Нейрохирургиялык түзмөккө байланышкан борбордук нерв тутумунун инфекциясы — мээ-жүлүн суюктугунун (BOS; cerebrospinal fluid, CSF) айланышын же басымын башкаруу үчүн орнотулган шунт же дренаж сыяктуу түзмөктөрү бар бейтаптарда клиникалык белгилер жана микробиологиялык далилдер менен аныкталган саламаттык сактоого байланышкан инфекция. Kalliopi Avgoulea жана кесиптештеринин ретроспективдүү изилдөөсү 2022-жылдын августунан 2024-жылдын июлуна чейин Афинадагы үчүнчү деңгээлдеги нейрохирургия борборунда түзмөк тагынган бейтаптардагы бул инфекциялардын микробиологиялык профилин, микробго каршы туруктуулук үлгүлөрүн жана клиникалык натыйжаларын изилдеген.

Изилдөө мезгилинде микробиологиялык текшерүүгө жөнөтүлгөн 825 BOS үлгүсүнүн 178инде (%21,58) микробдук өсүү аныкталып, бул үлгүлөр 102 өзүнчө нейрохирургиялык бейтапка таандык болгон. Бул 102 адамдын 68инде BOS шунту же дренажы болгон, ал эми 29 бейтап изилдөөнүн түзмөккө байланышкан БНТ инфекциясынын критерийлерине жооп берген. Булак бул көрсөткүчтү %43 деп билдирет. Бирок бөлүмдө ооруканадагы бардык түзмөк имплантациялары эмес, культурасы оң бейтаптардын ичинен түзмөк тагынган 68 адам алынган; ошондуктан %43 көрсөткүчү жалпы оорукана деңгээлиндеги түзмөк инфекциясынын проспективдүү инциденти катары чечмеленбөөгө тийиш.

Инфекция аныкталган 29 бейтаптын 21инде тышкы дренаж, сегизинде шунт болгон. Ар бир түзмөк боюнча эсептелген инфекция көрсөткүчү шунттарда 8/19 (%42), тышкы дренаждарда 21/49 (%43) болуп, түзмөктүн түрү менен инфекциянын ортосунда статистикалык маанилүү айырма табылган эмес. Жалпы 40 патогендин ичинен Acinetobacter baumannii %40 менен үстөмдүк кылган козгогуч болгон; көптөгөн грам-терс изоляттар карбапенемге туруктуулукту жана башка көп дарыга туруктуулук белгилерин көрсөткөн. Бейтаптардын 22синде (%76) клиникалык жакшыруу жана/же инфекциянын жоюлушу билдирилсе, төрт бейтап (%13,8) каза болгон.

Нейрохирургиялык шунттар жана дренаждар эмне үчүн инфекция коркунучун жаратат?

BOS шунттары жана дренаждары гидроцефалияны башкаруу, баш сөөгүнүн ичиндеги басымды көзөмөлдөө, дары берүү же мээнин жабыркашын алдын алуу сыяктуу клиникалык максаттарда колдонулушу мүмкүн. Бирок бул системалардын организмге инвазивдүү орнотулушу микроорганизмдердин түзмөктүн бетине жетип, колонизация түзүшү үчүн мүмкүн болгон жолду ачат.

Инфекция коркунучу түзмөктүн болушуна гана байланыштуу эмес. Хирургиялык ыкмалар, түзмөктүн канча убакыт турушу, бейтаптын кошумча оорулары, интенсивдүү терапия шарттары, микроорганизмдин вируленттүүлүгү, антибиотиктердин таасири жана инфекцияны көзөмөлдөө чаралары сыяктуу көптөгөн факторлор бир учурда роль ойношу мүмкүн.

Ошондуктан булак изилдөөнүн максаты “шунтпу же дренажбы көбүрөөк коркунучтуу?” деген суроого гана жооп берүү эмес. Изилдөө BOS лабораториялык өзгөчөлүктөрүн, козгогуч микроорганизмдерди, туруктуулук профилдерин, кайталанма же ырааттуу инфекцияларды жана дарылоодон кийинки клиникалык натыйжаларды да чогуу карайт.

Шунттар менен тышкы дренаждардын инфекция коркунучу айырмаландыбы?

