Бул изилдөө, көмүртек буласы менен бекемделген полимер (Жарбон Фибер Реинфоржед Полймер, CFRP) менен күчөтүлгөн бурама бирикмелеринын муздак калыптандырылган болот (Жолд-Формед Стеел, CFS) түзүмларын жер титирөө өндүрүмдүүлүкына ве 50 йыллык жашоо цикли чыгымыне еткисини изилдеген. Изилдөөчүлөр, 18 груп CFRP менен күчөтүлгөн бурама бирикмеси тажрыйбаинден алынган циклдик жүрүм-туруму Pinching4 гистеретикалык модельийле темсил етмиш; бирикме дүзейиндеки модельи CFS кесүүчү дубалдара, ардындан алты катлы бир CFS имарат моделдине актармыштыр. Сайысал модель, кесүүчү дубал циклдик тажрыйбалари ве силкинүү столу натыйжаларыйла каршылаштырылмыштыр. Дувар моделдинде тажрыйба–симуляция фаркынын ен фазала %8,1, имарат убакыт тарыхы тепкмененриндеки фаркын болсо %10 үчүнде калдыгы билдирилген.

Депрем баалоосинде ФЕМА P695 капсамында сечилмиш 22 алыс талаа жер титирөө кайды колдонулган. Артымсал динамик негизгилизлерде эң чоң кабаттар аралык жылыш катышы зыян өлчөмү, түзүмнын биринжи табигый перийодундаки %5 демпфирленген спектралдык ылдамдануу болсо жер кыймылы интенсивдүүлүк өлчөмү катары алынмыштыр. Хемен кулланым, структуралык зыян ве кыйроонун алдын алуу сынырлары тартипсыйла %0,5, %1,3 ве %3,5 кабаттар аралык жылыш катышыйла диагнозмланмыштыр.

CFRP күчөтүүсүнүн каршылаштырылан түзүм групларында кыйроонун алдын алуу дүзейиндеки медиана спектралдык ылдамдануу сыйымдуулуксини артырдыгы ве 50 йыллык гөчме оласылыгыны азалттыгы билдирилген. Кайнторын өзет ве натыйжа бөлүмлеринде үч каптама грубу үчүн өндүрүмдүүлүк артышлары %12, %7 ве %14; тобокелдик азалмалары %24, %17 ве %16 катары маалыматлмектедир. Бирок OSB, GWB ве MGO материалдаринин бу маанилерле ешлештирилдиги тартип, текст менен сүрөт ве таблица тизмеклими арасында тутарлы дегилдир. Табло 5’те ошол эле түзүм айрыкчарине сахип күчөтүлгөн ве гүчлендирилмемиш моделдер түздөн-түз каршылаштырылдыгында 50 йыллык кыйроонун алдын алуу сыныры ашып кетүү ыктымалдыгы GWB грубунда %2,38’ден %1,80’е, MGO грубунда %1,51’ден %1,25’е ве OSB грубунда %1,08’ден %0,91’е дүшмектедир. Бу маанилер болжол менен %24, %17 ве %16 ылайыкли азалмайа каршылык гелмектедир.

Йашам дөнгүсү чыгыми негизгилизинде баштапкы курулуш чыгымыне тейлөө, түз зыян, ичиндеги нерселердин жоготуусу, көчүү, ижара ве киреше жоготуусу менен жаракат ве өлүм чыгымдары екленмиштир. Изилдөө CFRP’нин илк йатырым чыгымини артырмасына ртормен бекленен жер титирөө жоготууларыны азалттыгыны көрсөтөт. Бөлүм 5’те CFRP’нин кулланылмамасынын топлам жашоо цикли чыгымыни GWB түзүмларында %0,72, MGO түзүмларында %2,33 ве OSB түзүмларында %0,84 артырдыгы белгиленген.

Кайнторын өзет ве натыйжа бөлүмлеринде ошондой эле CFRP күчөтүүсүнүн жашоо цикли чыгымыни 3,718; 11,837 ве 4,201 милйон АКШ доллары азалттыгы йазылмактадыр. Бу парасал чоңлүклер болжол менен 3,4 милйон АКШ доллары баштапкы чыгымли имараттар ве Шечопо 12’деки топлам чыгым ийри сызыктарийле уйумлу гөрүнмемектедир. Айны сайыларын \(10^4\) АКШ доллары бириминде йорумланмасы, бөлүм 5’те маалыматлен йүзде фаркларла дагы уйумлудур; бирок булак бу бирим маселеуну ачыкламадыгы үчүн маанилер дүзелтилмиш натыйжа катары кулланыламаз.

Чыгым–пайда катышы, күчөтүү сайесинде өнленен бекленен кайбын күчөтүү үчүн харжнегизгин баштапкы чыгымне бөлүнмесийле эсептелген. Шечопо 14’те \(K_0\) рижитлик сеченеги үчүн 50 йыл аягындагы чыгым–пайда катышлары болжол менен катары GWB үчүн 4,46, MGO үчүн 5,57 ве OSB үчүн 3,42’дир. Ошентсе да натыйжаларын бирикме баштапкы рижитлиги сечимин дуйарлы олдугу; \(K_m\) сеченегинде негатиф катышлар ве бир дурумда болжол менен 20,46 йыллык өзүн актоо мөөнөтү гөрүлдүгү үчүн “хер шартда илк он йылда өзүн актоо” сонужу бүтүн моделдөө сеченеклерине генелленымдуулукез.

Түркия жагынан баалоо: Изилдөөнүн тобокелдикке негизделген жашоо цикли чыгымы йаклвакцинамы, Түркияда жеңил болот түзүмлар, модульер түзүмлар ве жер титирөө күчөтүү йатырымларынын йалнызжа баштапкы чыгымйле дегил, бекленен узак мөөнөттүү жоготууларла бирликте маанилендирилмеси тейлөөындан йарарлыдыр. Сечмененн 22 жер титирөө кайды үчүнде 1999 Kocaeli жер титирөөинден ики ве 1999 Düzce жер титирөөинден бир кайыт булунмасы Түркия жагынан ошондой эле көңүл буруу чекижидир. Ошентсе да имарат Los Angeles’та варсайылмыш; жер титирөө коркунучу USGS маалыматтаринден, иншаат чыгымдары АБД пазарындан ве калк йерлешим кабуллери ATC-13 йаклвакцинамындан алынмыштыр. Йөнтемин Түркияда кулланылабилмеси үчүн Түркия Депрем Техлике Харитасы, жергиликтүү земин шарттары, Түрк түзүм чыгымдары, кулланым бичимлери, ишчилик баалары, дисконт катышлары ве илгили тасарым йөнетмеликлерийле йениден хесапланмасы герекир. Изилдөө Түркияда белирли бир CFS түзүмнын ишенимли вейа экономикалык олдугуну түздөн-түз гөстермемектедир.

