Bu tədqiqat toksik ağır metallardan kadmiumun (Cd²⁺) sudan uzaqlaşdırılması üçün misellə gücləndirilmiş ultrafiltrasiya (Micellar-Enhanced Ultrafiltration, MEUF) üsulunu eksperimental olaraq araşdırır. Sistemdə anion səthi aktiv maddə kimi natrium dodesil sulfat (SDS), ayırma baryeri kimi isə molekulyar kütlə kəsim həddi 30 kDa olan düz lövhə poliefirsülfon (PES) ultrafiltrasiya membranı istifadə edilmişdir.

MEUF yanaşmasının əsas ideyası həll olmuş Cd²⁺ ionlarını ultrafiltrasiya membranının təkbaşına asanlıqla saxlaya bilməyəcəyi kiçik ionlar olmaqdan çıxarıb SDS ilə daha böyük kompleks strukturlara bağlamaqdır. SDS kifayət qədər konsentrasiyaya çatdıqda misellər əmələ gətirir. Mənfi yüklü misel səthi müsbət Cd²⁺ ionlarının bağlanmasına imkan verir; yaranan metal–misel strukturları 30 kDa PES membranından keçmək əvəzinə retentat tərəfində saxlanıla bilər.

Tədqiqatçılar eksperimental şəraitdə SDS-in kritik misel konsentrasiyasını elektrik keçiriciliyinin ölçülməsi ilə 8,14 mmol/L olaraq müəyyən etmişdir. 50 mg/L Cd²⁺ olan məhlulda SDS istifadə edilmədikdə ultrafiltrasiya membranı təxminən %30,88 ± 10,8 uzaqlaşdırma təmin etmişdir. SDS miqdarı 0,5 CMC-yə artırıldıqda uzaqlaşdırma %96,77 ± 0,03, 1 CMC-də %99,44 ± 0,68 və 1,5 CMC-də təxminən %99,76 səviyyəsinə yüksəlmişdir.

Lakin daha çox SDS istifadəsi yalnız üstünlük yaratmamışdır. Saf su axını 234,44 ± 1,43 L m⁻² h⁻¹ olduğu halda, SDS olmayan Cd²⁺ məhlulunda 229,25 ± 2,43 L m⁻² h⁻¹ ölçülmüşdür. Axın 0,5 CMC-də 170,86 ± 3,04; 1 CMC-də 168,29 ± 1,51 və 1,5 CMC-də 159,25 ± 1,60 L m⁻² h⁻¹-ə enmişdir. Beləliklə, uzaqlaşdırma ilə membran axını arasındakı tarazlığa görə 1 CMC tədqiqat tərəfindən optimal SDS konsentrasiyası kimi seçilmişdir.

MEUF sistemi pH 3–9 aralığında kifayət qədər sabit Cd²⁺ uzaqlaşdırması göstərmişdir. Uzaqlaşdırma pH 3-də %98,78 ± 0,28, pH 5-də %99,23 ± 0,63, pH 7-də %99,28 ± 0,14 və pH 9-da %99,32 ± 0,09 olaraq ölçülmüşdür. Bununla belə, məhlulda NaNO₃ olması performansı nəzərəçarpacaq dərəcədə azaltmışdır: 0,01 mol/L NaNO₃-də %98,84 olan uzaqlaşdırma 0,03 mol/L-də %90,44-ə və 0,05 mol/L-də %78,12-yə enmişdir.

Tədqiqatın mühüm cəhətlərindən biri sistemin yalnız dörd saatlıq qısa sınaqlarla qiymətləndirilməməsidir. 50 mg/L Cd²⁺ və 1 CMC SDS şəraitində aparılan 40 saatlıq fasiləsiz sınaqda permeat axını ümumilikdə sabit qalmış və Cd²⁺ uzaqlaşdırması təxminən %98,5–99,9 intervalında davam etmişdir. SEM/EDS təsvirlərində 40 saatın sonunda nazik və fasiləli səth çöküntüləri görünsə də, təmizləmədən sonra saf su axınının %95-dən çoxunun bərpa olunması tədqiqat şəraitində çirklənmənin əsasən məhdud və geri dönən olduğunu dəstəkləmişdir.