Бул изилдөөнүн тандалган түзмөк тагынуучулар тобунда маанилүү айырма аныкталган эмес: шунттарда 8/19 (%42), тышкы дренаждарда 21/49 (%43) инфекция болгон; RR 0,98 (%95 ИА 0,53–1,82), OR 0,97 (%95 ИА 0,33–2,83) жана χ² тести p=0,955 деп билдирилген. Натыйжа ушул бир борборлуу ретроспективдүү тандалмага гана тиешелүү жана бардык нейрохирургиялык түзмөк популяцияларында эки түзмөктүн коркунучу бирдей экенин далилдебейт.

Шунт-дренаж салыштыруусундагы кең ишеним аралыктары жана болгону сегиз шунт инфекциясынын болушу чакан тандалмадан улам статистикалык тактык чектелүү экенин көрсөтөт.

Бейтаптардын мүнөздөмөлөрү

Инфекция диагнозу коюлган 29 бейтаптын жашы 24–82 арасында болуп, медианалык жаш 59, interquartile range 16,5 жыл деп берилген. Бейтаптардын %76сы аялдар болгон.

Нейрохирургиялык жаткыруунун эң көп себеби баш сөөгүнүн ичиндеги массаны резекциялоо болгон: 16 бейтап (%55). Андан кийин жарылган мээ аневризмасына байланыштуу операция жасалган төрт бейтап (%14) жана акустикалык невромасы кесип алынган үч бейтап (%10) келген.

BOS лабораториясынын кадимки натыйжалары түзмөккө байланышкан БНТ инфекциясын жокко чыгарабы?

Жок. Изилдөөдө түзмөккө байланышкан инфекциясы бар бейтаптардан алынган 38 оң жана кайталанбаган BOS үлгүсүнүн биринде клеткалардын саны, глюкоза жана белок көрсөткүчтөрү кадимки референстик чектерде болгон; айрым үлгүлөрдө глюкоза менен белок кадимки бойдон калганда плеоцитоз болгон. Демек, изилдөө түзмөккө байланышкан БНТ инфекциясын BOSтун кадимки биохимиясы боюнча гана жокко чыгарууга болбой турганын, клиникалык белгилер менен микробиологиялык культураны чогуу баалоо керектигин көрсөтөт.

BOS лабораториялык профили

Инфекцияланган 29 бейтаптан алынган 38 оң, кайталанбаган BOS үлгүсү талданган. Бир үлгүдө нормоцитоз, нормогликоррахия жана нормопротеиноррахия чогуу болгон. Калган 37 үлгүдө плеоцитоз аныкталган.

Изилдөөдө ≤5 WBC/µL нормоцитоз, >5 WBC/µL плеоцитоз деп кабыл алынган. BOS глюкозасы үчүн 45–80 mg/dL кадимки аралык, <45 mg/dL гипогликоррахия жана >85 mg/dL гипергликоррахия деп аныкталган. Жалпы белок үчүн 10–45 mg/dL кадимки аралык, >50 mg/dL гиперпротеиноррахия деп кабыл алынган.

Инфекция диагнозу кантип коюлган?

Изилдөөчүлөр 2017 Infectious Diseases Society of America саламаттык сактоого байланышкан вентрикулит жана менингит боюнча колдонмосун эске алышкан. Изилдөөгө киргизүү үчүн үч шарт бирге талап кылынган:

1. Бир же андан көп оң BOS культурасы.
2. Вентрикулитке же менингитке шайкеш клиникалык белгилер; булак мисал катары курч баш ооруну, кусууну, сомноленттүүлүктү жана психикалык абалдын өзгөрүшүн көрсөтөт.
3. Жугуштуу оорулар боюнча консультация суралган болушу.

BOS лейкоцитинин же глюкозасынын көрсөткүчү өзүнчө четтетүү критерийи эмес.

Кайсы микроорганизмдер табылган?

Жалпы 40 патоген бөлүнүп алынган. Патогендердин бөлүштүрүлүшү ооруканада пайда болгон грам-терс бактериялардын ачык басымдуулугун көрсөтөт.

