
Бул изилдөө, kişisel жана студенттик жашооna ilişkin кеңештердин ChatGPTге же bir адам адиске atfedilmesinin, билдирүүнүн жазылыш сапатыnin жана катышуучуларın жасалма интеллектya yönelik tutumlarının кабыл алынган ишенимдүүлүк менен кеңешке баш ийүү isteğini кантип etkilediğini incelemiştir. Изилдөөya эне тили французча olan 175 kişi katılmış; her катышуучу beşi iyi, beşi kötü yapılandırılmış toplam on кеңеш сценарийsunu değerlendirmiştir. Sıralı yanıtların жана кайталанган өлчөөлөрin yapısına uygun кумулятивдик байланыштуу аралаш моделдер kullanılmıştır. Sonuçlar, mesajın ChatGPTге же адам адиске atfedilmesinin tek başına ишенимдүүлүк ya da кеңешке баш ийүү üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığını; жакшы жазылган mesajların ise güvenilirliği anlamlı biçimde artırdığını göstermiştir. Mesaj kalitesinin кеңешке баш ийүү üzerindeki genel ana etkisi anlamlı değildir.
Жасалма интеллектya daha olumlu yaklaşan катышуучулар genel olarak mesajları daha güvenilir bulmuş жана кеңештерe daha fazla баш ийүү каалоосу göstermiştir. Бирок bu eğilim yalnızca ChatGPT etiketi taşıyan mesajlarla sınırlı değildir; адам адис etiketi taşıyan mesajlarda da görülmüştür. Keşifsel analizler, жасалма интеллектya olumlu tutumun özellikle жакшы жазылган mesajların değerlendirilmesini güçlendirdiğini, начар жазылган mesajlara ise otomatik bir güven sağlamadığını göstermektedir. Entelektüel alçakgönüllülük ana modellerde doğrudan bir belirleyici değildir; fakat keşifsel натыйжаларda iyi жана начар жазылган mesajları ayırt etme duyarlılığıyla ilişkili görünmektedir.
Çalışmanın en önemli yorum sınırı, gerçek ChatGPT cevaplarının gerçek адам адис cevaplarıyla karşılaştırılmamış olmasıdır. Изилдөөчүлөр bütün кеңеш metinlerini изилдөө үчүн hazırlamış жана aynı metni yalnızca farklı kaynak etiketleriyle göstermiştir. Демек натыйжалар, жасалма интеллект tarafından gerçekten üretilen кеңештердин kalitesini же güvenilirliğini değil, катышуучуларın bir mesaja “ChatGPT” ya da “адам адис” etiketi verildiğinde кантип tepki verdiğini açıklamaktadır. Çalışma ayrıca рецензиядан өтпөгөн bir preprinttir.
Түркия жагынан баалоо: Изилдөө deseni Türkiye’de üniversite öğrencileri, öğretmen adayları, psikolojik danışmanlık öğrencileri жана farklı yaş gruplarıyla yeniden uygulanabilir. Böyle bir uyarlamada кеңештер Türkçe hazırlanmalı; mesajların dilsel akıcılığı, kültürel uygunluğu жана güvenlik içeriği ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Kaynak etiketi тажрыйбаларine ek olarak gerçek uzman cevapları, doğrudan büyük dil modelleri tarafından oluşturulan cevaplar жана insan-жасалма интеллект ortak өндүрүшi karşılaştırılmalıdır. Türkiye үчүн натыйжа çıkarabilmek amacıyla farklı üniversitelerden, eğitim düzeylerinden жана жасалма интеллект тажрыйбаimlerinden катышуучулар alınmalı; yalnızca “кеңешке баш ийүү niyeti” değil, sonraki gerçek davranış da ölçülmelidir. французча konuşan, çoğunluğu genç жана kadın катышуучуларdan elde edilen bu натыйжаларdan Türkiye’deki bütün öğrencilerin же toplumun жасалма интеллектya aynı biçimde yaklaşacağı doğrudan çıkarılamaz.
Изилдөөnın негизги sorusu эмне?
Изилдөө üç негизги soruya odaklanmaktadır. Birincisi, aynı кеңеш ChatGPTге atfedildiğinde адам адиске atfedildiği zamandan daha farklı mı değerlendirilmektedir? İkincisi, açık biçimde yapılandırılmış жана somut öneriler sunan mesajlar; belirsiz, tekrarlı жана kararsız ifadeler içeren mesajlardan daha güvenilir жана uygulanabilir mi bulunmaktadır? Üçüncüsü, жасалма интеллектya yönelik tutumlar менен интеллектуалдык жөнөкөйлүк bu değerlendirmeleri değiştirmekte midir?