Türkiyə baxımından şərh: Kadmium ehtiva edə bilən metal örtükləmə, metal emalı, piqment, batareya və bənzər sənaye su axınlarının təmizlənməsi baxımından MEUF araşdırılmağa dəyər üsuldur. Lakin bu tədqiqat real Türkiyə sənaye tullantı suyunu və ya real zavod tullantısını araşdırmamışdır. Xüsusilə real tullantı suyundakı Na⁺ və digər rəqabət aparan ionların, tədqiqatda görüldüyü kimi, Cd²⁺ bağlanmasını azalda bilməsi mühümdür. Türkiyədə tətbiq üçün real tullantı suyu matrisi ilə pilot sınaq, SDS-in geri qazanılması və ya utilizasiyası, membran çirklənməsi, konsentrləşmiş metal axınının idarə olunması və proses iqtisadiyyatı ayrıca araşdırılmalıdır.

Kadmiumun ultrafiltrasiya ilə uzaqlaşdırılması niyə çətindir?

Ultrafiltrasiya membranları ümumiyyətlə makromolekulları və kolloid strukturları ayırmaq üçün uyğundur. Həll olmuş vəziyyətdəki Cd²⁺ kimi metal ionları isə təkbaşına membran məsamələrindən keçə biləcək qədər kiçikdir. MEUF üsulu bu əsas problemi metal ionunu birbaşa filtrləmək əvəzinə əvvəlcə daha böyük daşıyıcı struktura bağlamaqla həll etməyə çalışır.

Bu tədqiqatda daşıyıcı rolunu SDS yerinə yetirir. SDS sulu mühitdə aşağı konsentrasiyada əsasən ayrı səthi aktiv maddə molekulları şəklində mövcud olur, müəyyən konsentrasiyadan sonra isə öz-özünə təşkilatlanaraq misellər əmələ gətirir. Bu hədd kritik misel konsentrasiyası (CMC) adlanır.

CMC necə müəyyən edildi?

Tədqiqatçılar SDS konsentrasiyasını artırarkən məhlulun elektrik keçiriciliyini ölçdülər. SDS monomerlərinin ion hərəkətliliyi səbəbilə CMC-dən aşağıda keçiricilik daha sürətlə artdığı halda, misellər əmələ gəlməyə başlayanda meylin dəyişməsi gözlənilir.

Keçiricilik–konsentrasiya qrafikindəki iki xətti sahənin kəsişmə nöqtəsi:

CMC = 8,14 mmol/L

olaraq müəyyən edilmişdir.

Tədqiqat bu dəyərin saf SDS məhlulu üçün keçərli olduğunu xüsusilə vurğulayır. Cd²⁺ və ya başqa elektrolitlərin olması ion baş qrupları arasındakı elektrostatik qarşılıqlı təsirləri dəyişdirərək effektiv CMC-ni aşağı sala bilər.

Eksperimental sistem necə quruldu?

Filtrasiya təcrübələri CF042D Sterlitech membran sistemi ilə aparılmışdır. İstifadə edilən membran düz lövhə formasında PES membranı idi və iş sahəsi 0,004209 m² təşkil edirdi. Molekulyar kütlə kəsim həddi 30 kDa olaraq göstərilmişdir.

Yeni membran əvvəlcə beş dəqiqə deionlaşdırılmış suda saxlanılmış, sonra saf su ilə işlədilərək axın sabit vəziyyətə gətirilmişdir. Qidalanma məhlulu deionlaşdırılmış suya hesablanmış miqdarda Cd²⁺ və lazım olduqda SDS əlavə edilməklə hazırlanmışdır. Retentat qidalanma çəninə geri qaytarılarkən permeat tərəzi sistemi üzərində fasiləsiz izlənmişdir.

Uzaqlaşdırma və axın necə hesablandı?

Cd²⁺ konsentrasiyaları Agilent 3510 Atomik Absorbsiya Spektrometri (AAS) istifadə edilməklə ölçülmüşdür. Uzaqlaşdırma faizi:

\[ R(\%)=\left[1-\left(\frac{C_p}{C_f}\right)\right]\times100 \]

tənliyi ilə hesablanmışdır. Burada \(C_p\) permeatdakı, \(C_f\) isə qidalanmadakı Cd²⁺ konsentrasiyasıdır.

