Bu tədqiqat tungsten karbid-kobalt (WC–Co) sərt metal qırıntılarının tamamilə geri dönüştürülmüş xammala çevrilərək yenidən yüksək performanslı sementit karbid istehsalında istifadə edilib-edilə bilməyəcəyini eksperimental olaraq araşdırır. Tədqiqatçılar qırıntılara termal oksidləşmə, 4 M laktik turşu ilə 100°C-də liç, daha sonra reduksiya və karbürləşdirmə əməliyyatları tətbiq etdilər; əldə edilən bərpa olunmuş WC–Co tozlarını standart toz metallurgiyası, presləmə və sinter-HIP prosesləri ilə nümunələrə çevirdilər. FESEM mikroyapı analizi, Vickers sərtliyi, lazerlə mikroçentik yaradılaraq qırılma davamlılığı, üç nöqtəli əyilmə və Weibull möhkəmlik analizi nəticələri geri dönüştürülmüş nümunələrin ölçülən mexaniki xüsusiyyətlərinin virgin xammaldan hazırlanmış referans grade ilə ümumi olaraq müqayisə edilə biləcəyini göstərdi. Geri dönüştürülmüş nümunələrdə WC dənələrinin daha uzun və yastı morfologiya göstərməsi əsas mikroyapısal fərq olmuş, qırılma davamlılığı isə bütün qruplarda təxminən 14 MPa·m^1/2 səviyyəsində idi. Bununla birlikdə geri dönüştürülmüş və referans nümunələr tam olaraq eyni Co nisbətinə və WC dənə ölçüsünə malik deyil; həmçinin bəzi geri dönüştürülmüş qrupların Weibull modulu nəzərəçarpacaq dərəcədə daha aşağıdır. Buna görə tədqiqat laboratoriya miqyasında güclü bir material müqayisəsi təqdim edir, lakin uzunmüddətli alət performansını və ya sənaye istifadə ömrünü birbaşa sübut etmir.

Türkiyə baxımından tədqiqat, WC–Co qırıntılarının bənzər bir bərpa zənciri ilə qiymətləndirilməsi düşünülərsə, proses dizaynı baxımından texniki bir istinad yarada bilər; lakin məqalədəki nəticələr Türkiyə-dəki qırıntı tərkibinə, avadanlığa və ya istehsal şərtlərinə birbaşa köçürülməməlidir. Yerli qırıntıdakı W/Co nisbəti, çirkləndiricilər, liç şərtləri, karbürləşdirmə davranışı və sinterləmə parametrləri dəyişə biləcəyindən eyni mikroyapı və mexaniki performansın yerli nümunələr üzərində yenidən doğrulanması lazımdır.

Tədqiqatın əsas problemi nədir?

WC–Co sementit karbidlər və ya sərt metallar (hardmetals, HM), tungsten karbidin sərt faza kimi və kobaltın metalik bağlayıcı kimi istifadə olunduğu mühəndislik materiallarıdır. Tədqiqatın çıxış nöqtəsi tungsten və kobalt xammallarından asılılığı azaltmaq məqsədilə sərt metal qırıntılarının yenidən xammala çevrilməsidir.

Tədqiqatçıların əvvəlki işlərində inkişaf etdirdikləri yanaşma sərt WC–Co qırıntılarına tətbiq olunan oksidləşmə–reduksiya–karbürləşdirmə (oxidation–reduction–carburization, ORC) proseslərini bioloji mənbələrdən əldə edilə bilən üzvi turşuların istifadə olunduğu hidrometallurji liç mərhələsi ilə birləşdirir.

Bu yeni tədqiqatın sualı yalnız “metal geri qazanıla bilərmi?” deyil. Əsas sual bu proses nəticəsində əldə edilən geri dönüştürülmüş WC–Co tozlarının yenidən sinterlənməsi halında ortaya çıxan materialın mikroyapısal bütövlüyünün və mexaniki xüsusiyyətlərinin ənənəvi xammaldan istehsal edilən bir materialla müqayisə edilə bilib-bilməməsidir.

