1-\rho_{bc})} \sqrt{ \frac{1}{n_I} + \frac{1}{n_J} } \approx 1.61\ \text{dolar} \]

Aşırı geçişi sınayan toplam karşıtlığın standart hatası:

\[ SE(\hat\tau_b+\hat\tau_c) = \sigma_w \sqrt{2(1+\rho_{bc})} \sqrt{ \frac{1}{n_I} + \frac{1}{n_J} } \approx 3.22\ \text{dolar} \]

Tek yönlü yüzde 80 güç için bileşen düzeyindeki asgari saptanabilir etkiler yaklaşık olarak 4,48 dolar, 4,01 dolar ve 8,01 dolardır.

Önceden belirlenen hedef örüntü:

\[ \tau_c=-10\ \text{dolar}, \qquad \tau_b=-5\ \text{dolar} \]

şeklindedir. Bu örüntü, ortak karar ile kadının bireysel kararı arasındaki farkın paketle yüzde 50 küçülmesi anlamına gelir. Temel varsayımlar altında üç testin tamamının birlikte reddedilme olasılığı yaklaşık 0,93 olarak hesaplanmıştır. Tam H1 sonuçlarının yüzde 10’u kaybedilirse ve her kolda 135 analiz edilebilir hane kalırsa ortak gücün yaklaşık 0,90 olacağı öngörülmektedir.

Güç duyarlılığı tablosu

Tablodaki her hücre, üç tek yönlü H1 testinin tamamının reddedilme olasılığını göstermektedir. Temel hesaplama, 15,60 dolarlık standart sapma ve 0,60 korelasyonun kesiştiği 0,93 değeridir.

Çalışma her olası ekonomik etki örüntüsü için aynı güce sahip değildir. Örneğin başlangıçtaki ocak farkı yalnızca −5 dolar ve paket farkı sıfır olursa ortak güç yaklaşık 0,43’e düşmektedir. Bu daha küçük tam kapanma örüntüsünde yüzde 80 ortak güç için her kolda yaklaşık 386 analiz edilebilir haneye ihtiyaç duyulacağı hesaplanmıştır.

Eksik veriler ve analiz nüfusu

Temel analiz intention-to-treat yaklaşımını izleyecektir. Bir hane randomize edildiği anda analiz nüfusuna girecektir. Randomizasyondan sonra hane değiştirilmesi yapılmayacaktır.

Geçerli teklif, ilgili eş veya çift için kaydedilmiş tam dolar tutarıdır. Kurtarılabilir miktar bulunmayan teklif eksik kalacaktır. Ana analiz eksik ödeme istekliliği sonuçlarını tahmin ederek doldurmayacaktır.

İletişim yasağının ihlali, yanlış ürün sırası, fiyatın erken açıklanması veya ürün bilgisinde sapma gibi protokol ihlalleri kaydedilecek ancak ilgili haneler temel intention-to-treat analizinden çıkarılmayacaktır.

Sağlamlık kontrolleri

Planlanan kontroller şunlardır:

• Ayarlanmamış, blok ve sıra ayarlı, ardından önceden belirlenen değişkenlerle ayarlı tahminler
• Orijinal bloklar içinde karar kolu etiketlerinin yeniden atanmasına dayalı randomizasyon çıkarımı
• Oturum düzeyinde wild cluster bootstrap güven aralıkları
• A-WEAI temelli alternatif pazarlık gücü ölçümü
• Tekliflerin yüzde 5’ten fazlası 0 veya 50 dolarda toplanırsa interval regresyon ve Tobit modelleri
• Eksikliğin deney koluyla ilişkili olması durumunda, uygun olduğunda Lee sınırları ve ters olasılık ağırlıkları

Bu ek modeller önceden belirlenen H1 kesişim–birleşim karar kuralının yerini almayacaktır.

Önceden belirlenen heterojenlik analizleri

Çalışma yalnızca üç temel heterojenlik alanını önceden belirlemektedir:

1. Erkeğin şarj talebi yoğunluğu: Telefon kullanım sıklığı ve ev dışı şarj harcamasından oluşturulacaktır.
2. Kadının pişirme maruziyeti: Günlük pişirme süresi ve pişirme işinin cinsiyet ayrışmasından oluşturulacaktır.
3. Kadının pazarlık gücü: Paketlemenin ortak–kadın farkını düşük kadın gücü olan hanelerde daha fazla azaltıp azaltmadığı incelenecektir.

Sürekli değişkenler temel analizlerde sürekli tutulacak; medyan veya üçlü gruplar yalnızca betimleyici amaçla kullanılacaktır.