Membran axını isə:

\[ J=\frac{V}{tA} \]

əlaqəsi ilə hesablanmışdır. \(J\) permeat axınını, \(V\) keçən maye həcmini, \(t\) proses müddətini və \(A\) aktiv membran sahəsini ifadə edir.

Ultrafiltrasiya təkbaşına niyə təxminən %31 Cd²⁺ saxladı?

SDS istifadə edilməyən sınaqda 50 mg/L Cd²⁺-nin %30,88 ± 10,8-i membranda saxlanmışdır. Tədqiqat bunu iki əsas mexanizmlə izah edir: Cd²⁺ ionlarının membran səthi və ya məsamələri ilə birbaşa qarşılıqlı təsiri və konsentrasiya polyarizasiyası.

Konsentrasiya polyarizasiyasında həll olmuş maddələr membran səthinə yaxın sahədə toplanır və burada əsas məhluldan daha yüksək yerli konsentrasiyaya malik təbəqə əmələ gəlir. Bu təbəqə kütlə ötürülməsinə əlavə müqavimət yarada və ionların sərbəst keçidini azalda bilər.

SDS əlavə edildikdə uzaqlaşdırma niyə birdən yüksəldi?

50 mg/L Cd²⁺ şəraitində SDS-in artırılması uzaqlaşdırmanı çox güclü şəkildə dəyişdirmişdir:

Hətta 0,5 CMC səviyyəsində %96,77 uzaqlaşdırmanın əldə edilməsi xüsusilə diqqətəlayiqdir; çünki saf SDS məhluluna görə bu konsentrasiya CMC-dən aşağıdır və əsas fazada intensiv misel əmələgəlməsi gözlənilmir.

Müəlliflər bu davranış üçün iki mexanizm təklif edirlər. Birincisi, Cd²⁺ kimi kationların mövcudluğunun SDS baş qrupları arasındakı elektrostatik itələməni azaldaraq real sistemdə CMC-nin saf SDS məhlulundakı 8,14 mmol/L dəyərindən aşağı düşməsinə səbəb ola bilməsidir.

İkinci mexanizm membran səthindəki konsentrasiya polyarizasiyasıdır. Əsas məhlulda SDS 0,5 CMC olsa belə, membran səthində SDS toplanaraq yerli konsentrasiyanı misel əmələgəlməsi üçün tələb olunan səviyyəyə qaldıra bilər. SDS molekullarının membran səthində toplanması ilə hemimisellər və daha böyük aqreqatlar yarana, Cd²⁺ isə saxlanıla bilər.

Niyə 1,5 CMC əvəzinə 1 CMC optimal seçildi?

Uzaqlaşdırma baxımından 1 CMC ilə 1,5 CMC arasındakı fərq kiçikdir: %99,44-ə qarşı təxminən %99,76. Buna qarşılıq permeat axını 168,29-dan 159,25 L m⁻² h⁻¹-ə düşür.

Buna görə tədqiqat ən yüksək SDS dozasını deyil, yüksək Cd²⁺ uzaqlaşdırması ilə qəbul edilə bilən axın arasında daha balanslı nöqtə olan 1 CMC-ni optimal qəbul etmişdir.

Axının azalması membranın tamamilə çirkləndiyi deməkdirmi?

Xeyr. SDS-in sistemə əlavə edilməsi axını saf su və SDS-siz şəraitlə müqayisədə azaltsa da, təcrübə boyunca axın əyriləri ümumilikdə sabit qalmışdır. Yəni tədqiqat irəlilədikcə davamlı və ağır axın çökməsi müşahidə edilməmişdir.

Tədqiqatçılar axındakı ilkin azalmanı misel sayının artması, həll olmuş maddələrin membran səthində toplanması, konsentrasiya polyarizasiyası və kütlə ötürülməsi müqaviməti ilə əlaqələndirirlər.

pH 3–9 aralığında uzaqlaşdırma niyə demək olar ki dəyişmədi?

Uzaqlaşdırma dəyərləri pH 3–9 aralığında təxminən %99 ətrafında qalmışdır. Mənbə turş mühitdə H⁺ ionlarının SDS bağlanma sahələri üçün Cd²⁺ ilə rəqabət apara biləcəyini bildirir. Bununla belə, 1 CMC SDS istifadə edildikdə həm H⁺, həm də Cd²⁺ bağlanması üçün kifayət qədər tutum olduğundan araşdırılan pH aralığında uzaqlaşdırma güclü şəkildə qorunmuşdur.