A. baumannii төрт жарым жылдыктын баарында бөлүнүп алынып, изилдөө бою үстөмдүк кылган козгогуч бойдон калган. CoNS да бардык жарым жылдыктарда кездешкен. Candida auris болсо изилдөөнүн акыркы жарым жылдыгында, 2024-жылы гана катталган.

Полимикробдук жана ырааттуу инфекциялар

Алты бейтапта бир козгогучтуу жөнөкөй инфекциядан башкача жүрүш байкалган. Бир шунттуу бейтапта A. baumannii менен K. pneumoniae чогуу бөлүнүп алынган. Беш бейтапта ырааттуу инфекция болгон; алардын төртөө дренаж, бирөө шунт тагынган.

Эң узак ырааттуу инфекция тизмектеринин биринде P. putida → P. aeruginosa → A. baumannii → C. albicans → CoNS → C. auris ирети билдирилген.

Үстөмдүк кылган патогендин туруктуулук профили кандай болгон?

Acinetobacter baumannii изоляттарынын баары карбапенемдерге туруктуу болуп, %62,5и колистинге туруктуулук көрсөткөн. Беш Klebsiella pneumoniae изолятынын баарында карбапенемаза өндүрүү аныкталган; үчөөндө KPC, бирөөндө NDM жана бирөөндө KPC+NDM болгон. Төрт Pseudomonas aeruginosa изолятынын баары карбапенемге туруктуу болгон; үчөөндө VIM карбапенемазасы аныкталган, бирок баары колистинге сезгич болгон. Бул туруктуулук профилдери бир борбордун жергиликтүү микробиологиялык экологиясын чагылдырат жана башка ооруканаларга түздөн-түз жалпыланбашы керек.

Башка туруктуулук табылгалары

• K. pneumoniae изоляттарынын %40ы колистинге туруктуу болгон.
• Жалгыз K. oxytoca изоляты XDR өзгөчөлүгүн көрсөтүп, KPC өндүргөн жана колистинге туруктуу болгон.
• CoNS изоляттарынын %80инде метициллинге туруктуулук болгон.
• Бир CoNS изолятында линезолидге туруктуулук аныкталган.
• E. faecium изоляты гликопептидге туруктуу фенотип көрсөткөн; булак муну vanA генотипине мүнөздүү деп белгилейт, бирок геномдук ырастоо бербейт.
• Жалгыз S. aureus изоляты текшерилген антибиотиктерге жана метициллинге сезгич болгон.

Козу карын изоляттары

C. albicans текшерилген грибокко каршы дарыларга сезгич болгон. C. auris флуконазолго туруктуу болсо, C. parapsilosis флуконазолго да, вориконазолго да туруктуу болгон. Булак бардык ачыткы изоляттары echinocandin, polyene жана pyrimidine analogue топторуна сезгич болгонун билдирет.

Изилдөөнүн ыкмасы жана жыйынтыктары

Изилдөөнүн дизайны жана клиникалык чөйрө

Бул изилдөө 2022-жылдын августу–2024-жылдын июлу аралыгында “G. Gennimatas” General Hospital of Athens ооруканасынын Нейрохирургия бөлүмүндө жаткан бейтаптарды ретроспективдүү баалоо болуп саналат. БНТ инфекциясы шектелген бейтаптардан BOS алынып, Clinical Microbiology Laboratory лабораториясына жөнөтүлгөн.

BOS клеткалык жана биохимиялык талдоосу

Ак жана кызыл кан клеткалары Neubauer эсептөө камерасында бааланган. Глюкоза жана жалпы белок Alinity системасы менен өлчөнгөн.

Культура жана микробиологиялык аныктоо

Үлгүлөр адегенде Gram жана Giemsa боёктору менен бааланып, андан кийин ылайыктуу тандалма жана айырмалоочу азык чөйрөлөрүнө себилген. Булак MacConkey agar, кан агары, хлорамфеникол жана гентамицин камтыган Sabouraud dextrose agar жана шоколад агары колдонулганын билдирет.

MacConkey, кан жана Sabouraud пластинкалары 37 °Cде аэробдук шартта; шоколад агары 37 °Cде %8–10 CO2 жана %70 нымдуулуктагы микроаэрофилдик шартта инкубацияланган.