Çalışmanın güçlü yönleri

• Ana veri görülmeden önce tek doğrulayıcı hipotez ve karar kuralı açıkça tanımlanmıştır.
• Kuramsal denklemler ile ampirik katsayılar arasında doğrudan eşleme kurulmuştur.
• Yalnızca pozitif etkileşim katsayısına dayanmak yerine mutlak daralma üç ayrı yönlü koşulla sınanmaktadır.
• Eşlerin bireysel teklifleri aynı hane içinde eşleştirilecektir.
• Karar bağlamı haneler arasında rastgele atanacaktır.
• Ürün sunum sırası altı olası sıra arasında randomize edilecektir.
• Kadın pazarlık gücü soruları özel ortamda ve randomizasyondan önce uygulanacaktır.
• Eksik veri, sınır teklifleri ve protokol sapmaları için önceden belirlenmiş kurallar vardır.
• Paketlemenin etik ve refah açısından otomatik olarak olumlu olmadığı açıkça tartışılmaktadır.
• Pilot verilerinin ana örnekleme eklenmeyeceği ve hipotez seçmek için kullanılmayacağı belirtilmiştir.

Çalışmanın temel sınırlılıkları

• Bu sürümde ampirik sonuç yoktur.
• Model, paket değerinin bileşen değerlerinin toplamı olduğunu varsaymaktadır.
• Toplamsallık, ortak 50 dolarlık üst sınır nedeniyle temiz biçimde test edilemeyecektir.
• Erkeğin solar şarj cihazına kadınlardan daha yüksek net değer vermesi deneysel olarak henüz gösterilmemiştir.
• Ocak ile şarj değerleme primleri dengeli değilse paket farkı azaltmayabilir.
• Şarj primi çok büyükse paket erkek lehine aşırı geçebilir.
• Pazarlık gücü ölçülmekte, rastgele atanmamaktadır.
• Ürünlerin görünüşleri farklı olduğundan estetik çekicilik teklifleri etkileyebilir.
• Deney kollarında tekliflerin bağlayıcı olma olasılıkları aynı değildir.
• Örneklem yalnızca belirli uygunluk koşullarını sağlayan kırsal Haiti hanelerini kapsayacaktır.
• Çalışma uzun dönem kullanım, dayanıklılık, bakım, ürün paylaşımı veya yeniden satış davranışını ölçmemektedir.
• Gerçek yakıt tüketimi, duman maruziyeti veya sağlık sonuçları deneyin temel çıktıları değildir.
• Üretim maliyeti, dağıtım maliyeti ve ticari ölçeklenebilirlik sınanmamaktadır.
• Yalnızca paketin satıldığı zorunlu bir piyasa düzeni incelenmemektedir.
• Hanedeki diğer fırsat maliyetleri, eğitim harcamaları, tarımsal girdiler veya acil durum tasarrufları tam olarak modellenmemektedir.
• PDF’de yazar ve kurumsal kimlik bilgilerinin bulunmaması akademik atıf açısından önemli bir eksikliktir.

Çalışmanın ne söylediği

• Ürünün faydaları ile satın alma yetkisi farklı kişilerde toplandığında teknoloji değerlemesi hane içi güç dağılımına bağlı olabilir.
• Farklı eşlerin değer verdiği bileşenlerin tek üründe birleştirilmesi değerleme farkını teorik olarak azaltabilir.
• Daralma, kadın ocak primi ile erkek şarj priminin büyüklüklerine bağlıdır.
• Bu mekanizma randomize karar bağlamları ve teşvikli teklifler kullanılarak test edilebilir.

Çalışmanın ne söylemediği

• Paketlemenin kadınların pazarlık gücünü artırdığını söylememektedir.
• Paketlemenin her hanede ödeme istekliliğini yükselteceğini kanıtlamamaktadır.
• Geliştirilmiş ocağın bu deneyde yakıt tüketimini veya hastalık riskini azalttığını henüz göstermemektedir.
• Solar şarj cihazının erkekler tarafından kesin olarak daha yüksek değerlendiğini henüz göstermemektedir.
• Paketin her iki eş için Pareto iyileştirmesi olduğunu ileri sürmemektedir.
• Paketin ticari olarak kârlı veya ölçeklenebilir olduğunu kanıtlamamaktadır.
• Hanelerin üniter karar birimleri hâline geldiğini göstermeyi amaçlamamaktadır.
• Ölçülen pazarlık gücü ile talep arasındaki ilişkiyi nedensel olarak yorumlamamaktadır.
• Gerçek yaşamda uzun dönem teknoloji kullanımını veya kalıcı benimsemeyi ölçmemektedir.