Çalışma, ikna изилдөөlarındaki iki işlem yolundan hareket etmektedir. Sezgisel işlemde kişi, mesajı ayrıntılı biçimde incelemek yerine “Bunu bir uzman söyledi” же “Bunu жасалма интеллект üretti” gibi kaynak ipuçlarına dayanabilir. Sistematik işlemde ise mesajın gerekçeleri, tutarlılığı, açıklığı жана somutluğu daha dikkatli değerlendirilir. Изилдөөчүлөр, жасалма интеллект кеңештердинde bu iki yolun кайсыsinin daha belirleyici olduğunu sınamak istemiştir.
Kaynak etkisi кантип test edilmiştir?
Deneyde kaynak, катышуучулар arası bir değişken olarak düzenlenmiştir. Katılımcılar rastgele iki gruptan birine atanmıştır:
- Bir gruba кеңештердин ChatGPT tarafından verildiği söylenmiştir.
- Diğer gruba aynı кеңештердин bir адам адис же psikolog tarafından verildiği söylenmiştir.
Kaynak koşulları arasında кеңеш metninin içeriği değiştirilmemiştir. Yalnızca cevabın üzerinde gösterilen булак энбелгиси farklıdır. Bu yöntem, metnin gerçek kalitesini sabit tutarak yalnızca “жасалма интеллект” же “insan” etiketinin etkisini sınamak үчүн kullanılmıştır.
Bu ayrıntı, натыйжаларın doğru yorumlanması açısından kritiktir. Изилдөө, ChatGPT’nin ürettiği özgün bir cevabı адам адисın yazdığı özgün bir cevapla karşılaştırmamaktadır. Katılımcılar kaynağın gerçek olduğuna inandırılmış, fakat karşılaştırılan unsur gerçekte yalnızca kaynak bilgisidir.
Mesaj kalitesi кантип değiştirilmiştir?
Her сценарий үчүн iyi жана начар жазылган olmak üzere iki cevap sürümü hazırlanmıştır. Yüksek kaliteli mesajların iki негизги özelliği bulunmaktadır:
- Problem tanımı, somut öneriler жана sonraki adımlar arasında düzenli bir düşünce akışı bulunması,
- “Bir adım geri çekilin”, “duygularınızı açıkça ifade edin” же “dışarıdan destek alın” gibi belirli жана uygulanabilir öneriler sunulması.
Düşük kaliteli mesajlar ise açık bir düşünce ilerlemesine sahip değildir. “Belki”, “duruma bağlı”, “işe yarayabilir”, “ama daha kötü de olabilir” gibi çok sayıda olasılık жана belirsizlik ifadesi içermektedir. Bu cevaplar aynı konunun çevresinde dolaşmakta, fakat belirgin bir karar же eylem yolu önermemektedir.
Örneğin duygusal manipülasyon içeren bir ilişki сценарийsunda yüksek kaliteli cevap, sağlıksız ilişki belirtilerini tanımlamakta, kişinin durumuna dışarıdan bakmasını önermekte, konuşmada kullanabileceği somut bir ifade vermekte жана gerektiğinde arkadaş, aile же terapist desteği aramasını söylemektedir. Düşük kaliteli sürüm ise konuşmak, beklemek, tepki vermemek же ilişkiyi sorgulamak gibi birbiriyle yarışan seçenekleri sıralamakta; her seçeneğin işe yarayıp yaramayacağını belirsiz bırakmaktadır.
Deneyde кайсы сценарийlar kullanılmıştır?
Изилдөөчүлөр akademik, duygusal жана kişiler arası güçlükler yaşayan öğrencileri konu alan on kısa yaşam сценарийsu oluşturmuştur. Örneklerden birinde yakın arkadaşıyla tartışan жана yalnızlık yaşayan bir öğrenci, arkadaşlığı düzeltmek жана yalnızlıktan çıkmak үчүн ne yapabileceğini sormaktadır. Başka bir örnekte, duygusal manipülasyon yaşadığını düşünen bir kişi ilişkideki dengesini yeniden kurmaya изилдөөktadır.
Her катышуучу on сценарийnun tamamını görmüştür. Bunların beşine жакшы жазылган, beşine начар жазылган cevap eşleştirilmiştir. Hangi сценарийnun кайсы kalite sürümüyle gösterileceği Qualtrics üzerinden rastgele belirlenmiştir. Böylece belirli bir сценарийnun sürekli iyi же sürekli kötü cevapla eşleşmesinin önüne geçilmek istenmiştir.
Deney akış şeması эмнени көрсөтөт?
Çalışmanın işlem şeması, onam жана demografik bilgilerden sonra катышуучуларın rastgele жасалма интеллект же insan kaynağı koşuluna dağıtıldığını göstermektedir. Her kaynak grubundaki катышуучулар on сценарий değerlendirmiş; bunların beşinde iyi, beşinde начар жазылган mesaj görmüştür. Kaynak катышуучулар arasında, билдирүү сапаты ise aynı катышуучуnın içinde değişmiştir.