Ənənəvi geri dönüşüm üsullarından fərqi nədir?

Mənbədə kimyəvi geri dönüşümün virgin-bənzəri xammal təmin edə bildiyi, lakin çox sayda enerji və kimyəvi maddə tələb edən mərhələlər ehtiva etdiyi qeyd olunur. Qurulmuş birbaşa geri dönüşüm üsullarından sink prosesi isə fərqli WC–Co toz sinifləri istehsal edə bilir; lakin mənbədə bu geri dönüştürülmüş tozların yekun qarışıqlardakı istifadəsinin tipik olaraq kütləcə %50 ilə məhdudlaşdırıldığı bildirilir.

Bu tədqiqatın fərqləndirici cəhəti test edilən geri dönüştürülmüş sərt metal nümunələrinin toz xammalının tamamilə qırıntıdan bərpa olunmuş materiala əsaslanmasıdır.

Bərpa prosesi necə həyata keçirildi?

Sərt metal qırıntısı əvvəlcə termal oksidləşməyə məruz qoyulmuşdur. Oksidləşmiş toz üzərində metal liçi 100°C-də, 4 M sulu laktik turşu məhlulu ilə və pH=4 şəraitində həyata keçirilmişdir. pH tənzimlənməsi üçün NaOH istifadə edilmişdir.

Liçdən sonra bərpa olunan material reduksiya edilmiş və karbürləşdirilərək hədəf tərkibə malik WC–Co tozuna çevrilmişdir. Beləliklə, bərpa olunmuş material yenidən klassik toz metallurgiyası istehsal zəncirinə daxil ola biləcək hala gətirilmişdir.

Nümunələr necə istehsal edildi?

Toz qarışıqları 1 litr həcmli dönən barabanlarda etil spirt mühitində 48 saat bilyalı üyütməyə məruz qoyulmuşdur. Toz:bilya nisbəti 1:3 olaraq müəyyən edilmiş və üyütmədən sonra vakuumda qurutma aparılmışdır.

Tozlar 160 MPa təzyiq altında preslənmişdir. Cilalamadan sonra ISO 3327 “B tipi” standart prizmatik nümunə geometriyası əldə edilmişdir:

20 × 6,5 × 5,25 mm³.

Nümunələr mumun çıxarılması, ilkin sinterləmə və daha sonra sinter-HIP prosesindən keçirilmişdir. Yekun sinterləmə 1400°C-də, 50 bar argon atmosferi altında həyata keçirilmişdir.

Niyə altı fərqli geri dönüştürülmüş qrup var?

Tədqiqatçılar bərpa olunmuş tozların karbon işləmə aralığını qiymətləndirmək üçün üç fərqli karbon səviyyəsi hazırlamışdır. Mənbə tam karbon faizlərini ayrı-ayrılıqda vermir; qrupları artan karbon tərkibinə görə 1, 2 və 3 olaraq kodlayır.

Bundan əlavə, mumun çıxarılması və ilkin sinterləmə mərhələsində iki atmosfer sınaqdan keçirilmişdir:

• N: saf azot atmosferi,
• H: azot + %5 hidrogen atmosferi.

Beləliklə, geri dönüştürülmüş qruplar 1N, 1H, 2N, 2H, 3N və 3H olaraq adlandırılmışdır. Referans nümunə yalnız %5 hidrogen ehtiva edən atmosferdə ilkin sinterlənmişdir.

Referans material necə hazırlanmışdır?

Referans nümunələrin WC və Co tozları virgin xammaldan təmin edilmişdir. Mənbədə başlanğıc WC tozu üçün 0,8 µm və Co tozu üçün 1,2 µm dəyərləri göstərilir.

Bu referans geri dönüştürülmüş qruplarla eyni mexaniki və mikroyapısal qiymətləndirmələrə məruz qoyulmuşdur. Bununla birlikdə yekun referans və geri dönüştürülmüş nümunələrin tərkibləri tamamilə eyni deyil. Referansda Co nisbəti %18,9 ± 0,8 ikən geri dönüştürülmüş nümunələrdə təxminən %16,1–16,4 aralığındadır.