Изоляттарды аныктоо колониянын морфологиясы жана биохимиялык тесттер менен бирге VITEK-2 жана MALDI-TOF MS негизиндеги автоматташтырылган системалар аркылуу жүргүзүлгөн.

Микробго каршы сезгичтик тести

Бактериялардын микробго каршы сезгичтиги VITEK 2 менен текшерилген. Vancomycin MIC өлчөөдө жана автоматташтырылган система менен текшерүү мүмкүн эмес учурларда gradient strip колдонулган. Colistin сезгичтиги broth microdilution менен аныкталган.

Carbapenem-resistant изоляттарда NG-TEST CARBA-5 lateral-flow immunoassay аркылуу KPC, OXA-48, VIM, IMP жана NDM карбапенемазалары изилденген.

Ачыткылардын сезгичтик тесттеринде broth microdilution негизиндеги MICRONAUT-AM колдонулган. MIC натыйжалары EUCAST Clinical Breakpoint Guidelines боюнча чечмеленген; Candida auris үчүн CDC tentative MIC breakpoints эске алынган.

Молекулалык тест

Суралган беш учурда BOSко BioFire BCID2 панели off-label түрүндө колдонулган. PCR натыйжасында үч A. baumannii, бир C. albicans жана бир C. tropicalis аныкталган. Булак натыйжалар культурага шайкеш болгонун билдирет.

Кайталанган үлгүлөр

Бир бейтапка таандык кайталанган натыйжалар талдоодо ашыкча кайталоо жаратпашы үчүн бир гана жолу бааланган. Ошол эле учурда ырааттуу же кайталанма инфекциялар клиникалык көрүнүш катары өзүнчө катталган.

Клиникалык натыйжанын аныктамасы

Оң клиникалык натыйжа дарылоодон кийин симптомдордун жоюлушу, когнитивдик функциянын баштапкы деңгээлге кайтышы жана көзөмөлдүк BOS культурасында патогендин жок кылынышы сыяктуу клиникалык жана объективдүү критерийлер менен аныкталган.

Статистикалык талдоо

Маалыматтар GNU PSPP Statistical Analysis Software version 2.0.0-g5b54d1 менен талданган. Relative risk жана %95 confidence interval кайчылаш таблица талдоолору менен эсептелип, категориялык өзгөрмөлөр χ² тести менен бааланган. Эки тараптуу p<0,05 статистикалык маанилүүлүк чеги катары колдонулган.

A. baumannii инфекциясы да белгилүү бир түзмөк түрү менен статистикалык маанилүү байланышта болгон эмес.

Дарылоо жана клиникалык натыйжалар

Булак грам-терс инфекцияларда intrathecal colistin колдонулганын билдирет. Klebsiella дарылоолору карбапенемаза профилине жараша тандалып, KPC өндүрүүчүлөрдө intravenous ceftazidime/avibactam, NDM өндүрүүчүлөрдө ceftazidime/avibactam–fosfomycin–colistin айкалыштары колдонулган.

VIM өндүргөн P. aeruginosa учурларында intravenous meropenem–colistin; colistin-resistant A. baumannii учурларында intrathecal vancomycin жана colistin менен ар кандай intravenous айкалыштар колдонулган. Айрым айкалыштар in vitro синергия тесттеринин жыйынтыгына жараша тандалган.

Gram-positive cocci үчүн linezolid жана vancomycin, жалгыз сезгич S. aureus учурунда cloxacillin колдонулган. Ачыткы инфекцияларында liposomal amphotericin intravenous да, intrathecal да колдонулган.

Бул дарылоо режимдери изилдөө ретроспективдүү байкаган борбордун тажрыйбалары; Verianla тарабынан дарылоо сунушу катары берилбейт.

Аман калуу жана өлүм

29 бейтаптын 22синде (%76) клиникалык жакшыруу жана/же инфекциянын жоюлушу байкалган. Төрт бейтап (%13,8) каза болгон; алардын үчөө тышкы дренаж тагынган.

Булак шунт тобунда өлүмдү %12,5, дренаж тобунда %14,2 деп билдирет. Төрт өлүмдүн үчөө тиешелүүлүгүнө жараша carbapenem-resistant K. pneumoniae (NDM), P. aeruginosa (VIM) жана A. baumannii менен байланышкан мономикробдук инфекциялар болгон. Төртүнчү бейтапта бир нече ырааттуу түзмөккө байланышкан инфекция болгон.