Deneyin ikinci aşamasında жасалма интеллектya yönelik tutum, интеллектуалдык жөнөкөйлүк жана sosyodemografik bilgiler ölçülmüştür. Bu ölçeklerin сценарийlardan sonra verilmesinin amacı, катышуучуларın жасалма интеллект hakkındaki düşüncelerine önceden dikkat çekerek cevap değerlendirmelerini yönlendirmemektir.
Изилдөөnın hipotezleri nelerdir?
| Hipotez | Beklenti | Sonuç |
|---|---|---|
| H1: Kaynak etkisi | İnsan uzmana atfedilen mesajların ChatGPT mesajlarından daha güvenilir bulunması жана daha fazla takip edilmesi beklenmiştir. | Desteklenmemiştir. Kaynağın iki натыйжа üzerinde de anlamlı ana etkisi bulunmamıştır. |
| H2: Mesaj kalitesi | İyi yazılmış mesajların daha güvenilir bulunması жана daha fazla takip edilmesi beklenmiştir. | Kısmen desteklenmiştir. Güvenilirlik artmış, fakat кеңешке баш ийүү üzerindeki ana etki anlamlı olmamıştır. |
| H3: Kaynak жана kalite etkileşimi | Kalitesiz mesajlarda катышуучуларın kaynağa daha çok dayanması жана адам адисı tercih etmesi beklenmiştir. | Desteklenmemiştir. Kaynak менен kalite arasında anlamlı etkileşim bulunmamıştır. |
| H4: Жасалма интеллект tutumunun kaynak etkisini değiştirmesi | Жасалма интеллектya olumlu yaklaşanlarda insan жана ChatGPT etiketleri arasındaki farkın azalması beklenmiştir. | Desteklenmemiştir. Жасалма интеллект tutumu kaynak etkisini anlamlı biçimde değiştirmemiştir. |
| H5: Entelektüel alçakgönüllülük | Entelektüel alçakgönüllülüğün ишенимдүүлүк жана кеңешке баш ийүү değerlendirmelerini artırması beklenmiştir. | Desteklenmemiştir. Ana etkiler anlamlı değildir; yalnızca keşifsel etkileşimler bulunmuştur. |
Kaynak etiketi эмне үчүн beklenen etkiyi göstermemiş olabilir?
Katılımcılar, mesajların içeriğini, tutarlılığını жана uygulanabilirliğini doğrudan değerlendirmekle görevlendirilmiştir. Изилдөөчүлөр, bu talimatın kişileri yalnızca “жасалма интеллект” же “insan” etiketine dayanan hızlı bir yargıdan uzaklaştırarak mesaja daha analitik yaklaşmaya yöneltmiş olabileceğini düşünmektedir.
Bulgular, ChatGPT etiketinin otomatik bir güven kaybı же otomatik bir üstünlük oluşturmadığını göstermektedir. Aynı içerik ChatGPTге atfedildiğinde, ortalama olarak адам адис etiketi taşıyan aynı içerikten anlamlı biçimde daha az же daha fazla güvenilir bulunmamıştır. Benzer biçimde, кеңешке баш ийүү niyeti de yalnızca булак энбелгиси эмне үчүнiyle değişmemiştir.
Mesaj kalitesi neyi değiştirmiştir?
İyi yazılmış кеңештер, булак энбелгиси ne olursa olsun daha güvenilir bulunmuştur. Bu натыйжа, açık bir düşünce akışının, belirli önerilerin жана gerekçelendirilmiş bir mesaj yapısının ишенимдүүлүк değerlendirmesinde önemli olduğunu göstermektedir.
Buna karşılık билдирүү сапатыnin кеңешке баш ийүү üzerindeki genel ana etkisi anlamlı değildir. Betimsel ortalamalarda жакшы жазылган mesajlara uyma puanları daha yüksek görünse de sıralı karma model, diğer değişkenler жана etkileşimler dikkate alındığında bu genel farkı istatistiksel olarak doğrulamamıştır. Ошондуктан “жакшы жазылган her кеңеш mutlaka uygulanır” sonucu çıkarılamaz.
Жасалма интеллектya yönelik tutumların rolü эмне?
Жасалма интеллектya daha olumlu yaklaşan катышуучулар, kaynağın ChatGPT же insan olarak gösterilmesinden bağımsız biçimde mesajları genel olarak daha güvenilir bulmuş жана кеңештерe daha fazla баш ийүү каалоосу göstermiştir. Bu натыйжа, жасалма интеллектya yönelik tutumun yalnızca жасалма интеллект etiketli içeriklere yönelik dar bir önyargı gibi изилдөөdığını göstermektedir.