Mikroyapı necə araşdırıldı?

WC dənə ölçüsü, bağlayıcı miqdarı, WC kontigüitesi və bağlayıcının orta sərbəst yolu Zeiss Neon40 sahə emissiyalı skan edən elektron mikroskopu (FESEM) görüntülərindən müəyyən edilmişdir. Nümunələr görüntüləmədən əvvəl güzgü parlaqlığına qədər daşlanıb cilalanmışdır.

Dənə və faza ölçmələrində xətti kəsişmə üsulu istifadə edilmiş; yarı kəmiyyətli faza analizi FESEM-ə bağlı EDX sistemi ilə həyata keçirilmişdir. EDX sistemi ölçmələrdən əvvəl yüksək saflıqda kobalt referansı ilə kalibrlənmişdir.

Mikroyapısal nəticələr nə göstərdi?

Altı geri dönüştürülmüş qrupun öz aralarındakı mikroyapısal parametrləri bir-birinə olduqca yaxındır. Fərqli karbon səviyyələri və ilkin sinterləmə atmosferləri bu ölçütlərdə böyük dəyişiklik yaratmamışdır.

Bununla birlikdə FESEM görüntülərində nəzərəçarpan bir dənə morfologiyası fərqi görülmüşdür. Geri dönüştürülmüş materiallarda WC dənələri daha uzun və yastı görünüş sərgiləyərkən referans nümunədə WC üçün daha tipik blok biçimli dənələr görülür. Müəlliflər bu morfologiya dəyişiminin səbəbinin hələ araşdırıldığını bildirirlər.

Karbon tarazlığı baxımından aparılan mikroyapısal və fraktoqrafik araşdırmalarda heç bir nümunədə η-fazı və ya sərbəst qrafit əlamətinə rast gəlinmədiyi bildirilmişdir.

Şəkil 1 nəyi göstərir?

Şəkil 1-də 1N, 1H, 2N, 2H, 3N və 3H geri dönüştürülmüş nümunələri ilə REF nümunəsinin FESEM mikrografları eyni miqyasda müqayisə edilir. Görüntülər geri dönüştürülmüş altı qrupun bir-biri ilə ümumi mikroyapısal bənzərliyini dəstəkləyərkən referansla arasındakı əsas vizual fərqin WC dənə geometriyasında olduğunu ortaya qoyur.

Mikroqraf müşahidəsi kəmiyyətli dənə ölçmələrinin yerinə istifadə edilməmiş; dənə ölçüsü ayrıca görüntü analizi ilə müəyyən edilmişdir.

Sərtlik necə ölçüldü?

Vickers sərtliyi iki fərqli yükdə, HV10 və HV30 olaraq ölçülmüşdür. Hər yük üçün eyni səth üzərində beş indentasiya həyata keçirilmişdir.

Referans nümunədə HV30 sərtliyi 12,8 ± 0,1 GPa ikən geri dönüştürülmüş nümunələrdə 13,1–13,3 GPa aralığında ölçülmüşdür. HV10 ölçmələrində referans 12,2 ± 0,1 GPa; geri dönüştürülmüş qruplar isə 13,3–13,5 GPa aralığındadır.

Bu dəyərlər geri dönüştürülmüş qrupların referans materiala görə sərtlik itkisi göstərmədiyini ortaya qoyur. Bununla birlikdə referans və geri dönüştürülmüş nümunələrin Co miqdarı ilə WC dənə ölçüsü tamamilə eyni olmadığı üçün nəticə yalnız geri dönüşüm prosesinin müstəqil təsiri şəklində şərh edilməməlidir.

Qırılma davamlılığı niyə klassik Vickers çatlağı ilə ölçülə bilmədi?