Изилдөөнүн негизги суроосу недир?

Изилдөөнүн негизги суроосу, CFS кесүүчү дубалдарда бурама чевресине колдонулган CFRP күчөтүүсүнүн ек материал ве ишчилик гидеринин, түзүмнын кулланым өмрү бойунжа азалттыгы бекленен жер титирөө жоготууларыйла каршыланып каршылнегизгимайажторыдыр. Изилдөө йалнызжа “күчөтүү твакцинама сыйымдуулуксини артырыйор му?” суроосуну дегил, “күчөтүүйе харжнегизгин хер бир чыгым бирими кач бирим бекленен кайбы өнлүйор?” суроосуну да еле алмактадыр.

Бу амачла изилдөө үч негизгилизи тек бир алкакде бирлештирмиштир:

1. Депрем техликеси негизгилизи,
2. Риск табанлы сейсмикалык жашоо цикли чыгымы негизгилизи,
3. Сейсмикалык жашоо цикли чыгым–пайда негизгилизи.

Изилдөөнүн 4. сайфасындаки Шечопо 1, изилдөө убакытжини бирикме тажрыйбаларинден ве сандык модель валидациясындан башлайарак жер титирөө техлике ийри сызыктарине, чыгымга негизделген морттук негизгилизине ве хизмет мөөнөтү бойунжа дегишен чыгым–пайда катышына узнегизгин бир агымш катары көрсөтөт.

CFS ве CFRP менен катуулатылган бурама бирикмеси не анлама гелмектедир?

Согук сүрөтлендирилмиш болот түзүмлар, инже болот такталарын бөлмө температурасында ийилип олуштурулан профиллерле курсулан жеңил түзүм системалеридир. Депрем горизонталдык йүклеринин көчүүсында болот профиллер, каптама такталары ве бунлары бирлештирен бурамалар бирликте чалышыр. Вида чевресиндеки каптама тактасынын чатламасы вейа бураманын тактайы делерек гечмеси, дуварын бекемдик ве энергия йутма сыйымдуулуксини еркен кайбетмесине неден олабилир.

Инжеленен күчөтүү йаклвакцинамында бурама бирикмелеринын чевресиндеки каптама бөлгеси CFRP табакаларыйла сарылмакта вейа дестекленмектедир. Амач, бурама чевресиндеки жергиликтүү зыяны гежиктирмек, циклдик жүктөө астында кошулманын бекемдигины ве сүнеклигини артырмак ве дуварын гистеретикалык энергия түкетме сыйымдуулуксини корумактыр.

Изилдөө, бирикме дүзейиндеки эксперименттик тасарымын изилдөө екибинин мурунку изилдөөларындан гелдигини белиртмекте ве бу макаледе йалнызжа жашоо цикли негизгилизи үчүн герекли негизги айрынтылары сунмактадыр. Бу неденле йени кошулманын бүтүн өндүрүш адымлары, түзүмштырыжы айрыкчари, CFRP табака сайжылуулук ве колдонуу сапат контролу шарттары бул изилдөөда ексиксиз катары йениден түшүндүрүлгөн эмес.

Изилдөөнүн йенилик иддиасы недир?

Изилдөөчүлөра ылайык CFS түзүмлар үстүндө дагы мурун абдан сайыда эксперименттик ве сандык жер титирөө изилдөөсы түзүмлмыш олса да CFRP менен күчөтүлгөн бурама бирикмелеринын баштапкы чыгым менен узак мөөнөттүү жер титирөө жоготууларыны ошол эле экономикалык модель үчүнде каршылаштыран изилдөөлар чектелген.

Изилдөөнүн өнердиги йаклвакцинам, йалнызжа ен чоң кат өтеленмесине дайалы салттуу морттук ийри сызыктари йерине, имараттын бүтүн катларында олушан зыянларын мали парасал каршылыгыны куллнегизгин чыгымга негизделген морттук ийри сызыктари гелиштирмектедир. Бөйлеже дүшүк вейа орто шиддетли жер титирөөлөрде бирден фазала катта олушабмененжек экономикалык жоготууларын, йалнызжа ен оор зыянлы кат аркылуу темсил едилмеси маселеуну азалтмайы максаттайт.

Риск табанлы сейсмикалык жашоо цикли чыгымы недир?

Йашам дөнгүсү чыгыми, имараттын йалнызжа илк түзүмм харайнекасыны дегил, кулланым мөөнөтүнже бекленен тейлөө ве жер титирөө зыяны гидерлерини де капсайан топлам чыгымтир. Изилдөөдө топлам чыгым шу компоненттерден олуштурулмуштур:

• Башлангыч иншаат чыгыми,
• Багымм чыгыми,
• Йапысал ве түзүмдүк олмайан онарым гидерлери,
• Ичерик жоготуулары,
• Гечижи көчүү гидерлери,
• Кира ве киреше жоготуусу,
• Йараланма ве өлүм үчүн экономикалык жоготуу кабуллери.

Риск табанлы йаклвакцинамда бу чыгымдар так түрдө герчеклешежек харайнекалар дегилдир. Хер зыян дурумунун йыллык герчеклешме оласылыгыйла чарпылан ве дисконт едмененн бекленен маанилердир. Ошондуктан өрнегин 50 йыллык сейсмикалык чыгым, 50 йыл үчүнде так түрдө өденежек бир фатура дегил, модельдеки жер титирөө коркунучу ве зыян оласылыкларына ылайык хесаплнегизгин оласылык салмаклы бугүнкү маанидир.

Депрем техликеси насыл модельленмиштир?

Өрнек имараттарын Los Angeles’та ве АБД земин классы шарттарында булундугу кабул едилмиштир. USGS жер титирөө коркунучу аражы колдонуп ар түрдүү табигый периодлара аит жылдык ашып кетүү жыштыгы–спектралдык ылдамдануу ийри сызыктари алынган. Хер имарат моделдинин биринжи табигый перийодуна каршылык гелен техлике параметрелери сызыктуу интерполяцияла аныкталган.