Keşifsel analizlerde daha ayrıntılı bir örüntü ortaya çıkmıştır. Жасалма интеллектya olumlu tutum, жакшы жазылган mesajlarda ишенимдүүлүк жана кеңешке баш ийүү değerlendirmelerini artırmıştır. Kötü yazılmış mesajlarda ise жасалма интеллект tutumuyla değerlendirme arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Başka bir ifadeyle, жасалма интеллектya olumlu yaklaşmak kötü yapılandırılmış bir кеңешyi otomatik olarak kabul etmek anlamına gelmemiştir.
Entelektüel alçakgönüllülük ne anlama gelmektedir?
Entelektüel alçakgönüllülük, kişinin kendi bilgisinin sınırlı olabileceğini kabul etmesi, yanılabileceğini düşünmesi жана yeni kanıtlar karşısında görüşünü değiştirmeye açık olmasıdır. Изилдөөda bu özellik, Kapsamlı Entelektüel Alçakgönüllülük Ölçeği’nin görüşleri değiştirmeye açıklık менен düşünce жана ego bağımsızlığı boyutları üzerinden ölçülmüştür.
Ana analizlerde интеллектуалдык жөнөкөйлүк ишенимдүүлүк же кеңешке баш ийүү üzerinde anlamlı bir genel etki göstermemiştir. Муну менен бирге иликтөөчү талдооler, yüksek entelektüel alçakgönüllülüğe sahip катышуучуларın iyi жана kötü mesajlar arasında daha güçlü ayrım yaptığını göstermektedir. Bu катышуучулар жакшы жазылган кеңештерi daha olumlu, начар жазылган кеңештерi ise daha olumsuz değerlendirmiştir.
Мындан тышкары yüksek интеллектуалдык жөнөкөйлүк düzeyinde адам адиске atfedilen mesajlar ChatGPTге atfedilenlerden daha güvenilir bulunmuştur. Tavsiyeye uyma açısından интеллектуалдык жөнөкөйлүк адам адис etiketi taşıyan mesajlarda pozitif bir ilişki gösterirken, ChatGPT etiketinde anlamlı ilişki göstermemiştir. Bu натыйжалар doğrulayıcı ana modelin parçası değil, sonradan yapılan иликтөөчү талдооlerdir жана yeni изилдөөlarda yeniden sınanmalıdır.
Güvenilirlik grafiği эмнени көрсөтөт?
Çalışmanın 27. sayfasındaki Şekil 4, жасалма интеллектya yönelik tutum менен tahmini ишенимдүүлүк arasındaki ilişkiyi билдирүү сапатыne göre göstermektedir. İyi yazılmış mesajları temsil eden çizgi, жасалма интеллектya yönelik tutum olumlu hâle geldikçe belirgin biçimde yükselmektedir. Kötü yazılmış mesajların çizgisi ise yataya yakın жана hafif aşağı yönlüdür. Gölgeli alanlar yüzde 95 güven aralıklarını göstermektedir.
Grafiğin dikey ekseni, Tablo 1’deki doğrudan 1-7 Likert ortalaması değildir; sıralı karma modelden elde edilen tahmini ölçek değeridir. Ошондуктан grafikteki 0, 1, 2 жана 3 gibi değerler ham ишенимдүүлүк puanlarıyla doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
Tavsiyeye uyma grafiği эмнени көрсөтөт?
Çalışmanın 30. sayfasındaki Şekil 5’te benzer bir örüntü кеңешке баш ийүү үчүн görülmektedir. İyi yazılmış mesajlarda жасалма интеллектya yönelik olumlu tutum arttıkça tahmini баш ийүү каалоосу yükselmiştir. Kötü yazılmış mesajlarda çizgi yaklaşık yatay kalmıştır. Bu grafik de model tahminlerini жана yüzde 95 güven aralıklarını göstermektedir.
Çalışmanın desteklediği натыйжалар nelerdir?
- Aynı içerik üzerinde yalnızca ChatGPT же insan etiketi kullanılması, ишенимдүүлүк жана кеңешке баш ийүү değerlendirmelerini tek başına anlamlı biçimde değiştirmemiştir.
- Açık, düzenli жана somut öneriler içeren mesajlar daha güvenilir bulunmuştur.
- Mesaj kalitesinin кеңешке баш ийүү üzerindeki genel ana etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir.
- Жасалма интеллектya olumlu tutum, genel olarak daha yüksek ишенимдүүлүк жана кеңешке баш ийүү değerlendirmeleriyle ilişkilidir.
- Olumlu жасалма интеллект tutumu, начар жазылган mesajların eleştirilmeden kabul edilmesine yol açmamıştır.
- Entelektüel alçakgönüllülüğün doğrudan ana etkisi bulunmamıştır.