Tədqiqatda istifadə olunan sementit karbidlər nisbətən tok davranış göstərdiyi üçün Vickers indentasiya künclərindən kifayət qədər tanımlanmış çatlaqlar yaranmamışdır. Buna görə klassik kəskin indentasiya üsulu tətbiq edilə bilməmişdir.

Tədqiqatçılar bunun əvəzinə ultra qısa impulslu lazer ablasiya (ultrashort pulsed laser ablation, UPLA) ilə nümunələrin qalınlığı boyunca mikroçentiklər yaratmış və daha sonra üç nöqtəli əyilmə sınağı həyata keçirmişdir.

Qırılma davamlılığı necə hesablandı?

Gərilmə şiddəti faktoru bu asılılıqla hesablanmışdır:

\[ K_{Ic}=\sigma Y\sqrt{a} \]

Burada:

• K_Ic: qırılma davamlılığı / kritik gərilmə şiddəti faktoru,
• σ: əyilmə gərilməsi (MPa),
• a: çatlaq və ya çentik uzunluğu,
• Y: nümunə və yükləmə geometriyasından asılı ölçüsüz faktordur.

İstifadə olunan xüsusi sınaq konfiqurasiyasında geometriya faktoru mənbədə bu şəkildə verilmişdir:

\[ Y= \frac{1.1215\sqrt{\pi}}{\beta^{3/2}} \left[ \frac{5}{8} -\frac{5}{12}\alpha +\frac{1}{8}\alpha^2\beta^6 +\frac{3}{8} \exp\left(-\frac{6.1342\alpha}{\beta}\right) \right] \]

Burada:

\[ \alpha=\frac{a}{W}, \qquad \beta=1-\alpha \]

və W nümunə hündürlüyüdür.

Qırılma davamlılığı nə alındı?

Bütün qrupların qırılma davamlılığı təxminən 14 MPa·m^1/2 ətrafında toplanmışdır. Referans 13,8 ± 0,3 MPa·m^1/2 ikən geri dönüştürülmüş qruplar 13,0 ilə 14,6 MPa·m^1/2 arasında orta dəyərlər vermişdir.

Ən yüksək orta dəyər 2N qrupunda 14,6 ± 0,7 MPa·m^1/2, ən aşağı dəyər 2H qrupunda 13,0 ± 2,0 MPa·m^1/2 olaraq hesabat edilmişdir. Tədqiqat bu fərqlər üçün ayrıca hipotez testi hesabat etmir.

Eninə qopma möhkəmliyi necə qiymətləndirildi?

Transversal rupture strength (TRS), ISO 3327-B-yə uyğun üç nöqtəli əyilmə sınağı ilə ölçülmüşdür. Dəstək aralığı 14,5 mm-dir.

Əyilmə möhkəmliyi:

\[ \sigma_f=\frac{3FL}{2bd^2} \]

asılılığı ilə hesablanmışdır.

Burada F maksimum yükü (N), L dəstək aralığını (mm), b nümunə enini və d nümunə qalınlığını ifadə edir.

Niyə Weibull analizi istifadə edildi?

Sementit karbidlərin qırılması ən kritik qüsurun ölçüsünə və mövqeyinə həssas olduğu üçün möhkəmlik dəyərlərində paylanma gözlənilir. Tədqiqatçılar bu dəyişkənliyi iki parametrli Weibull paylanması ilə qiymətləndirmişdir:

\[ P_f= 1-\exp\left[ -\left(\frac{\sigma_f}{\sigma_0}\right)^m \right] \]

Burada:

• P_f: qırılma ehtimalı,
• σ_f: ölçülən möhkəmlik,
• σ₀: xarakteristik möhkəmlik,
• m: Weibull moduludur.

Xarakteristik möhkəmlik σ₀, modeldə qırılma ehtimalının təxminən %63 olduğu gərilmə səviyyəsini təmsil edir. Weibull modulu m isə möhkəmlik paylanmasının səpələnməsini təsvir edir; daha aşağı m daha geniş möhkəmlik dəyişkənliyinə qarşılıq gəlir.