Axın isə pH yüksəldikcə azalmışdır. Bu nəticə pH-ın yalnız uzaqlaşdırma faizinə baxılmaqla qiymətləndirilməməli olduğunu göstərir; eyni uzaqlaşdırma səviyyəsində hidrodinamik/membran performansı dəyişə bilər.

40 saatlıq sınaq nə göstərdi?

Uzunmüddətli sınaq 50 mg/L Cd²⁺ və 1 CMC SDS istifadə edilməklə 40 saat fasiləsiz aparılmışdır. Permeat nümunələri beş saatlıq fasilələrlə analiz edilmişdir.

Tədqiqatın qrafikində uzaqlaşdırma dəyərləri təxminən %98,5–99,9 intervalında qalarkən permeat axını da 40 saat ərzində kəskin azalma göstərməmişdir. Bu hal qısamüddətli yüksək uzaqlaşdırmanın bir neçə saat ərzində itirilmədiyini göstərməsi baxımından tədqiqatın mühüm nəticələrindən biridir.

Bununla belə, bu sınaq 40 saatla məhduddur. Həftələr və ya aylarla davam edən fasiləsiz sənaye istismarı, real qurğu membran ömrü və ya uzunmüddətli SDS təsiri bu tədqiqatda sınaqdan keçirilməmişdir.

FTIR, SEM və EDS membran haqqında nə göstərdi?

FTIR spektrləri yeni membran ilə 4 və 40 saat istifadə edilmiş membran arasında böyük kimyəvi dəyişiklik göstərməmişdir. PES membranın xarakterik aromatik C–H zolaqları 620–867 cm⁻¹, sulfon qrupu 1100–1200 cm⁻¹ və efir zolaqları 1230–1270 cm⁻¹ intervalında müşahidə edilmişdir.

Lakin tədqiqatçılar FTIR-in nazik səth çöküntülərinə qarşı məhdud həssaslığa malik olduğunu xüsusilə qeyd edirlər. Buna görə oxşar FTIR spektrləri “membranda heç bir çirklənmə yoxdur” fikrini təkbaşına sübut etmir; daha çox membranın əsas kimyəvi strukturunda mühüm dəyişiklik olmadığını göstərir.

SEM görüntülərində yeni membran nisbətən hamar görünərkən, 4 saatdan sonra zəif səpələnmiş çöküntülər, 40 saatdan sonra isə nazik və fasiləli səth çöküntüləri görünmüşdür. EDS analizində C, O və S tərkibinin əsasən qorunduğu və əhəmiyyətli Cd yığılmasının müəyyən edilmədiyi bildirilmişdir.

40 saat istifadə edilmiş membranın makroskopik görüntüsündə nazik qara təbəqə görünməsinə baxmayaraq, təmizləmədən sonra saf su axınının %95-dən çoxunun bərpa olunması yaranan çirklənmənin tədqiqat şəraitində əsasən geri dönən olduğunu dəstəkləyir.

Qidalanmadakı Cd²⁺ 10-dan 50 mg/L-yə yüksəldikdə nə baş verdi?

1 CMC SDS sabit saxlanılaraq Cd²⁺ konsentrasiyası 10, 20, 30 və 50 mg/L olaraq dəyişdirilmişdir. Sınaqdan keçirilən bütün konsentrasiyalarda uzaqlaşdırma təxminən %99-dan yuxarı qalmışdır.

Metal konsentrasiyası yüksəldikcə axının azalması mənbədə daha çox kationun SDS-in effektiv CMC-sini azaltması, misel əmələgəlməsini dəstəkləməsi və membran səthindəki kütlə ötürülməsi müqavimətini artırması ilə izah edilir.

Real tullantı suyu baxımından ən mühüm xəbərdarlıq: duz

Tədqiqatın real tətbiq baxımından ən kritik sınaqlarından biri NaNO₃ əlavəsidir. Cd²⁺ 50 mg/L və SDS 1 CMC-də sabit saxlanılarkən NaNO₃ konsentrasiyası artırılmışdır.