Изилдөөдө Cauchy–Pareto амененсине дайалы жер титирөө коркунучу фондксиону мындайча басылмыштыр:

\[ H(x)=1-\exp[(x/u)^{-k}]\approx(x/у)^{-к}=к_0x^{-к} \]

Бурада \(x\), жер кыймылы шиддетини; \(k\), техлике ийри сызыксинин бичим параметресини; \(u\) ве \(k_0\), масштаб параметрелерини көрсөтөт. Бирок басылы теңдемеде үстел теримин өнүнде екси ишарети жок. Денклем бу бичимийле \(1-\exp(\text{pozitif değer})\) неденийле негатиф натыйжа үретебилир. Девамындаки позитиф болжол менен ифаде, ишаретин мухнегизгиен дизги тартипсында кайболдугуну дүшүндүрмектедир; бирок изилдөө бу конуйу ачыкламамыштыр.

10. сайфадаки Шечопо 7, ар түрдүү табигый периодлар үчүн USGS техлике ийри сызыктарини логаритмик ексенлерде көрсөтөт. Егрмененр үстүндө 50 йылда %10 ве 50 йылда %2 ашып кетүү ыктымалдыгы дүзейлери ошондой эле ишаретленмиштир.

Перформанс табанлы ве чыгымга негизделген морттук арасындаки фарк недир?

Перформанс табанлы морттук ийри сызыгы, белирли бир спектралдык ылдамданууде кат өтеленмеси сынырынын ашып кетүү ыктымалдыгыны маалыматр. Изилдөөдө бу фондксион шу бичимде көрсөтүлгөн:

\[ F_R(x)=P[LS_i\mid Q=x]=\Phi[(\ln x-\ln m)\beta] \]

\(LS_i\), белирли өндүрүмдүүлүк сынырыны; \(m\), медиана сыйымдуулукйи; \(\beta\), логаритмик стандарттык четтөөйы ве \(\Phi\), стандарттуу нормалдуу бөлүштүрүү фондксионуну ифаде етмектедир. Булакта \(\beta\) менен бөлме йерине кагылышуу йазылмыштыр. Логнормал морттук фондксионларынын йайгын гөстерими \(\Phi[(\ln x-\ln m)/\beta]\) бичиминдедир; бирок изилдөөнүн басылы формулаү унчукпай дегиштирилмемелидир.

Чыгым табанлы морттук фондксиону ошол эле йаклвакцинамы зыян чыгымыне колдонууктадыр:

\[ F_C(x)=P[C\mid Q=x]=\Phi[(\ln x-\ln m_c)\beta_c] \]

Бурада \(m_c\), медиана зыян чыгымыни; \(\beta_c\), чыгымин логаритмик чачыраңкылыкыны көрсөтөт. Бу теңдемеде де ошол эле \(\beta_c\) гөстерим маселеу булунмактадыр.

Изилдөө, жер титирөө зыян чыгымынин баштапкы курулуш чыгымыне катышыны мындайча диагнозмламыштыр:

\[ \zeta_i=\frac{C_{\mathrm{seismic},i}}{C_{\mathrm{ICC}}} \]

\(\zeta=0{,}2\), жер титирөө зыяны чыгыминин баштапкы курулуш чыгымынин %20’сине улашмасыны; \(\zeta=1{,}0\) болсо баштапкы чыгымне ешит бир жоготуу олушмасыны ифаде етмектедир.

Топлам жашоо цикли чыгымы насыл эсептелген?

Топлам жашоо цикли чыгымы мындайча диагнозмланмыштыр:

\[ C_{\mathrm{LCC}}(t)=C_{\mathrm{ICC}}+C_{\mathrm{MC}}(t)+C_{\mathrm{SDC}}(t) =C_{\mathrm{ICC}}+C_{\mathrm{SC}}(t) \]

\(C_{\mathrm{ICC}}\), баштапкы курулуш чыгымыни; \(C_{\mathrm{MC}}\), тейлөө чыгымыни; \(C_{\mathrm{SDC}}\), сейсмикалык зыян чыгымыни ве \(C_{\mathrm{SC}}\), тейлөө менен жер титирөө зыянынын топламыны көрсөтөт.

Хизмет мөөнөтүне бторлы сейсмикалык чыгым шу бичимде маалыматлмиштир:

\[ C_{\mathrm{SC}}(t)= \frac{\nu}{\lambda}\left(1-e^{-\lambda t}\right) \sum_{i=1}^{K}C_iP_i = \frac{\nu}{\lambda}\left(1-e^{-\lambda t}\right)C_{\mathrm{EAL}} \]

Бурада \(\nu\), чоң жер титирөө олайларынын йыллык орточо олушум катышыны; \(\lambda\), йыллык парасал дисконт ченины; \(K\), зыян дуруму сайжылуулукны; \(C_i\), илгили зыян дурумунун чыгымини; \(P_i\), герчеклешме оласылыгыны ве \(C_{\mathrm{EAL}}\), бекленен йыллык жер титирөө кайбыны ифаде етмектедир. Изилдөөдө 50 йыллык хизмет өмрү, \(\nu=1{,}0\) ве \(\lambda=0{,}05\) колдонулган.

2019 йылына аит чыгымдарын 2025 баалардына көчүүсы үчүн шу илишки колдонулган:

\[ C_{2025}=C_{2019}(1+0{,}05)^5 \]

Денклем беш йыллык %5 билчек артыш кулланмактадыр. 2019 менен 2025 арасында таквим катары алты йыл булунмасына ртормен булак үссү 5 катары вермиш ве бу заман фаркыны ачыкламамыштыр.

Чыгым–пайда катышы насыл диагнозмланмыштыр?

Гүчлендирме сайесинде алынган пайда, гүчлендирилмемиш түзүмнын бекленен жашоо цикли кайбыйла күчөтүлгөн түзүмнын кайбы арасындаки фарктыр:

\[ Benefit_t=C_{\mathrm{LCC},i}-C_{\mathrm{LCC},t} \]

Чыгым–пайда катышы болсо мындайча диагнозмланмыштыр:

\[ CBR=\frac{Benefit_t}{C_{\mathrm{ini},t}} \]

\(C_{\mathrm{ini},t}\), CFRP күчөтүүсүнүн баштапкы йатырым чыгымидир. \(CBR>1\), күтүлгөн жоготуу азалмасынын баштапкы йатырымыны аштыгыны; \(CBR=1\), өзүн актоо ноктасыны; \(CBR<1\), хесаплнегизгин хизмет мөөнөтүнде йатырым чыгыминин хенүз гери казанылмадыгыны гөстерир.