- Keşifsel натыйжалар, bireysel özelliklerin билдирүү сапатыne duyarlılığı değiştirebileceğini düşündürmektedir.
Çalışma neyi kanıtlamamaktadır?
- ChatGPT tarafından gerçekten üretilen кеңештердин адам адисların gerçek кеңештерi kadar iyi olduğunu kanıtlamamaktadır.
- ChatGPT’nin psikolog, psikolojik danışman же başka bir uzman yerine kullanılabileceğini göstermemektedir.
- Katılımcıların gerçek yaşamda кеңештерi uyguladığını göstermemektedir; yalnızca uygulama niyeti ölçülmüştür.
- Mesajların klinik doğruluğunu, güvenliğini же psikolojik yararını değerlendirmemektedir.
- Жасалма интеллектya olumlu yaklaşan kişilerin bütün жасалма интеллект içeriklerine koşulsuz güvendiğini göstermemektedir.
- Fransa’daki genç катышуучуларdan elde edilen натыйжаларın bütün ülkelere жана yaş gruplarına genellenebileceğini göstermemektedir.
- Keşifsel интеллектуалдык жөнөкөйлүк etkileşimlerinin kesin жана tekrarlanmış bulgular olduğunu göstermemektedir.
- Kaynak etiketinin başka alanlarda, özellikle tıbbi, hukuki же yüksek riskli kararlarda etkisiz olacağını kanıtlamamaktadır.
Güçlü yönler nelerdir?
Çalışmanın негизги güçlü yönü, kaynak менен mesaj içeriğini birbirinden ayırmasıdır. Aynı metnin yalnızca булак энбелгиси değiştirilerek sunulması, gözlenen bir farkın metin kalitesinden değil kaynak bilgisinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını daha temiz biçimde sınamaya olanak vermektedir.
Her катышуучуnın hem iyi hem начар жазылган mesajları değerlendirmesi, kişisel değerlendirme eğilimlerinin kalite karşılaştırmasını tamamen belirlemesini önlemektedir. Senaryo жана катышуучу düzeyindeki кайталанган өлчөөлөрi dikkate alan кумулятивдик байланыштуу аралаш моделдерin kullanılması da 1-7 arasındaki иреттүү жоопторın yapısına uygundur.
Çalışmada ишенимдүүлүк менен кеңешке баш ийүү isteğinin ayrı натыйжалар olarak incelenmesi de önemlidir. Bir kişi bir mesajı tutarlı жана güvenilir bulduğu hâlde onu uygulamak istemeyebilir. Изилдөө bu iki değerlendirmeyi aynı kavram olarak kabul etmemiştir.
Başlıca sınırlılıklar nelerdir?
- Çalışma рецензиядан өтпөгөн bir preprinttir.
- 286 kişi изилдөөya başlamış, yalnızca tamamlayan 175 kişi analize alınmıştır; tamamlamayanların özellikleri ayrıntılı olarak incelenmemiştir.
- Örneklem çoğunlukla genç yetişkinlerden жана kadınlardan oluşmaktadır.
- Bütün катышуучуларın эне тили французчаdır; kültürler arası genellenebilirlik sınırlıdır.
- Senaryolar kısa жана kurgusaldır; gerçek yaşamın karmaşıklığını tam olarak yansıtmayabilir.
- Katılımcılar on сценарийyu art arda değerlendirdiği үчүн yorgunluk же dikkat azalması oluşmuş olabilir.
- Tavsiyeye uyma tek bir öz bildirim maddesiyle ölçülmüş, gerçek davranış izlenmemiştir.
- Kaynak manipülasyonu gerçek өндүрүш kaynağını değil, yalnızca sunulan etiketi değiştirmiştir.
- Yüksek жана düşük kalite koşulları yalnızca mesajın yapısını değil, тактык tonunu жана somutluk düzeyini de birlikte değiştirmiştir; bu unsurların bağımsız etkileri ayrıştırılmamıştır.
- Entelektüel alçakgönüllülük etkileşimleri doğrulayıcı modelin değil иликтөөчү талдооlerin sonucudur.
- Veri erişimi konusunda ana metin менен son başlık sayfasında farklı ifadeler bulunmaktadır.