Geçmiş, bugün ve gelecek açısından önemi

Geçmiş açısından: Çalışma, ürün paketleme teorisi ile kolektif hane modelini aynı çerçevede birleştirmektedir. Daha önce satıcı geliri ve piyasa gücü üzerinden incelenen paketleme mantığını, hanenin içindeki karar yetkisi ve yarar dağılımı sorununa uygulamaktadır.

Bugünkü katkısı: Teknoloji benimseme politikalarında fiyat, kredi, bilgi veya güçlendirme müdahalelerinin yanında ürün mimarisini ayrı bir politika aracı olarak değerlendirmektedir. Bununla birlikte mevcut katkı ampirik sonuç değil, açık biçimde test edilebilir bir teorik mekanizma ve önceden kaydedilmiş deney tasarımıdır.

Gelecekteki olası etkisi: Hipotezler desteklenirse kullanım hakkı ile satın alma yetkisinin farklı kişilerde olduğu başka ürünlerde de benzer tasarımlar araştırılabilir. Çalışma su arıtma, tarımsal makine veya başka hane teknolojilerini örnek olarak tartışmaktadır. Ancak her uygulamada bileşen değerleri, maliyetler, etik sonuçlar ve zorunlu paketlemenin olası zararları ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Çalışmanın tam özgün adı:Tied Together: Bundling, Bargaining, and Household Technology Valuation

Alt tanım: Registered Report Stage 1: Proposal

Yazarlar: Yüklenen PDF’de yazar isimleri yer almamaktadır. Bu nedenle bütün yazarların tam listesi ve doğru sıralaması doğrulanamamıştır.

Eş birinci yazar bilgisi: PDF’de belirtilmemiştir.

Sorumlu yazar bilgisi: PDF’de belirtilmemiştir.

Kurumsal bağlantılar: PDF’de belirtilmemiştir.

DOI: DOI bilgisi metinde yer almamaktadır ve bu sürüm üzerinden doğrulanamamıştır.

Dergi: Bir hakemli dergi adı belirtilmemiştir.

Özgün yayınevi: Bu sürüm üzerinden doğrulanamamıştır.

Yayın platformu: SSRN

SSRN kayıt numarası: 7150488

Resmî preprint bağlantısı:SSRN çalışma sayfası

AEA RCT kayıt numarası: AEARCTR-0018061

AEA RCT kayıt bağlantısı:AEA RCT Registry kaydı

Yayın yılı: 2026

Kaynak türü: Hakem değerlendirmesinden geçmemiş preprint, Registered Report Stage 1 araştırma önerisi, randomize deney protokolü ve önceden belirlenmiş analiz planı

Hakemlik durumu: Bu çalışma bir preprinttir ve hakem değerlendirmesinden geçmemiştir.

Sonuç durumu: Bu sürüm hazırlanırken ana örneklemde hiçbir hane randomize edilmemiş ve hiçbir temel ödeme istekliliği sonucu gözlemlenmemiştir. Belgede ampirik sonuç değil, teorik öngörüler ve planlanan analizler bulunmaktadır.

Planlanan zaman çizelgesi:

• Etik onayların tamamlanması: Şubat 2026
• Stage 1 önerisinin sunulması: Temmuz 2026
• Ana örneklem dışındaki köylerde protokol pilotu: Eylül 2026
• Ana veri toplamanın başlangıcı: 15 Kasım 2026’dan önce değil
• Ana veri toplamanın tamamlanması: 31 Ocak 2027
• Veri temizleme ve önceden belirlenen analizler: Şubat–Mart 2027
• Stage 2 makalesinin planlanan sunumu: Haziran 2027

Bu Türkçe makale yüklenen 55 sayfalık PDF’nin kuramsal çerçevesi, deney tasarımı, formülleri, hipotezleri, güç analizi, anketleri, uygulama metinleri, tabloları ve protokol görselleri incelenerek hazırlanmıştır. PDF’de bulunmayan bilimsel bulgular eklenmemiştir.

Çalışmanın başlıca sınırlılıkları; henüz ampirik sonuç bulunmaması, toplamsal paket değerlemesi varsayımı, erkeğin şarj primi önkoşulunun henüz doğrulanmamış olması, pazarlık gücünün ölçülmesi ancak randomize edilmemesi, ürün görünümlerinin farklılığı, tekliflerin 50 dolarda sınırlandırılması, deney kollarındaki uygulama olasılıklarının farklı olması ve uzun dönem kullanım ile sağlık sonuçlarının ölçülmemesidir.

Yazar listesi, DOI, kurumsal bağlantılar ve özgün yayınevi bilgisi tamamlanmadan içeriğin akademik kaynak kimliği açısından yayıma hazır kabul edilmemesi gerekir.