Mexaniki nəticələrin hamısı

Cədvəl orta sərtlik və qırılma davamlılığının bütün geri dönüştürülmüş qruplarda referansla eyni ümumi aralıqda qaldığını göstərir. Xarakteristik möhkəmliklər də ümumi olaraq bənzər böyüklükdə olsa da, xüsusilə 3N və 3H nümunələrində Weibull modulunun aşağı olması möhkəmlik etibarlılığında daha geniş səpələnmə olduğunu göstərir.

Hidrogen ehtiva edən atmosfer möhkəmlik etibarlılığını necə təsirləndirdi?

Eyni karbon səviyyəsi müqayisə edildikdə H qruplarının Weibull modulu N qruplarından daha yüksəkdir:

• 1N: m=18; 1H: m=29,
• 2N: m=19; 2H: m=17,
• 3N: m=9; 3H: m=14.

Mənbə mətni ümumi olaraq hidrogen atmosferindəki nümunələrin eyni karbon tərkibindəki azot nümunələrindən daha yaxşı Weibull modulları təqdim etdiyini ifadə edir. Lakin Cədvəl 2-də 2H üçün m=17, 2N üçün m=19 verilmişdir. Buna görə mənbə mətndəki ümumi ifadə ilə 2 seriyasının sayısal dəyərləri tam olaraq uyğun gəlmir. Bu uyğunsuzluq səssizcə düzəldilməmişdir.

Cədvəl məlumatları əsas götürüldükdə hidrogenli atmosfer 1 və 3 karbon səviyyələrində daha yüksək Weibull modulu verir, 2 seriyasında isə əksinə daha aşağı m dəyəri mövcuddur.

Hansı qrup referansa ən çox yaxınlaşdı?

Müəlliflər mövcud məlumat çərçivəsində 1H qrupunu referans nümunəyə ən bənzər möhkəmlik davranışına malik geri dönüştürülmüş kombinasiya kimi qiymətləndirirlər.

1H qrupunda xarakteristik möhkəmlik 3768 MPa və Weibull modulu 29-dur. Referans üçün eyni dəyərlər 3760 MPa və 28-dir. Bununla birlikdə müəlliflər bu meylin doğrulanması üçün hər şərtdə daha çox nümunənin test edilməli olduğunu açıq şəkildə bildirirlər.

Qırılma haradan başladı?

Şəkil 3-də qırılmış nümunələrin FESEM görüntüləri yer alır. Geri dönüştürülmüş və referans nümunələrin hamısında qırılma başlanğıcında karbid aglomerasiyaları müəyyən edilmişdir.

Bəzi qüsurlar orta WC dənə ölçüsündən onlarla mikrometr daha böyükdür. Nümunələr arasındakı Weibull modulu fərqlərinin bu kritik qüsurların ölçü və forma paylanmasındakı dəyişkənliklə əlaqəli ola biləcəyi bildirilir.

Bu tapıntı önəmlidir; çünki geri dönüştürülmüş materiallarda qırılmanı tetikləyən qüsur tipi referansdan tamamilə fərqli yeni bir qüsur mexanizminə işarə etmir. Bununla birlikdə qüsur ölçüsü paylanması möhkəmlik etibarlılığını təsirləndirə bilər.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• Tamamilə geri dönüştürülmüş WC–Co tozlarından sinterlənmiş nümunələr uğurla istehsal edilə bilmişdir.
• Altı geri dönüştürülmüş qrupun Co nisbəti, WC dənə ölçüsü, kontigüite və bağlayıcı sərbəst yolu öz aralarında olduqca bənzərdir.
• Geri dönüştürülmüş WC dənələrinin morfologiyası referansdakı blok biçimindən daha uzun və yastı bir quruluşa keçmişdir.
• Araşdırılan nümunələrdə η-fazı və ya sərbəst qrafit müşahidə edilməmişdir.
• Geri dönüştürülmüş nümunələrin sərtliyi referansla eyni ümumi performans aralığındadır.
• Qırılma davamlılığı bütün qruplarda təxminən 14 MPa·m^1/2 səviyyəsindədir.
• Xarakteristik möhkəmliklər referans və geri dönüştürülmüş qruplar arasında eyni ümumi böyüklük aralığındadır.
• 1H nümunəsi mövcud məlumat dəstində referansa ən yaxın Weibull möhkəmlik davranışlarından birini göstərir.