Müəlliflərin mexanistik izahına görə NaNO₃ suda Na⁺ və NO₃⁻-ə ayrılır. Na⁺, SDS misellərindəki bağlanma sahələrində Cd²⁺ ilə rəqabət apararaq Cd²⁺ ionlarının bir hissəsinin sərbəst qalmasına və membran permeatına keçməsinə səbəb ola bilər.

Bu nəticə xüsusilə real sənaye tullantı suyu üçün vacibdir. Laboratoriyada deionlaşdırılmış su üzərində %99-dan çox uzaqlaşdırma təmin edən sistem yüksək ion gücü və rəqabət aparan kationlar olan real tullantı suda eyni performansı göstərməyə bilər.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

• SDS dəstəkli MEUF laboratoriyada hazırlanmış Cd²⁺ məhlulunda yüksək uzaqlaşdırma təmin etmişdir.
• Eksperimental SDS CMC dəyəri saf məhlulda 8,14 mmol/L olaraq müəyyən edilmişdir.
• 50 mg/L Cd²⁺ üçün 1 CMC SDS-də %99,44 ± 0,68 uzaqlaşdırma əldə edilmişdir.
• Hətta 0,5 CMC-də %96,77 ± 0,03 uzaqlaşdırma müşahidə edilmişdir.
• SDS konsentrasiyası artdıqca Cd²⁺ uzaqlaşdırması artmış, permeat axını isə azalmışdır.
• pH 3–9 aralığında Cd²⁺ uzaqlaşdırması təxminən %99 səviyyəsində qorunmuşdur.
• 10–50 mg/L Cd²⁺ aralığında 1 CMC SDS istifadə edildikdə uzaqlaşdırma %99 ətrafında qalmışdır.
• 40 saatlıq sınaqda membran axını və Cd²⁺ uzaqlaşdırması əsasən sabit qalmışdır.
• Standart təmizləmədən sonra saf su axınının %95-dən çoxunun bərpa olunması çirklənmənin mühüm hissəsinin geri dönən olduğunu dəstəkləyir.
• NaNO₃ konsentrasiyası yüksəldikcə Cd²⁺ uzaqlaşdırması əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır.

Tədqiqatın göstərmədiyi nəticələr

• MEUF real sənaye tullantı suyunda %99 Cd²⁺ uzaqlaşdırması ilə təsdiqlənməmişdir.
• Sistem bu tədqiqat çərçivəsində çoxkomponentli ağır metal qarışığı üzərində sınaqdan keçirilməmişdir.
• Üzvi maddə, asılı bərk maddə, yağ, müxtəlif duzlar və real tullantı suyu matrislərinin birgə təsiri araşdırılmamışdır.
• 40 saatlıq sabitlik aylarla davam edən sənaye membran ömrünü sübut etmir.
• SDS-in geri qazanılması, retentatdakı SDS/Cd²⁺ qarışığının utilizasiyası və ya yenidən istifadəsi araşdırılmamışdır.
• Prosesin enerji sərfi və tam miqyaslı iqtisadi təhlili hesabatda təqdim edilməmişdir.
• MEUF-in real qurğu miqyasında ənənəvi ağır metal təmizlənməsindən iqtisadi baxımdan üstün olduğu göstərilməmişdir.
• FTIR və EDS nəticələri membran səthində heç bir mikroskopik çirklənmə olmadığını qəti şəkildə sübut etmir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Eksperiment matrisi

Membranın təmizləmə protokolu

Hər dörd saatlıq sınaqdan sonra membran əvvəlcə 30 dəqiqə deionlaşdırılmış su ilə, sonra 30 dəqiqə 0,1 mol/L NaOH ilə və yenidən 30 dəqiqə deionlaşdırılmış su ilə təmizlənmişdir. Təmizləmədən sonra saf su axını ölçülərək membran keçiriciliyinin nə dərəcədə bərpa olunduğu qiymətləndirilmişdir.

40 saatlıq istifadədən sonra membran üzərində görünən nazik təbəqə olmasına baxmayaraq, saf su axınının %95-dən çoxunun geri qayıtması standart təmizləmə protokolunun bu eksperimental şəraitdə əsasən effektiv olduğunu göstərmişdir.