Изилдөөнүн методу жана натыйжалары
Örneklem özellikleri
| Örneklem özelliği | Çalışmada bildirilen değer |
|---|---|
| Изилдөөya başlayan kişi sayısı | 286 |
| Son analize alınan катышуучу sayısı | 175 |
| Dil | Ana dili французча olan катышуучулар |
| Ortalama yaş | 25 yıl |
| Yaş standart sapması | 4,90 yıl |
| Yaş aralığı | 18-45 yıl |
| Kadın | %68,9 |
| Erkek | %29,9 |
| İkili olmayan cinsiyet kimliği | %1,1 |
| Katılımcı bulma kanalları | SurveyCircle, sosyal medya жана kişisel yönlendirme |
Deney deseni
| Değişken | Türü | Düzeyleri | Uygulama biçimi |
|---|---|---|---|
| Mesaj kaynağı | Katılımcılar arası faktör | ChatGPT же адам адис | Katılımcı yalnızca bir kaynak koşuluna rastgele atanmıştır. |
| Mesaj kalitesi | Katılımcı içi faktör | İyi yazılmış же начар жазылган | Her катышуучу beş iyi жана beş начар жазылган mesaj değerlendirmiştir. |
| Жасалма интеллектya yönelik tutum | Sürekli bireysel değişken | Düşükten yükseğe | Altı maddelik ölçekle ölçülmüştür. |
| Entelektüel alçakgönüllülük | Sürekli bireysel değişken | Düşükten yükseğe | On maddelik kısa ölçeğin iki alt boyutuyla ölçülmüştür. |
Ölçüm araçları
| Ölçülen yapı | Ölçüm biçimi | Ölçek |
|---|---|---|
| Algılanan ишенимдүүлүк | “Cevap güvenilirdir” жана “Cevap tutarlıdır” maddeleri | 1: Kesinlikle katılmıyorum – 7: Kesinlikle katılıyorum |
| Tavsiyeye uyma | “Bu cevabı takip etmeye istekli olurdum” maddesi | 1-7 Likert ölçeği |
| Senaryoya aşinalık | Kendisinin же yakın çevresinin benzer durumla karşılaşma sayısı | 0-10 |
| Duygusal etkilenme | Senaryonun kişiyi ne ölçüde etkileyeceği | 1-7 Likert ölçeği |
| Entelektüel alçakgönüllülük | Görüşü değiştirmeye açıklık жана düşünce-ego bağımsızlığı | On madde; alt ölçek ишенимдүүлүкleri α = 0,90 жана α = 0,83 |
| Жасалма интеллектya yönelik tutum | Güven, kabul жана duygusal tepkiyi ölçen altı madde | Ölçek güvenilirliği α = 0,86 |
Senaryolar arasında aşinalık жана duygusal etkilenme bakımından anlamlı fark bulunmadığı үчүн bu değişkenler ana modellere kontrol değişkeni olarak eklenmemiştir.
İstatistiksel analiz
Bağımlı değişkenler 1-7 arasındaki sıralı Likert yanıtlarından oluştuğu жана aynı катышуучулар birden fazla сценарийyu değerlendirdiği үчүн кумулятивдик байланыштуу аралаш моделдер kullanılmıştır. Modeller logit bağlantı fonksiyonuyla kurulmuştur. Analizler R 4.5.1 yazılımında “ordinal” paketiyle gerçekleştirilmiştir. Sonraki ikili karşılaştırmalar “emmeans” paketiyle yapılmış жана çoklu karşılaştırmalar үчүн p değerleri düzeltilmiştir.
Karma model yaklaşımı, yanıtların hem катышуучулар hem de сценарийlar içinde kümelenmesini dikkate almaktadır. Böylece aynı kişinin genel olarak yüksek puan verme eğilimi менен bazı сценарийların diğerlerinden daha kolay же zor değerlendirilmesi, тажрыйбаsel etkilerden ayrıştırılmaya çalışılmıştır.
Koşullara göre betimsel ortalamalar
| Kaynak | Mesaj kalitesi | Güvenilirlik ortalaması жана SS | Tavsiyeye uyma ortalaması жана SS |
|---|---|---|---|
| ChatGPT | İyi yazılmış | 6,14 (0,83) | 6,03 (0,93) |
| ChatGPT | Kötü yazılmış | 5,85 (0,92) | 5,43 (1,03) |
| İnsan uzman | İyi yazılmış | 6,26 (0,78) | 6,22 (0,75) |
| İnsan uzman | Kötü yazılmış | 5,47 (1,12) | 5,34 (1,10) |
Bu değerler катышуучу düzeyindeki betimsel ortalamalardır. İstatistiksel натыйжалар, bu ortalamaların doğrudan karşılaştırılmasına değil sıralı karma model tahminlerine dayanmaktadır.