Tədqiqatın sübut etmədiyi və ya birbaşa test etmədiyi nəticələr

• Geri dönüştürülmüş materialın bütün WC–Co grade-lərində virgin materialla eyni performansı göstərəcəyi sübut edilməmişdir.
• Referans və geri dönüştürülmüş nümunələr tam uyğunlaşdırılmış Co nisbətinə və WC dənə ölçüsünə malik olmadığı üçün geri dönüşüm prosesinin təkbaşına təsiri qüsursuz şəkildə izolyasiya edilməmişdir.
• Uzunmüddətli yorulma, aşınma, kəsici alət ömrü və ya real sənaye sahə performansı test edilməmişdir.
• Yeni prosesə dair əhatəli həyat dövrü qiymətləndirməsi və ya enerji/karbon izi hesabı təqdim edilməmişdir.
• Laktik turşu istifadəsinin digər geri dönüşüm proseslərinə görə kəmiyyətli ekoloji üstünlüyü bu sınaqda ölçülməmişdir.
• Tungsten və kobaltın liç məhlulundan geri qazanıldığı inteqrə olunmuş proses bu tədqiqatda son məhsul performansı baxımından tamamilə test edilməmişdir; müəlliflər bunun davam edən araşdırmanın mövzusu olduğunu bildirirlər.
• “Bazar standartını qarşılayır” nəticəsi uzunmüddətli sənaye istifadə testi anlamına gəlmir; tədqiqat əsasən laboratoriya mikroyapı və mexaniki xarakterizasiyasına əsaslanır.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

İstehsal zəncirinin texniki xülasəsi

Xarakterizasiya üsulları

• FESEM: WC dənə morfologiyası və mikroyapısal parametrlər.
• EDX: yarı kəmiyyətli faza/tərkib analizi.
• Xətti kəsişmə üsulu: dənə və bağlayıcı geometriyasının kəmiyyətli analizi.
• Vickers HV10/HV30: yük başına beş indentasiya.
• UPLA mikroçentik + üç nöqtəli əyilmə: qırılma davamlılığı.
• ISO 3327-B üç nöqtəli əyilmə: eninə qopma möhkəmliyi.
• İki parametrli Weibull analizi: möhkəmliyin xarakteristik dəyəri və səpələnməsi.
• FESEM/optik fraktoqrafiya: qırılma başlanğıc bölgələrinin müəyyən edilməsi.

Kritik müqayisə

Referans ilə geri dönüştürülmüş materialın mexaniki xüsusiyyətlərinin bənzər olması tədqiqatın ən önəmli tapıntısıdır; lakin materiallar mikroyapısal olaraq eyni deyil. Referans təxminən %18,9 Co və 0,6 µm WC dənə ölçüsünə malik olduğu halda geri dönüştürülmüş qruplar təxminən %16 Co və 0,7 µm WC dənə ölçüsünə malikdir.

Buna görə tədqiqat “geri dönüştürülmüş WC–Co, ölçülən mexaniki performans baxımından güclü bir referans grade ilə rəqabət edə bilər” nəticəsini dəstəkləyir. Lakin eyni xammalın yalnız geri dönüşüm keçmişi dəyişdirilərək həyata keçirildiyi izolyasiya olunmuş kontrollu bir müqayisə olmadığı üçün bütün fərqlərin və ya bənzərliklərin yalnız geri dönüşüm prosesinə aid edilməsi uyğun deyil.

Möhkəmlik etibarlılığı

Xarakteristik möhkəmliyin bir-birinə yaxın olması möhkəmlik miqyasının bənzər olduğunu göstərdiyi halda, Weibull modullarındakı fərqlər materialların statistik etibarlılığının eyni olmadığını ortaya qoyur. Xüsusilə 3N üçün m=9 və 3H üçün m=14 dəyərləri referansın m=28 dəyərindən daha aşağıdır.