Xarakterizasiyanın elmi şərhi

Əsas mühəndislik tarazlığı

Tədqiqat MEUF-in yalnız “ən yüksək uzaqlaşdırma” əsasında optimallaşdırılmamalı olduğunu göstərir. SDS miqdarı artırıldıqda daha çox metal ionu saxlanıla bilər; lakin eyni zamanda daha çox misel və səth yığılması axını azalda bilər. Buna görə optimal nöqtə metal uzaqlaşdırması, membran məhsuldarlığı və səthi aktiv maddə istehlakının birlikdə qiymətləndirilməsini tələb edir.

Bu sınaqda 1 CMC SDS təxminən %99,44 Cd²⁺ uzaqlaşdırmasını 168,29 L m⁻² h⁻¹ orta axınla təmin etdiyi üçün seçilmişdir. 1,5 CMC-yə artırıldıqda uzaqlaşdırmada yalnız kiçik əlavə artım müşahidə edilmiş, axın isə daha nəzərəçarpacaq dərəcədə azalmışdır.

Real tullantı suya keçiddə hansı suallar açıq qalır?

Tədqiqatın NaNO₃ sınağı real tullantı suya keçiddə ən mühüm qeyri-müəyyənliklərdən birini birbaşa göstərir. Rəqabət aparan ionlar yalnız CMC-ni deyil, metal–misel bağlanma tarazlığını da dəyişdirə bilər. Real sənaye sularında Na⁺-dan başqa Ca²⁺, Mg²⁺ və digər metal ionları da ola bildiyindən tək ionlu laboratoriya performansının qorunacağı fərz edilə bilməz.

Bundan əlavə, proses metalın məhv edilməsinə deyil, membranın retentat tərəfində konsentrləşdirilməsinə əsaslanır. Buna görə yekun mühəndislik sistemində Cd²⁺ və SDS olan konsentrat axının geri qazanılması və ya təhlükəsiz idarə edilməsi lazımdır. Tədqiqat bu aşağı axın idarəetməsini eksperimental olaraq qiymətləndirməmişdir.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal tədqiqat adı: Advanced Micellar-Enhanced Ultrafiltration for the Removal of Cadmium (Cd2+) from Wastewater

Müəlliflər, orijinal ardıcıllıqla: Prakriti Sapkota; Sunith B. Madduri; Raghava R. Kommalapati.

Bərabər töhfə/bərabər birinci müəllif: Mənbədə bərabər birinci müəllif və ya bərabər töhfə işarəsi yoxdur.

Məsul müəllif: Raghava R. Kommalapati.

Qurumlar: Center for Energy and Environmental Sustainability, Prairie View A&M University, Prairie View, Texas, USA; Department of Civil and Environmental Engineering, Prairie View A&M University, Prairie View, Texas, USA.

Mənbə növü: Eksperimental orijinal tədqiqat məqaləsi.

Jurnal: Water.

Cild / nömrə / məqalə nömrəsi: Cild 18, Nömrə 2, Məqalə 191.

DOI: 10.3390/w18020191

Təqdim tarixi: 24 Noyabr 2025.

Reviziya tarixi: 6 Yanvar 2026.

Qəbul tarixi: 9 Yanvar 2026.

Nəşr tarixi: 12 Yanvar 2026.

Akademik redaktorlar: Cátia A. L. Graça və Ana Sofia Guedes Gorito dos Santos.

Resenziya statusu: Resenziyalı Water jurnalında dərc olunmuş tədqiqat məqaləsidir.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Rəsmi nəşr bağlantısı:MDPI — rəsmi məqalə səhifəsi

DOI bağlantısı:https://doi.org/10.3390/w18020191

Açıq giriş və lisenziya: Tədqiqat Creative Commons Attribution (CC BY) lisenziyası altında açıq girişlə nəşr olunmuşdur.

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat National Science Foundation (NSF) tərəfindən CREST Center for Energy and Environmental Sustainability—Phase II (CEES), Award #1914692 çərçivəsində dəstəklənmişdir.

Məlumatların əlçatanlığı: Müəlliflər məlumatların məqalənin daxilində olduğunu bildirirlər.

Maraq toqquşması: Müəlliflər maraq toqquşmasının olmadığını bəyan edirlər.

Müəllif töhfələri

Konseptuallaşdırma: P.S., S.B.M. və R.R.K.