Güvenilirliğe ilişkin doğrulayıcı натыйжалар
| Test edilen etki | İstatistiksel натыйжа | Yorum |
|---|---|---|
| Mesaj kaynağı | χ2(1) = 1,82; p = 0,177 | ChatGPT жана адам адис etiketleri arasında anlamlı ana fark yoktur. |
| Mesaj kalitesi | χ2(1) = 4,84; p = 0,028 | İyi yazılmış mesajlar daha güvenilir bulunmuştur. |
| Kaynak × kalite | χ2(1) = 1,42; p = 0,234 | Kalitenin etkisi булак энбелгисиne göre anlamlı biçimde değişmemiştir. |
| Жасалма интеллектya yönelik tutum | χ2(1) = 9,18; p = 0,002 | Daha olumlu tutum daha yüksek ишенимдүүлүк değerlendirmesiyle ilişkilidir. |
| Kaynak × жасалма интеллект tutumu | χ2(1) = 1,23; p = 0,268 | Жасалма интеллект tutumu yalnızca ChatGPT etiketli mesajlara özgü bir etki göstermemiştir. |
| Entelektüel alçakgönüllülük | χ2(1) = 2,80; p = 0,094 | Anlamlı ana etki bulunmamıştır. |
Güvenilirliğe ilişkin keşifsel натыйжалар
| Keşifsel analiz | Sonuç | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Жасалма интеллект tutumu × билдирүү сапаты | χ2(1) = 16,82; p < 0,001 | İyi mesajlarda eğim 0,77; %95 GA [0,29, 1,25]. Kötü mesajlarda eğim −0,22; %95 GA [−0,69, 0,24]. |
| Kaynak × kalite × жасалма интеллект tutumu | χ2(1) = 0,76; p = 0,384 | Kaliteye duyarlılığın ChatGPT жана insan etiketlerine göre farklılaştığı gösterilmemiştir. |
| Entelektüel alçakgönüllülük × kalite | χ2(1) = 46,77; p < 0,001 | İyi mesajlarda eğim 0,996; kötü mesajlarda −0,495’tir. |
| Entelektüel alçakgönüllülük × kaynak | χ2(1) = 4,40; p = 0,036 | Yüksek интеллектуалдык жөнөкөйлүк düzeyinde insan etiketi daha güvenilir değerlendirilmiştir. |
Tavsiyeye uymaya ilişkin doğrulayıcı натыйжалар
| Test edilen etki | İstatistiksel натыйжа | Yorum |
|---|---|---|
| Mesaj kaynağı | χ2(1) = 0,36; p = 0,548 | ChatGPT жана адам адис etiketleri arasında anlamlı ana fark yoktur. |
| Mesaj kalitesi | χ2(1) = 1,18; p = 0,277 | Mesaj kalitesinin genel ana etkisi anlamlı değildir. |
| Kaynak × kalite | χ2(1) = 2,07; p = 0,151 | Kalite etkisinin kaynağa göre değiştiği gösterilmemiştir. |
| Жасалма интеллектya yönelik tutum | χ2(1) = 5,76; p = 0,016 | Daha olumlu tutum daha yüksek кеңешке баш ийүү isteğiyle ilişkilidir. |
| Kaynak × жасалма интеллект tutumu | χ2(1) = 0,03; p = 0,852 | Tutumun etkisi yalnızca ChatGPT etiketine özgü değildir. |
| Entelektüel alçakgönüllülük | χ2(1) = 1,70; p = 0,192 | Anlamlı ana etki bulunmamıştır. |
Tavsiyeye uymaya ilişkin keşifsel натыйжалар
| Keşifsel analiz | Sonuç | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Жасалма интеллект tutumu × билдирүү сапаты | χ2(1) = 9,44; p = 0,002 | İyi mesajlarda eğim 0,63; %95 GA [0,24, 1,02]. Kötü mesajlarda eğim yaklaşık 0’dır. |
| Kaynak × kalite × жасалма интеллект tutumu | χ2(1) = 1,34; p = 0,247 | Kalite жана tutum ilişkisinin булак энбелгисиne göre farklılaştığı gösterilmemiştir. |
| Entelektüel alçakgönüllülük × kalite | χ2(1) = 51,63; p < 0,001 | İyi mesajlarda eğim 0,71; kötü mesajlarda −0,83’tür. Eğim farkı p < 0,0001 düzeyindedir. |
| Entelektüel alçakgönüllülük × kaynak | χ2(1) = 4,40; p = 0,036 | Entelektüel alçakgönüllülük insan etiketinde баш ийүү каалоосуni artırmış, ChatGPT etiketinde anlamlı ilişki göstermemiştir. |
Sonuçların uygulama açısından anlamı
Çalışma, кеңеш sunan sistemlerde yalnızca “жасалма интеллект tarafından üretildi” же “uzman tarafından yazıldı” etiketi kullanmanın değerlendirmeleri tek başına belirlemeyebileceğini göstermektedir. Mesajın düzeni, açık gerekçeleri жана somut önerileri ишенимдүүлүк açısından daha belirgin görünmektedir.
Муну менен бирге iyi bir yazım biçimi, кеңешnin bilimsel olarak doğru, güvenli же kişiye uygun olduğunu tek başına garanti etmez. Deney yalnızca катышуучуларın algısını ölçmüştür; mesajların içerik doğruluğunu bağımsız uzmanlara değerlendirmemiştir. Ошондуктан uygulamalarda akıcı жана ikna edici dilin, içerik doğrulaması жана uzman denetiminin yerine geçirilmemesi gerekir.