Bu nəticə yalnız orta və ya xarakteristik möhkəmlik dəyərinə baxmağın yetərli olmadığını; qüsur populyasiyasının paylanmasının da geri dönüştürülmüş sərt metalların etibarlılığı baxımından önəmli olduğunu göstərir.

Mənbənin öz daxilində diqqət tələb edən iki məqam

Birinci uyğunsuzluq: Müzakirə mətnində hidrogenli ilkin sinterləmə atmosferinin eyni karbon tərkibindəki azotlu qruplara görə daha yaxşı Weibull modulu verdiyi ümumiləşdirilir. Lakin Cədvəl 2-də 2N üçün m=19, 2H üçün m=17-dir. Buna görə bu ümumi ifadə bütün üç karbon səviyyəsi üçün sayısal olaraq keçərli deyil.

İkinci uyğunsuzluq: “Data availability” bölməsində “No data was used for the research described in the article.” ifadəsi olmasına baxmayaraq, məqalə eksperimental olaraq istehsal edilmiş nümunələrdən çox sayda mikroyapısal və mexaniki məlumat hesabat edir. Verianla bu ifadəni səssizcə dəyişdirməmişdir.

Başlıca metodoloji məhdudiyyətlər

• Tədqiqat qısa kommunikasiya formatındadır və sınaq matrisi məhduddur.
• Qırılma davamlılığı üçün qrup başına üç nümunə istifadə edilmişdir.
• Müəlliflər xüsusilə 1H meylini doğrulamaq üçün daha çox nümunənin test edilməli olduğunu bildirirlər.
• Mexaniki və mikroyapısal ortalamalar üçün əhatəli hipotez testləri və ya p-dəyərləri hesabat edilməmişdir.
• Referans grade və geri dönüştürülmüş grade tamamilə eyni Co tərkibinə və WC dənə ölçüsünə malik deyil.
• WC dənə morfologiyasındakı dəyişimin mexanizmi hələ açıqlanmamışdır.
• Real alət ömrü, aşınma və uzunmüddətli sənaye performansı qiymətləndirilməmişdir.
• Liç məhlulundakı W və Co-nun yenidən qazanıldığı inteqrə olunmuş prosesin son məhsul performansı hələ tamamlanmış qiymətləndirmə çərçivəsində deyil.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal işin adı: Microstructure and mechanical properties of cemented carbides recycled by a novel recovery process

Müəlliflər: M. Cera; L. Cabezas; G.P. De Gaudenzi; S. Tedeschi; A. Serpe; L. Llanes.

Eş birinci müəlliflər: M. Cera və L. Cabezas. Mənbə bu iki müəllifin bərabər töhfə verdiyini və birinci müəlliflığı paylaşdığını bildirir.

Məsul müəlliflər: A. Serpe və L. Llanes.

Qurumlar: Department of Civil and Environmental Engineering and Architecture (DICAAR), University of Cagliari, Cagliari, Italy; CIEFMA – Department of Materials Science and Engineering və Barcelona Research Centre in Multiscale Science and Engineering (CCEM), Universitat Politècnica de Catalunya–BarcelonaTech (UPC), Barcelona, Spain; OMCD TEK HUB SpA, Anzola d'Ossola, Italy.

DOI:10.1016/j.ijrmhm.2026.108041

Jurnal: International Journal of Refractory Metals and Hard Materials.

Cild / məqalə nömrəsi: 141 (2026), 108041.

Mənbə növü: Short communication formatında eksperimental materialşünaslıq tədqiqatı.

Rəyçilik vəziyyəti: Rəyli nəşr.

Nəşriyyat: Elsevier Ltd.

Göndərilmə tarixi: 15 may 2026.

Revizə edilmiş versiya tarixi: 18 iyul 2026.

Qəbul tarixi: 3 avqust 2026.

Onlayn yayım tarixi: 4 avqust 2026.