Өлүмдүн саны аз болгондуктан, шунт жана дренаж топторунун прогнозун күчтүү салыштырып талдоо мүмкүн болгон эмес.

Изилдөө колдогон жыйынтыктар

• Каралган тандалган түзмөк тагынуучулар тобунда шунт жана тышкы дренаж инфекциясынын көрсөткүчтөрү бири-бирине абдан жакын.
• Бул тандалмада түзмөктүн түрү менен БНТ инфекциясынын ортосунда статистикалык маанилүү байланыш аныкталган эмес.
• A. baumannii эң көп бөлүнүп алынган козгогуч.
• Грам-терс изоляттардагы carbapenem resistance маанилүү микробиологиялык жүк түзөт.
• BOSтун стандарттуу лабораториялык параметрлери айрым инфекцияларда кадимки же чекке жакын болушу мүмкүн.
• Полимикробдук жана ырааттуу инфекциялар аз сандагы, бирок клиникалык жактан маанилүү учурларда кездешкен.
• Борбордогу инфекция профили жергиликтүү MDRO эпидемиологиясы тарабынан күчтүү калыптанат.

Изилдөө колдобогон жыйынтыктар

• Шунттар менен дренаждар бардык ооруканаларда сөзсүз бирдей инфекция коркунучуна ээ деп жыйынтык чыгарууга болбойт.
• %43 көрсөткүчү ооруканадагы бардык түзмөк имплантацияларынын чыныгы проспективдүү инфекция инциденти катары чечмеленбөөгө тийиш.
• Белгилүү бир антибиотик айкалышы башкалардан артык экени көзөмөлдүү түрдө көрсөтүлгөн эмес.
• Дарылоо айкалыштары рандомизацияланган түрдө салыштырылган эмес.
• Белгилүү бир туруктуулук механизминин өлүмгө себептик салымы бул изилдөөдө өзүнчө аныкталган эмес.
• Бир борбордогу микробиологиялык бөлүштүрүү башка өлкөлөргө же ооруканаларга түздөн-түз жалпыланбашы керек.
• Геномдук секвенирлөө жүргүзүлбөгөндүктөн, изоляттардын клондук байланышы же оорукана ичиндеги жугуу тизмеги аныкталган эмес.

Негизги чектөөлөр

Изилдөө бир борборго негизделгендиктен, жергиликтүү эпидемиология жана туруктуулук үлгүлөрү ага күчтүү таасир этет.

Ретроспективдүү дизайн тандоо системалуу катасына жакын. Изилдөө культурасы оң учурларга багытталгандыктан, клиникалык шектүү, бирок культурасы терс инфекциялар же культура алынбай туруп айыккан жеңилирээк учурлар сыртта калган болушу мүмкүн.

Тандалма чакан; өзгөчө сегиз гана шунтка байланышкан инфекциянын болушу түзмөк топторунун салыштырууларынын статистикалык күчүн чектейт.

Геномдук секвенирлөө колдонулбагандыктан, классикалык культура ыкмалары менен кармалбай калган патогендер же изоляттардын эпидемиологиялык байланыштары бааланган эмес.

Авторлор келечекте түзмөккө мүнөздүү коркунучту жана прогнозду ишенимдүү баалоо үчүн проспективдүү, мүмкүн болсо көп борборлуу когорттук изилдөөлөр керек экенин белгилешет.

Булак жана ыкма жөнүндө эскертүү

Түпнуска аталышы: A Retrospective Study of Neurosurgical Device-Related Infections over a Two-Year Period in a Tertiary Hellenic Setting

Авторлор: Kalliopi Avgoulea; Andronikos Spyrou; Emmanouella Kalogianni; Andria Yiaskouri; Anastasia Athanasopoulou; Anastasios Tsakalos; Maria Kamperogianni; Maria Orfanidou.

Corresponding author: Kalliopi Avgoulea.

Мекемелер: Clinical Microbiology Laboratory жана Department of Internal Medicine and Infectious Diseases, General Hospital of Athens “G. Gennimatas”, Athens, Greece.