Бторланты тажрыйбаларинден имарат моделдине насыл гечилмиштир?

Изилдөөнүн 7. сайфасындаки Шечопо 2, үч масштабдуу бир моделдөө зинжири көрсөтөт:

1. CFRP менен күчөтүлгөн бурама бирикмелеринын циклдик тажрыйбалари,
2. Бторланты гистерезисинин сыфыр узунлуклу елеманлар аркылуу CFS кесүүчү дубал моделдине актарылмасы,
3. Дувар жүрүм-турумунын ики түйүндүү бирикме елеманларыйла алты катлы имарат моделдине йерлештирилмеси.

Бторланты тажрыйбаларинден алынган йүк–депласман циклдери Pinching4 моделдинин бекемдик, рижитлик азалмасы, циклдик богумланма ве энергия түкетме параметрелерине дөнүштүрүлмүштүр. Бу параметрелер мурун дувар моделдиндеки сыфыр узунлуклу елеманлара, ардындан саделештирилмиш имарат моделдиндеки ики түйүндүү бирикмелера атанмыштыр.

Бу көп масштабдуу йаклвакцинам кошулманын жергиликтүү жүрүм-турумуны хер бурама үчүн айрынтылы каты акыркы элементларла түм имаратда чөзмек йерине, тажрыйбале калибре едмененн эквивалент гистеретикалык елеманлар куллнегизгирак эсептөө чыгымини азалтмактадыр.

Сайысал модель насыл ырасталган?

8. сайфадаки Шечопо 3, CFS кесүүчү дубалын эксперименттик ве сандык гистерезис циклдерини ве зарф ийри сызыктарини салыштырууктадыр. Модел циклдик бекемдик артышы, максишам йүк, рижитлик кайбы ве йүк терсленмесиндеки богумланма жүрүм-турумуны генел катары көзөмөл етмиштир. Изилдөө, дувар тажрыйбаларийле модель арасындаки ен чоң фаркын %8,1 олдугуну билдирет.

Айны сайфадаки Шечопо 4, имарат моделдинин чаты каты депласманы ве земин кат кабаттар аралык жылыш заман гечмишлерини силкинүү столу тажрыйбаларийле салыштырууктадыр. Деней ве симуляция ийри сызыктари генел фаза ве амплитуда тейлөөындан бензер гөрүнмекте, фаркларын %10 үчүнде калдыгы белгиленет.

Ошентсе да макаледе йер сынырламасы неденийле йалнызжа бир типик кесүүчү дубал текшерүүсы көрсөтүлгөн. Моделин дагы капсамлы текшерүүсынын изилдөө екибинин мурунку жарыялооларында булундугу белгиленген. Ошондуктан бу препринт, бүтүн 18 бирикме түзүмландырмасы үчүн айры текшерүү графиклерини ичермемектедир.

Ханги жер титирөө кайытлары колдонулган?

ФЕМА P695 тарафындан өнермененн 22 алыс талаа жер кыймылы кайды сечилмиштир. Кайытлар 1971–1999 арасында мейднегизги гелен 14 жер титирөөден гелмекте ве чоңлүклери 6,5–7,6 арасында дегишмектедир. Булак–саха узаклыклары 7,1–26,4 км, орточо узаклык 16,4 км’дир. Кайытлар АБД земин классы Ж ве Д шарттарыны темсил етмектедир.

Кайыт күмесинде шу жер титирөөлөр булунмактадыр:

• Сан Фернандо,
• Friuli,
• Ымпериал Валлей,
• Суперститион Хиллс,
• Лома Приета,
• Жапе Мендожино,
• Landers,
• Northridge,
• Kobe,
• Kocaeli,
• Chi-Chi,
• Düzce,
• Manjil,
• Хежтор Мине.

1999 Kocaeli жер титирөөинден ики кайыт ве 1999 Düzce жер титирөөинден бир кайыт колдонулган. Ошентсе да бу кайытларын булунмасы, имараттын Түркия жер титирөө коркунучуне ылайык маанилендирилдиги анламына гелмез; кайытлар ФЕМА P695 алыс талаа күмесинин парчасыдыр ве техлике ийри сызыктари Los Angeles үчүн олуштурулмуштур.

9. сайфадаки Шечопо 5, 22 кайдын жооп спектрлерины ве орточо спектруну көрсөтөт. Кайытларын тепе йер ивмелери 0,21g менен 0,82g арасында дегишмектедир.

Артымсал динамик негизгилиз насыл колдонулган?

Артымсал динамик негизгилизде хер жер титирөө кайды мурун 0,1g дүзейине масштабленмиш, дагы кийин амплитуда 0,2g артымларла йүкселтилмиштир. Хасар өлчүтү катары эң чоң кабаттар аралык жылыш катышы, интенсивдүүлүк өлчөмү катары биринчи табигый периодтаки %5 демпфирленген спектралдык ылдамдануу колдонулган.

11. ве 12. сайфалардаки Шечопо 8, GWB, MGO ве OSB групларына аит медиана өсүмдүү динамикалык анализ ийри сызыктарини көрсөтөт. Егринин ошол эле өтеленме катышында дагы йүксек спектралдык ылдамданууйе улашмасы, дагы йүксек сейсмикалык сыйымдуулук катары йорумланмыштыр.

OSB каптамалы түзүмларын генел катары өндүрүмдүүлүк сынырларына улашмак үчүн дагы йүксек спектралдык ылдамдануу геректирдиги гөрүлмектедир. CFRP ичерен моделдер, ошол эле геометрик айрыкчаре сахип гүчлендирилмемиш моделдере ылайык чогунлукла дагы йүксек сыйымдуулук көрсөткөн. Изилдөөдө болот тик элемент калынлыгы, каптама калынлыгы ве бурама диаметри арттыкча өндүрүмдүүлүкын йүкселдиги; бурама чет аралыгы арттыкча өндүрүмдүүлүкын дүштүгү белгиленген.

Хасар дурумлары экономикалык кайба насыл чеврилмиштир?

Хер имарат каты айры бир чыгым бирими катары маанилендирилмиш ве кабаттар аралык жылыш катышы йеди зыян классына айрылмыштыр.

Бу катышлар изилдөөнүн экономикалык жоготуу моделдине аит кабуллердир. Белирли бир имаратда герчек жаракат вейа өлүм оласылыкларыны түздөн-түз темсил еден саха маалыматтари катары йорумланмамалыдыр.

Ханги бирим чыгымдар колдонулган?