Metod: P.S. və S.B.M.

Proqram təminatı: P.S.

Məlumatların işlənməsi: P.S. və S.B.M.

Tədqiqat: P.S. və S.B.M.

Resurslar: R.R.K.

Orijinal layihə: P.S.

Məsləhətçilik: S.B.M. və R.R.K.

Maliyyələşdirmənin təmin edilməsi: R.R.K.

Nəzərdən keçirmə və redaktə: S.B.M. və R.R.K.

Mənbə daxilində uyğunsuzluqlar

0,05 CMC / 0,5 CMC: Eksperimental bölmədə və Şəkil 5-də sınaqdan keçirilən aşağı SDS konsentrasiyası açıq şəkildə 0,5 CMC-dir və bu şəraitdə %96,77 ± 0,03 Cd²⁺ uzaqlaşdırması bildirilmişdir. Buna qarşılıq nəticələr bölməsində “Cd²⁺ removal was achieved at a surfactant concentration of 0.05 CMC” ifadəsi yer alır. Tədqiqatda 0,05 CMC-lik ayrıca sınaq göstərilmədiyindən bu iki ifadə bir-birinə uyğun gəlmir.

Membran sayı: Nəticələr bölməsində “using both membranes” ifadəsi işlədilsə də, material və metod bölməsində tədqiqatın membranı 30 kDa MWCO-lu düz lövhə PES ultrafiltrasiya membranı kimi təsvir edilir. İki fərqli membran növü üçün ayrıca eksperiment seriyası təqdim edilmir.

Şəkil 5 istinadı: Nəticələr mətni Cd²⁺ uzaqlaşdırmasını müzakirə edərkən Şəkil 5b-yə istinad edir; tədqiqatın vizualında Şəkil 5b orta axınları, Şəkil 5c isə Cd²⁺ uzaqlaşdırmasını göstərir. Bu redaksiya istinadı fərqi mənbənin öz daxilində mövcuddur.

40 saatlıq uzaqlaşdırma: Mətn bütün 40 saat nümunələrində uzaqlaşdırmanın %98,5-dən yuxarı olduğunu bildirir; Şəkil 7b-nin ilk nöqtəsindəki etiket təxminən %98,47 kimi görünür. Fərq kiçikdir, lakin mənbənin mətn və qrafik təqdimatı arasında yuvarlaqlaşdırma sərhədində fərq vardır.

Elmi şərhin sərhədi

Tədqiqatda istifadə edilən su real sənaye tullantı suyu deyil. Eksperimental qidalanma Cd²⁺ və SDS-in deionlaşdırılmış su içində hazırlanması ilə yaradılmışdır. Buna görə mənbədə işlədilən “wastewater” ifadəsi laboratoriya simulyasiyasını nəzərdə tutur və nəticələr real sənaye tullantı suyunda təsdiqlənmiş sahə performansı kimi təqdim edilməməlidir.

NaNO₃ sınağının %99,44-dən %78,12-yə qədər uzaqlaşdırma itkisi göstərməsi real su matrisindəki ion rəqabətinin performansı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirə biləcəyini birbaşa göstərir.

Tədqiqat Cd²⁺-ni kimyəvi olaraq məhv etmir; metal ionlarını SDS/misel sistemi vasitəsilə membranın retentat tərəfində konsentrləşdirir. Buna görə konsentrat axının sonrakı emalı, SDS-in geri qazanılması və metalın geri qazanılması/utilizasiyası tammiqyaslı tətbiqin ayrıca mühəndislik mərhələləridir və bu tədqiqatda sınaqdan keçirilməmişdir.

40 saatlıq sınaq laboratoriya miqyasında qısa-orta müddətli sabitliyi dəstəkləyir; kommersiya membran ömrünün və ya aylarla fasiləsiz sənaye istismarının sübutu deyil.

Bu Verianla məzmunundakı eksperimental şərtlər, mexanizmlər, ədədi nəticələr, xarakterizasiya və məhdudiyyətlər yalnız araşdırılan tədqiqata əsaslanır. Xarici mənbələr yalnız biblioqrafik kimliyi, rəsmi nəşr bağlantısını və jurnalın resenziyalı/açıq girişli nəşr statusunu doğrulamaq məqsədilə istifadə edilmişdir.