Rəsmi yayım bağlantısı:ScienceDirect məqalə səhifəsi

Lisenziya: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0).

Maliyyələşmə və dəstək: Tədqiqatda və əlaqəli araşdırma proqramında İtaliya Universitet və Araşdırma Nazirliyinin “Dottorati su tematiche green” proqramı (Azione IV.5 – PON R&I 2014–2020, DOT1304527), ERASMUS+ Placedoc 2021–22, İtaliya Ətraf Mühit Nazirliyi CoW_aste layihəsi, FILMS corp. 2019 layihəsi, Fondazione di Sardegna F75F21001350007 qrantı; İspaniya Hökuməti, Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades, Agencia Estatal de Investigación və Avropa Birliyi FEDER çərçivəsində PID2023-150637OB-I00 ilə CEX2023–001300-M dəstəyi və L. Cabezas üçün PRE2020-092445 doktorantura təqaüdü bildirilməkdədir.

Maraqlar toqquşması: L. Llanes-in International Journal of Refractory Metals and Hard Materials jurnalında Associate Editor olaraq çalışdığı bəyan edilmişdir. Digər müəlliflər tədqiqata təsir edə biləcək bilinən rəqabətli maliyyə marağı və ya şəxsi münasibət bildirməmişdir.

Məlumat əlçatanlığı: Mənbədə “No data was used for the research described in the article.” ifadəsi yer alır. Bu bəyan məqalədə birbaşa hesabat edilən eksperimental ölçmələrlə ilk baxışda uyğunsuz görünür; Verianla tərəfindən dəyişdirilməmiş və ya yenidən şərh edilməmişdir.

Müəllif töhfələri

• M. Cera: gözdən keçirmə və redaktə, ilk qaralama, metodologiya, araşdırma, formal analiz, məlumat kürasiyası.
• L. Cabezas: gözdən keçirmə və redaktə, ilk qaralama, metodologiya, araşdırma, formal analiz, məlumat kürasiyası.
• G.P. De Gaudenzi: gözdən keçirmə və redaktə, superviziya, resurslar, metodologiya, konseptuallaşdırma.
• S. Tedeschi: gözdən keçirmə və redaktə, metodologiya, araşdırma, məlumat kürasiyası.
• A. Serpe: gözdən keçirmə və redaktə, superviziya, layihə idarəçiliyi, metodologiya, maliyyələşmənin təmin edilməsi, konseptuallaşdırma.
• L. Llanes: gözdən keçirmə və redaktə, superviziya, resurslar, metodologiya, maliyyələşmənin təmin edilməsi, konseptuallaşdırma.

Elmi şərh həddi

Tədqiqat geri dönüştürülmüş WC–Co sementit karbidlərin laboratoriya miqyasında mikroyapı, sərtlik, qırılma davamlılığı və əyilmə möhkəmliyi baxımından ümidverici nəticələr verdiyini göstərir. Bu nəticə real kəsici alət ömrü, aşınma müqaviməti, seriyalı istehsal səmərəsi, iqtisadi üstünlük və ya bütün geri dönüştürülmüş WC–Co tərkiblərində ekvivalent performans sübutu kimi qiymətləndirilməməlidir.

Mənbənin “significantly” ifadəsi ayrıca diqqətlə ələ alınmışdır; sərtlik və mikroyapısal xüsusiyyətlərin hamısı üçün ayrıca statistik anlamlılıq testləri hesabat edilmədiyindən Verianla mətni “statistik olaraq fərq yoxdur” şəklində mənbədə göstərilməyən bir nəticə istehsal etmir.

Elmi məzmun yüklənmiş tədqiqata əsaslanır. Xarici mənbə yalnız DOI, rəsmi yayın kimliyi və jurnalın hakemlik prosesinin biblioqrafik doğrulanması məqsədilə istifadə edilmiş; xaricdən yeni eksperimental sərtlik, qırılma, mikroyapı və ya geri dönüşüm performansı məlumatı əlavə edilməmişdir.