Инсан жашамы үчүн колдонулган парасал маани, изилдөөнүн жоготуу моделдиндеки экономикалык кабулдүр; адам өмүрүнын этикалык вейа коомдук мааниини диагнозмлайан бир ифаде дегилдир.

Өрнек имараттын чыгыми насыл аныкталган?

Өрнек имарат Los Angeles’та булунан орто стантартта, алты катлы бир турак жай түзүмү катары модельленмиштир. Хер катын аланы 146,64 м², мердивен аланы 17,16 м² катары алынмыштыр. Кулланылабилир алнегизги ылайык хер катта болжол менен алты киши булундугу варсайылмыштыр.

АБД коммерциялык иншаат чыгымдарынден алынан бирим чыгым 3.552 АКШ доллары/м²’дир. Алты катлы түзүмнын 2024 баштапкы чыгым болжол менен 3,125 милйон АКШ доллары, %5 баа артышыйла гүнжелленмиш маании 3,281 милйон АКШ доллары катары маалыматлмиштир.

CFRP дувар бирикмелеры үчүн Кытай чыгымдары АКШ долларына чеврилиркен 8 Агустос 2025 тарихинде 1 ЖНЙ=0,1394 АКШ доллары курсу ве АБД баа деңгээлинин Кытай’ден болжол менен 1,5 кат йүксек олдугу божомолы колдонулган.

Табло 6’даки бүтүн түзүмландырмаларын топлам баштапкы чыгымдары \(10.000\) АКШ доллары бириминде 340,55–343,81 арасында, йани болжол менен 3,4055–3,4381 милйон АКШ доллары арасындадыр. Айны панел ве бирикме айрыкчарине сахип күчөтүлгөн ве гүчлендирилмемиш үлгүлерде CFRP колдонуусы баштапкы чыгымни болжол менен 27.200 АКШ доллары артырмактадыр.

Кырылганлык ийри сызыктари не көрсөтөт?

13. сайфадаки Шечопо 9, дароо колдонуу, структуралык зыян ве кыйроонун алдын алуу сынырлары үчүн логнормалдуу морттук ийри сызыктарини көрсөтөт. Бир ийри сызыкнин стора каймасы, ошол эле ашып кетүү ыктымалдыгына улашмак үчүн дагы йүксек спектралдык ылдамдануу геректигини ве түзүмнын дагы дүшүк кырылганлыга сахип олдугуну ифаде етмектедир.

OSB каптамалы моделдер генел катары GWB ве MGO каптамалы моделдере ылайык дагы сторда йер алмыштыр. CFRP ичерен бирикмелер чогу ешлештирилмиш модельде гүчлендирилмемиш каршылыкларындан дагы стора каймыштыр. Даха калын болот тик элемент ве дагы кыса бурама чет аралыгы де базы өндүрүмдүүлүк дүзейлеринде олумлу етки көрсөткөн.

Табло 5’теки 50 йыллык гөчме тобокелдики насыл дегишмектедир?

Бу маанилер, йалнызжа ошол эле негизги түзүмландырмайа сахип CFRP’ли ве CFRP’сиз моделдерин Табло 5’теки кыйроонун алдын алуу сыныры салыштыруусындан эсептелген. Кайнторын натыйжа бөлүмүнде панел тартипсы OSB–GWB–MGO катары йазылмасына ртормен маалыматлен %24–%17–%16 тизмекси таблицадаки GWB–MGO–OSB тартипсыйла уйумлудур. Бу неденле панел-маани ылайыкташтыруусинде едиторйал тартип катасы булунмактадыр.

Чыгым табанлы морттук ийри сызыктари не муунектедир?

15. ве 16. сайфалардаки Шечопо 10 ве Шечопо 11, максишам өтеленме йерине парасал жоготуу катышыны кулланмактадыр. \(\zeta=0{,}2\), 0,4, 0,6 ве 0,8 дүзейлери үчүн экономикалык жоготуу морттук ийри сызыктари олуштурулмуштур.

Бу ийри сызыктарде де OSB каптамалы моделдерин чогу дагы йүксек спектралдык ылдамдануулерде ошол эле жоготуу катышына улашмыштыр. CFRP күчөтүүси ийри сызыктари стора кайдырарак белирли жер титирөө шиддетинде экономикалык жоготуу оласылыгыны дүшүрмүштүр. Вида чет аралыкнин 15 мм’йе дүшүрүлмеси айрыкча йүксек жоготуу катышларында базы GWB моделдеринде авантаж сторламыштыр.

Изилдөөнүн бу йаклвакцинамы, йалнызжа ен оор зыянлы каты дегил, хер каттаки зыян ве кулланым жоготууларыны парасал катары топламасы тейлөөындан класик өтеленме табанлы морттуктан дагы капсамлы бир экономикалык көрсөткүч сунмайы амачламактадыр.

Йашам дөнгүсү чыгыми ийри сызыктари не көрсөтөт?

17. сайфадаки Шечопо 12, GWB, MGO ве OSB түзүмларынын топлам чыгымини хизмет мөөнөтүне ылайык көрсөтөт. Бүтүн ийри сызыктар баштапкы чыгымнден башламакта ве бекленен дисконт едилмиш жер титирөө жоготуулары еклендикче йүкселмектедир.

Изилдөөнүн бөлүм 5’те вердиги материал базлы табылгалар шөйледир:

Булгулар, CFRP колдонуусынын үч панел грубунда да олумлу экономикалык натыйжа вердигини; бирок болот тик элемент калынлыгы, каптама калынлыгы ве бурама чет аралыгы гиби дигер тасарым дегишкенлеринин экономикалык еткисинин панел материалсине бторлы олдугуну көрсөтөт.

Бторланты рижитлиги неден маанилүүдир?

Pinching4 модельи калибре едилиркен йүк–депласман циклинин энергия түкетме аланына мурунлик маалыматлмиш, баштапкы рижитлигинин там уйуму икинжи планда калмыштыр. Бирок бирикме рижитлиги имарат табигый перийодуну, табигый период жер титирөө техлике мааниини ве ошондуктан экономикалык жоготуу хесабыны дегиштирмектедир.

Изилдөө үч баштапкы рижитлиги диагнозмы кулланмыштыр:

• \(K_m\): Тепе ноктасына катар олан секант рижитлиги,
• \(K_e\): Тепе йүкүнүн 0,4 катындаки ноктайа катар олан секант рижитлиги,
• \(K_0\): Башлангычтаки тегет рижитлиги.