Булак жана метод эскертүүсү
| Kaynak kimliği alanı | Doğrulanan bilgi |
|---|---|
| Çalışmanın tam özgün adı | Evaluating AI-Generated Advice: Source Cues, Argument Quality, and Individual Differences in Credibility and Adherence |
| Yazarlar жана sıraları | 1. Elodie Andrieu; 2. Aurélie Pistono; 3. Franck Amadieu |
| Eş birinci yazar | Eş katkı же eş birinci yazarlık bilgisi yer almamaktadır. |
| Sorumlu yazar | Elodie Andrieu |
| Kurum | CLLE Laboratory (Cognition, Languages, Language, Ergonomics), Toulouse Jean Jaurès University, Toulouse, Fransa |
| DOI | 10.2139/ssrn.7002154 |
| Dergi | Hakemli bir dergi adı bulunmamaktadır. |
| Yayınevi | Hakemli dergi yayınevi bilgisi bulunmamaktadır. |
| Yayın platformu | SSRN |
| Yayın yılı | 2026 |
| SSRN’ye yüklenme tarihi | 26 Haziran 2026 |
| Kaynak türü | Çevrim içi, karma desenli тажрыйбаsel изилдөө preprinti |
| Hakemlik durumu | Hakem değerlendirmesinden geçmemiştir. |
| Resmî yayın bağlantısı | SSRN resmî изилдөө sayfası |
| Veri жана analiz materyalleri | Open Science Framework proje sayfası |
Бул изилдөө рецензиядан өтпөгөн bir preprinttir; натыйжаларı bu sınırlılık dikkate alınarak okunmalıdır. DOI, SSRN изилдөө kaydını tanımlamaktadır жана hakemli bir dergi yayınına ait DOI olarak sunulmamalıdır.
Изилдөө protokolü Toulouse Jean Jaurès Üniversitesi Etik Kurulu tarafından 24 Mart 2025 tarihinde, 2025_1040 numaralı proje kapsamında onaylanmıştır. Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmış, katılım gönüllü жана anonim olarak yürütülmüştür.
Yazar katkıları beyanına göre Elodie Andrieu kavramsallaştırma, yöntem, изилдөө, veri düzenleme, biçimsel analiz, görselleştirme жана ilk taslak yazımını üstlenmiştir. Aurélie Pistono danışmanlık менен inceleme жана düzenlemeye; Franck Amadieu ise kavramsallaştırma, yöntem, danışmanlık жана inceleme-düzenlemeye katkı sağlamıştır. Çalışma үчүн özel bir kamu, ticari же kâr amacı gütmeyen kuruluş finansmanı alınmadığı жана yazarların çıkar çatışması bildirmediği belirtilmiştir.
Yazarlar, metnin hazırlanmasında dil iyileştirmesine yardımcı olmak amacıyla ChatGPT kullandıklarını; üretilen içeriği gözden geçirip düzenlediklerini жана изилдөөnın sorumluluğunu üstlendiklerini beyan etmektedir.
Veri erişimi konusunda изилдөө içinde bir tutarsızlık bulunmaktadır. Ana metin, veri жана analiz betiklerinin Open Science Framework üzerinde açık olduğunu belirtmektedir. Dosyanın sonundaki başlık sayfası ise verilerin sorumlu yazardan makul talep üzerine alınabileceğini söylemektedir. OSF proje bağlantısı mevcut olmakla birlikte iki veri erişim beyanı aynı açıklığı taşımamaktadır.
Bu Verianla makalesinin bilimsel içeriği yalnızca yüklenen изилдөөya dayanarak hazırlanmıştır. Dış kaynaklar yalnızca DOI, yazar sırası, SSRN yüklenme tarihi, yayın platformu жана resmî veri projesi gibi bibliyografik bilgileri doğrulamak amacıyla kullanılmıştır. Çalışmada bulunmayan тажрыйбаsel bulgu же dış bilimsel натыйжа eklenmemiştir.
Çalışmanın негизги sınırlılıkları; örneklemin genç жана ağırlıklı olarak kadın катышуучуларdan oluşması, yalnızca французча konuşan катышуучуларın incelenmesi, kısa kurgusal сценарийlar kullanılması, gerçek davranış yerine кеңешке баш ийүү niyetinin ölçülmesi жана gerçek ChatGPT çıktılarının gerçek адам адис cevaplarıyla karşılaştırılmamış olmasıdır. Entelektüel alçakgönüllülüğe ilişkin etkileşimler keşifsel niteliktedir жана bağımsız örneklemlerde doğrulanmalıdır.

Пикир калтырыңыз
E-mail дарегиңиз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар * менен белгиленген