Журнал: Acta Microbiologica Hellenica.

Басмачы: MDPI, Hellenic Society for Microbiology атынан.

Библиографиялык жазуу: 2026, Volume 71, Article 21.

DOI: 10.3390/amh71030021

Жарыяланган күнү: 10-июль 2026.

Редакциялык даталар: Received 3 November 2025; Revised 3 July 2026; Accepted 7 July 2026.

Булактын түрү: Рецензияланган, ретроспективдүү, бир борборлуу клиникалык-микробиологиялык байкоочу изилдөө.

Лицензия: Creative Commons Attribution (CC BY).

Изилдөө мезгили: 2022-жылдын августу–2024-жылдын июлу.

Негизги маалымат агымы: 825 BOS үлгүсү; культурасы оң 178 үлгү; 102 өзүнчө бейтап; нейрохирургиялык түзмөк тагынган 68 бейтап; изилдөө критерийлерине жооп берген түзмөккө байланышкан 29 БНТ инфекциясы; 38 оң, кайталанбаган BOS культурасы; жалпы 40 патоген.

Инфекциянын аныктамасы: Кеминде бир оң BOS культурасы + вентрикулитке/менингитке шайкеш клиникалык белги + жугуштуу оорулар боюнча консультация.

Микробиологиялык аныктоо: Салттуу культуралык жана биохимиялык ыкмалар, VITEK-2 жана MALDI-TOF MS негизиндеги аныктоо.

Микробго каршы сезгичтик: VITEK 2, gradient strip MIC, colistin үчүн broth microdilution, CARBA-5 менен carbapenemase аныктоо жана ачыткы изоляттарында broth microdilution.

Чечмелөө стандарты: Бактериялар үчүн EUCAST Clinical Breakpoint Guidelines; Candida auris үчүн CDC tentative MIC breakpoints.

Кошумча молекулалык ыкма: Беш учурда BOSко off-label BioFire BCID2 панели.

Статистика: GNU PSPP 2.0.0-g5b54d1; Relative Risk, Odds Ratio, %95 ишеним аралыктары жана χ² тести; эки тараптуу p<0,05 маанилүүлүк чеги.

Каржылоо: Тышкы каржылоо болгон эмес.

Этика: General Hospital of Athens “G. Gennimatas” Scientific Council approval code 9826.

Маалымдалган макулдук: Ретроспективдүү дизайндан жана бейтаптарды аныктоо мүмкүн эместигинен улам waived болгон.

Маалыматтардын жеткиликтүүлүгү: Мекеменин жана бейтаптын купуялыгына байланыштуу жалпыга ачык эмес; идентификациясыз маалыматтар мекеменин уруксаты менен негиздүү суроо-талап боюнча corresponding author тарабынан берилиши мүмкүн.

Кызыкчылыктардын кагылышы: Авторлор кызыкчылыктардын кагылышын билдиришкен эмес.

Авторлордун салымы: Conceptualization: M.O.; methodology: K.A., A.S., E.K., A.Y., A.A., A.T., M.K. жана M.O.; software: K.A.; validation: K.A. жана M.O.; formal analysis: K.A.; investigation: бардык авторлор; resources: K.A.; data curation: K.A., A.S. жана M.O.; original draft: K.A.; review/editing: K.A., A.S. жана M.O.; visualization: K.A. жана M.O.; supervision: K.A. жана M.O.; project administration: K.A. жана M.O.

Булактын ичиндеги эскертүү: Натыйжалар бөлүмүндөгү MSSA аныктамасы менен кыскартуулар таблицасындагы MSSA чечмелөөсү шайкеш эмес. Натыйжалар бөлүмүндө жалгыз S. aureus изоляты метициллинге сезгич экени ачык айтылгандыктан, Verianla текстинде “methicillin-susceptible” мааниси сакталган.

Негизги чечмелөө чеги: Табылгалар бир борбордогу культурасы оң жана изилдөө критерийлерине жооп берген тандалган бейтаптар тобуна тиешелүү. Булактагы %43 “incidence” көрсөткүчү ооруканадагы бардык шунт/дренаж имплантацияларынын проспективдүү инциденти катары бааланбашы керек.