19. сайфадаки үст график бу үч рижитлиги кошулманын зарф ийри сызыкси үстүндө көрсөтөт. Алт графикте болсо ошол эле түзүмлар үчүн ар түрдүү рижитлик сечимлерине бторлы чыгым–пайда ийри сызыктари йер алмактадыр.

Даха йүксек баштапкы рижитлиги сечилдигинде түзүмнын табигый перийоду кысалмакта ве чыгым–пайда катышынын 1’е улашма мөөнөтү генелликле азалмактадыр. Изилдөөчүлөр \(K_0\) сечиминин мурунку тобокелдик негизгилизлерийле дагы тутарлы олдугуну белиртмиштир. \(K_m\) кулланылдыгында базы ийри сызыктар негатиф чыгым–пайда катышы вермектедир.

Башабаш убакытлери ве сон чыгым–пайда катышлары нелердир?

Шечопо 14 үстүндө болжол менен 3,60; 3,77; 4,61; 6,29; 7,67; 8,95; 9,81 ве 20,46 йыл гиби чешитли өзүн актоо этикалыкетлери булунмактадыр. Бу неденле натыйжа бөлүмүндеки “илк он йыл үчүнде өзүн актоо” ифадеси йалнызжа белирли рижитлик сечимлери үчүн гечерлидир; бүтүн ийри сызыктари капсамамактадыр.

Бу маани–материал ылайыкташтырууси Шечопо 14’теки \(K_0\) ийри сызыктаринин сон нокталарындан ве сүрөт ачыкламасындаки панел тартипсындан окунмактадыр. Сонуч метни маанилери 4,46, 5,57 ве 3,42 катары вермиш бирок панел адларыны ошол эле жүмледе ачыкча текрар етмемиштир.

Парасал тасарруф натыйжаларында ханги маселе вардыр?

Булак, CFRP күчөтүүсийле үч панел грубу үчүн жашоо цикли чыгымынин 3,718; 11,837 ве 4,201 милйон АКШ доллары азалдыгыны билдирет. Бирок:

• Өрнек имараттын баштапкы чыгым болжол менен 3,4 милйон АКШ долларыдыр.
• Шечопо 12’де 50 йыллык топлам чыгымдар болжол менен 5 милйон АКШ доллары дүзейиндедир.
• CFRP’нин калдырылмасынын бөлүм 5’те маалыматлен еткмененри йалнызжа %0,72, %2,33 ве %0,84’түр.
• Графиклерде күчөтүлгөн ве гүчлендирилмемиш ийри сызыктар арасындаки фарк милйонларжа долар чоңлүгүнде гөрүнмемектедир.

Бу неденле “милйон АКШ доллары” ифадеси ве панел тартипламасы булак үчүнде ишенимилир бичимде узлаштырыламамактадыр. Сайыларын 3,718×10⁴, 11,837×10⁴ ве 4,201×10⁴ АКШ доллары катары амачланмыш олмасы йүзделере дагы йагымндыр; бирок изилдөө ачык бир дүзелтме вермедиги үчүн бу йорум ырасталган натыйжа катары сунуламаз.

Изилдөөнүн күчтүү жактари нелердир?

• Бторланты тажрыйбаи, дувар модельи ве бүтүн имарат негизгилизини көп масштабдуу бир алкакде бириктирүүктедир.
• Сайысал модель хем циклдик дувар тажрыйбалари хем де силкинүү столу заман гечмишлерийле каршылаштырылмыштыр.
• ФЕМА P695 алыс талаа кайыт күмесинден 22 жер титирөө кайды колдонулган.
• Йалнызжа твакцинама сыйымдуулукси дегил, йыллык ве 50 йыллык зыян оласылыклары эсептелген.
• Кат өтеленмесине дайалы өндүрүмдүүлүк кырылганлыгыйла чыгымга негизделген морттук бирликте еле алынмыштыр.
• Башлангыч чыгыми, түз зыян, функция жоготуусу ве долайлы экономикалык жоготуулар ошол эле жашоо цикли хесабына дâхил едилмиштир.
• Панел материалси, болот тик элемент калынлыгы, панел калынлыгы, бурама чет аралыгы, бурама диаметри ве CFRP колдонулушу параметрик катары каршылаштырылмыштыр.
• Бторланты баштапкы рижитлиги сечиминин экономикалык натыйжалары насыл дегиштиребилдиги ошондой эле изилденген.
• CFRP’нин ек илк чыгымине ртормен узак мөөнөттүүде экономикалык олуп олмадыгы түздөн-түз чыгым–пайда катышыйла бааланган.

Изилдөөнүн чектөөлөры нелердир?

• Изилдөө рецензиядан өтпөгөн препринт.
• Өрнек имарат ве жер титирөө коркунучу Los Angeles шарттарына өзгүдүр.
• АБД ве Кытай арасындаки баа деңгээли 1,5 катсайжылуулукйла темсил едилмиштир; айрынтылы рынок салыштыруусы берилген эмес.
• 50 йыллык натыйжалар %5 сабит йыллык дисконт ченина дуйарлыдыр; ар түрдүү дисконт сенарйолары сунулган эмес.
• Депрем техликеси, иншаат чыгыми, жаракат чыгыми ве кулланым катышларына илишкин етрекемик белгисиздиклер капсамлы бир оласылык негизгилизийле йайылмамыштыр.
• Йер харекети кайытлары алыс талаа күмесидир; жакын жарака атымлары ве багыттуулук таасирлери ошондой эле изилденген эмес.
• CFRP’нин жашланмасы, түзүмштырыжынын экологиялык бузулуусы, өрт еткиси ве 50 йыллык тейлөө герексиними модельленмемиштир.
• CFRP колдонуусындаки ишчилик калитеси ве саха каталары моделье дâхил едилмемиштир.
• Бүтүн имарат модельи эксперименттик бирикмелеры эквивалент гистеретикалык елеманларла темсил етмектедир; жергиликтүү чатлак мененрлемеси түздөн-түз чөзүлмемиштир.
• Макале йалнызжа бир типик дувар текшерүү графиги көрсөтөт.
• Инсан жаракатсы ве өлүм катышлары түздөн-түз бу имарат типине аит йени ампирик маалыматтарден елде едилмемиштир.
• Биринжи жер титирөө коркунучу теңдемеинде оласы ишарет катасы булунмактадыр.
• Логнормал морттук теңдемелеринде \(\beta\) гөстерими стантарт бичимле уйушмамактадыр.
• Панел түрлерине атнегизгин өндүрүмдүүлүк артышы, тобокелдик азалмасы ве парасал тасарруф тартипламалары текст үчүнде тутарлы дегилдир.
• Парасал тасарруфларын “милйон АКШ доллары” катары маалыматлмеси график ве йүзде натыйжаларыйла челишмектедир.
• Илк он йылда өзүн актоо иддиасы, 20,46 йыллык ве негатиф CBR ичерен рижитлик дуйарлылыгы натыйжаларыны капсамамактадыр.
• Табло 7 ве Шечопо 13 ачыкламаларында едиторйал баш аталыш маселелары булунмактадыр.

Изилдөө ханги натыйжалары колдойт?

• CFRP менен күчөтүлгөн бурама бирикмелери, изилденген сандык CFS имарат моделдеринде сейсмикалык сыйымдуулукйи артырабилмектедир.
• CFRP, ошол эле негизги түзүмландырмадаки гүчлендирилмемиш моделдерле каршылаштырылдыгында 50 йыллык кыйроонун алдын алуу сыныры ашып кетүү ыктымалдыгыны азалтмыштыр.
• OSB каптамалы моделдер, изилденген үлгүлер үчүнде генел катары дагы йүксек спектралдык ылдамдануу сыйымдуулуксине ве дагы дүшүк кырылганлыга сахиптир.
• CFRP’нин ек баштапкы чыгым, изилдөөнүн негизги экономикалык сенарйоларында бекленен жер титирөө кайбы азалмасыйла каршылнегизгибилмектедир.
• Челик тик элемент, панел ве бирикме айрынтыларынын экономикалык еткиси панел материалсине бторлыдыр.
• Чыгым табанлы морттук, бүтүн катлардаки зыянлары парасал катары бирлештиререк йалнызжа ен чоң кат өтеленмесине ылайык дагы кең бир экономикалык гөрүнүм сунмактадыр.
• Бторланты баштапкы рижитлиги сечими имарат перийодуну ве хесаплнегизгин чыгым–пайда сонужуну айкын бичимде дегиштиребилир.

Изилдөө нейи далилдебейт?

• CFRP күчөтүүсүнүн бүтүн CFS имараттарда ошол эле катышда тобокелдик азалмасы сторлайажторыны гөстермемектедир.
• Түркиядаки CFS түзүмларын ошол эле өзүн актоо мөөнөтүне вейа чыгым–пайда катышына сахип олажторыны гөстермемектедир.
• OSB, GWB вейа MGO’дан биринин бүтүн иклим, өрт ве кулланым шарттарында ен ийи панел олдугуну далилдебейт.
• CFRP’нин 50 йыл бойунжа тейлөө геректирмеден ошол эле механикалык касиеттери коруйажторыны гөстермемектедир.
• Белирли бир бурама чет аралыгынин бүтүн бирикмелер үчүн оптишам олдугуну гөстермемектедир.
• Герчек бир имаратда өлчүлмүш 50 йыллык экономикалык тасарруф сунмамактадыр.
• Сонуч бөлүмүндеки милйон доларлык тасарруфларын догру бирим ве материал тартипсына сахип олдугуну текшерүүмактадыр.
• Бүтүн рижитлик моделдөөлеринде илк он йылда өзүн актоо сторландыгыны гөстермемектедир.
• Йапынын жер титирөө кийинсында кесинтисиз кулланылабилир вейа ылдамдыкла онарылабилир олдугуну түздөн-түз өлчмемектедир.
• Изилдөөдөки экономикалык көрсөткүчтөр бир түзүм рухсаты, тасарым стантарды вейа йатырым гарантиси йерине гечмемектедир.

Гечмиш, бугүн ве гележек ачжылуулукндан маании недир?

Гечмиште CFS түзүм изилдөөлары чогунлукла бирикме бекемдиги, дувар твакцинама сыйымдуулукси вейа гөчме тобокелдики үзерине йогунлашмыштыр. Бул изилдөө, бирикме дүзейиндеки CFRP күчөтүүсини бүтүн имарат жер титирөө тобокелдиги ве 50 йыллык экономикалык натыйжаларла илишкмененндирмектедир.

Бугүнкү салымы, жер титирөө мүхендислиги өндүрүмдүүлүк көрсөткүчтөрдүни йатырым карарларынын анлайабмененжеги өзүн актоо мөөнөтү ве чыгым–пайда катышы гиби экономикалык өлчүтлере дөнүштүрмесидир. Ошондой эле баштапкы рижитлиги гиби сандык модельлеме тержихлеринин йалнызжа түзүмдүк тепкийи дегил, экономикалык сонужу да дегиштиребилдигини көрсөтөт.

Гележекте ыкмасын хакемли бир үйүрмде бирим ве тартип тутарсызлыклары гидермененрек сунулмасы; ар түрдүү жер титирөө бөлгелери, жакын жарака кайытлары, дегишкен дисконт катышлары, CFRP жашланмасы, тейлөө чыгымдары ве саха колдонуу калитесийле йениден маанилендирилмеси герекмектедир. Түркия үчүн жергиликтүү техлике, чыгым ве имарат кулланым маалыматтарийле бторымсыз бир колдонуу түзүмлмадан түздөн-түз экономикалык карар маалыматлмемелидир.

Изилдөөнүн Йөнтеми ве Булгулары

Изилдөө тасарымынын текник өзети

Инжеленен түзүм параметрелери

Ана сейсмикалык табылгалар

Ана экономикалык табылгалар

Шечополерин кенди бвакцинана анлаттыгы негизги натыйжалар

Булгуларын денгели йоруму

Изилдөөнүн ен күчтүү ве ич тутарлылыгы эң жогорку сонужу, ошол эле негизги түзүмландырмадаки CFRP’ли моделдерин гүчлендирилмемиш моделдерден дагы дүшүк 50 йыллык гөчме оласылыгы ве дагы дүшүк жашоо цикли чыгымы гөстермесидир. Бу натыйжа хем морттук таблицаларында хем де чыгым ийри сызыктаринде генел катары ошол эле йөндедир.

Ошентсе да өндүрүмдүүлүк йүзделеринин панел тартипламасы, парасал тасарруфларын бирими ве бүтүн сенарйолар үчүн өзүн актоо мөөнөтү ишенимилир бичимде тек бир сонужа редукторемемектедир. Бу неденле Верианла баалоосинде ылайыкли тобокелдик ве йүзде чыгым өзгөрүүлери есас алынмыш; тартышмалы милйон доларлык маанилер ырасталган экономикалык тасарруф катары сунулган эмес.

Изилдөө, CFRP’нин хер шартда ен ужуз баштапкы чөзүмү олдугуну дегил, дагы йүксек баштапкы йатырымынын белирли тобокелдик ве чыгым кабуллери астында узак мөөнөттүү жоготуулары азалтабилдигини көрсөтөт. Сонучларын герчек проже карарына дөнүштүрүлмеси үчүн жергиликтүү техлике, материал бааы, ишчилик калитеси, тейлөө мөөнөтү ве дисконт чени үстүндө проже өзелинде негизгилиз түзүмлмалыдыр.

Булак жана метод эскертүүсү

Изилдөөнүн там өзгүн ады: Риск-басед сеисмиж лифе-жйжле жост-бенефит негизгилйтуман оф CFS стружтурес wитх CFRP-тоугхенед сжреw жоннежтионс

Авторлор ве догру тартиплама: Кейу Жхен; Лиqианг Жианг; Липинг Wанг; Xинйуан Жхенг; Схизхонг Зхоу; Xингсхуо Зханг.

Автор ады тутарсызлыгы: Башлык сайфасы ве SSRN кайдында сон автор “Xингсхуо Зханг” бичиминде йер алыркен ЖРедиТ салым бөлүмүнде “Xингсхоу Зханг” йазылмыштыр. Библийографик кимлик үчүн баш аталыш сайфасы ве SSRN кайдындаки Xингсхуо Зханг колдонулган.

Еш биринжи автор: Еш салым вейа еш биринжи авторлык билгиси белиртилмемиштир.

Сорумлу автор: Лиqианг Жианг.

Илетишим адреси: jianglq2019@csu.edu.cn

Курумлар:

• Сжхоол оф Живил Енгинееринг, Central South University, Жхангсха 410000, Жхина.
• Натионал Енгинееринг Ресеаржх Жентер фор Хигх Спеед Раилwай Жонстружтион, Жхангсха 410004, Жхина.

DOI:10.2139/ssrn.6923006

Ресмî булак бирикмесы:https://ssrn.com/abstract=6923006

Йайын платформау: SSRN.

Йайымланма тарихи: 12 Хазиран 2026.

Йайын йылы: 2026.

Сайфа сайжылуулук: 23.

Булак түрү: Денейсел бирикме маалыматтари, ырасталган сандык түзүм модельи, оласылыксал жер титирөө тобокелдиги ве жашоо цикли чыгымы негизгилизи ичерен препринт изилдөө макалеси.

Хакемлик дуруму: Изилдөө рецензиядан өткөн эмес. Сонучлар, формулалер ве экономикалык инференциялар бу чектөө көңүл бурууе алынарак окунмалыдыр.

Дерги: Хакемли журнал билгиси жок.

Өзгүн басмакана: Хакемли журнал басмакана жок; изилдөө SSRN үстүндө препринт катары сунулмуштур.

Хакемли үйүрм дуруму: 5 Агустос 2026 тарихли библийографик контролде ошол эле баш аталышла йайымланмыш хакемли бир журнал үйүрмү текшерилип ырасталган эмес.

Автор салымлары: Кейу Жхен; илк таслак, гөрселлештирме, текшерүү, көзөмөл, программалык камсыздоо, бичимсел негизгилиз, маалымат дүзенлеме ве булак сторлама ылайыквлерини үстленмиштир. Лиqианг Жианг; инжелеме ве дүзенлеме, программалык камсыздоо, булаклар, проже йөнетими, ыкма, изилдөө, каржылоо ве каврамсаллаштырмайа салымда булунмуштур. Липинг Wанг; инжелеме ве дүзенлеме, изилдөө ве проже йөнетимин салым вермиштир. Xинйуан Жхенг, Схизхонг Зхоу ве сон автор; булак, изилдөө, бичимсел негизгилиз ве маалымат дүзенлемейе салымда булунмуштур.

Финансман: Натионал Натурал Сжиенже Фоундатион оф Жхина 52378209, 52008398 ве 52208224 нумаралы дестеклери; Хунан Провинже Сжиенже анд Тежхнологй Прожежт Хуxианг Йоунг Талентс Програм 2023RC3057 ве Фуронг План Йоутх Талент Суппорт Прожежт 2025QT-44.

Чыкар чатышмасы: Авторлор, изилдөөнү еткмененйебмененжек билинен мали чыкар вейа кишболсол илишки булунмадыгыны бейан етмиштир.

Вери жеткиликтүүлүки: Кулланылан вейа негизгилиз едмененн маалымат күмелеринин жооптуу автордан макул талеп үзерине единмененбмененжеги белгиленген. Херкесе ачык маалымат кампасу бирикмесы берилген эмес.

Бу Түркче макале йүкленен изилдөөнүн баш аталыш, өзет, ыкма, 12 нумаралы теңдеме, йеди таблица, 14 сүрөт, модель валидациясы, өсүмдүү динамикалык анализлери, морттук ийри сызыктари, жашоо цикли чыгымы, чыгым–пайда негизгилизи, натыйжа ве чектөөлөры инжеленерек даярдалган. Билимсел ичерик йалнызжа бул изилдөөйа дайанмактадыр. Харижî контрол йалнызжа DOI, SSRN кайыт тарихи, автор кимлиги ве жарыялоо дурумунун библийографик текшерүүсы үчүн колдонулган.

Булакта булунан негизги тутарсызлыклар шунлардыр: жер титирөө коркунучу теңдемеиндеки оласы ексик екси ишарети; логнормалдуу морттук теңдемелериндеки \(\beta\) гөстерими; OSB, GWB ве MGO үчүн йүзде натыйжаларын тартиплама уйушмазлыгы; жашоо цикли тасарруфларынын “милйон АКШ доллары” катары маалыматлмесийле график өлчеги арасындаки челишки; илк он йылда өзүн актоо иддиасына каршы 20,46 йыллык натыйжа ве негатиф CBR ийри сызыктари; Табло 7 менен Шечопо 13 баш аталыш маселелары ве сон автор адындаки йазым ар түрдүүлыгыдыр.

Изилдөө CFRP менен күчөтүлгөн бурама бирикмелеринын изилденген CFS имарат моделдеринде жер титирөө тобокелдигини ве бекленен жашоо цикли чыгымыни азалтабмененжегини колдойт. Изилдөө Түркиядаки түзүмлар үчүн түздөн-түз тасарым маании, гаранти едилмиш парасал тасарруф, кесин өзүн актоо мөөнөтү вейа проже базлы коопсуздук онайы сунмамактадыр.