Bu tədqiqat istehlakçı ilə müəssisə arasındakı hüquqi münasibətin yalnız formal bərabərlik əsasında qiymətləndirilməsinin niyə yetərsiz qala biləcəyini izah edən normativ istehlakçı hüququ təhlilidir. İstehlakçının xeyrinə ölçülü müdafiə, tədqiqatda istehlakçını avtomatik olaraq hər mübahisədə üstün mövqeyə gətirən hüdudsuz imtiyaz deyil; iqtisadi güc, informasiya, mübahisə xərcləri, sərvət üzərində nəzarət, bazar quruluşu və kollektiv hüquq axtarma imkanındakı struktur bərabərsizlikləri tarazlaşdırmağa yönəlmiş hüquqi yanaşmadır. Müəllifin əsas tezisi ondan ibarətdir ki, formal olaraq bərabər tərəflər reallıqda bərabər olmayan danışıqlar və hüquq axtarma şəraitində ola bilər və buna görə də maddi bərabərlik bəzən daha zəif tərəfin xeyrinə ölçülü hüquqi müdaxilə tələb edə bilər.

Tədqiqat istehlakçının nisbi zəifliyini altı struktur səbəblə izah edir: fərdi iqtisadi gücün müəssisə ilə müqayisədə məhdud olması, məhsul və xidmətlər haqqında informasiyanın müəssisədə cəmlənməsi, mübahisə xərclərini müəssisənin daha asan bölüşdürə bilməsi, istehlakçının ödəniş etməklə sərvət üzərində birbaşa nəzarəti əvvəlcədən itirməsi, bazar quruluşundakı danışıqlar və rəqabət bərabərsizlikləri və kollektiv hüquq axtarışının yüksək təşkilatlanma xərci.

Müəllif bu amillərdən çıxış edərək istehlakçının müdafiəsini bərabərlik prinsipinin əksi deyil, maddi bərabərliyi həyata keçirməyə yönəlmiş düzəldici mexanizm kimi görür. Lakin tədqiqat 2013-cü ilin Çin hüquq-siyasət kontekstində yazılmış normativ qiymətləndirmədir; empirik olaraq ölçülmüş istehlakçı davranışları, şirkət əsaslı məlumatlar, məhkəmə işlərində uğur göstəriciləri və ya universal etibarlı kəmiyyət bərabərsizlik modeli təqdim etmir.

Formal bərabərliklə real iqtisadi münasibət arasındakı gərginlik

Xüsusi hüquq münasibətləri çox vaxt tərəflərin hüquq qarşısında bərabər olduğu fərziyyəsi ilə başlayır. İstehlakçı mal və ya xidmət alır, müəssisə isə onu müəyyən şərtlərlə təqdim edir. Müqavilə hüququ baxımından hər iki tərəfin iradə ifadəsi var və hər ikisi hüquq və öhdəlik sahibidir.

Lakin tədqiqatın əsas sualı bu hüquqi bərabərliyin iqtisadi və institusional reallıqla nə dərəcədə üst-üstə düşməsidir. Tərəflərdən birinin daha çox kapitala, daha çox informasiyaya, davamlı hüquqi məsləhətə və təkrarlanan bazar təcrübəsinə malik olması halında təkcə hər iki tərəfin “müqavilə tərəfi” olması onların faktiki danışıqlar qabiliyyətini bərabərləşdirmir.

Buradakı fərq istehlakçı hüququnun niyə ümumi müqavilə hüququndan fərqli müdafiə vasitələrinə ehtiyac duya bildiyini anlamaq üçün vacibdir. Müəllif bərabərliyin yalnız başlanğıcdakı abstrakt hüquqi status kimi deyil, tərəflərin real münasibətdəki güc və imkanlarının da nəzərə alındığı maddi prinsip kimi şərh edilməli olduğunu müdafiə edir.

İstehlakçılar Niyə Struktur Baxımdan Daha Zəif Mövqedə Ola Bilərlər?

Tədqiqata görə istehlakçının zəifliyi tək bir iqtisadi səbəbə endirilə bilməz; fərdi iqtisadi güc fərqi, informasiya asimmetriyası, mübahisə xərclərinin bölgüsü, sərvətin əvvəlcədən müəssisəyə ötürülməsi, bazar quruluşundakı disbalanslar və kollektiv hüquq axtarışının xərci birlikdə istehlakçının danışıqlar və hüquq axtarma imkanını məhdudlaşdıra bilər.

1. İqtisadi güc bərabərsizliyi

Bir məhsul və ya xidmətin bütün istehlakçıları birlikdə düşünüldükdə çox böyük iqtisadi güc yarada bilər. Lakin istehlakçı əməliyyatları əsasən kollektiv istehlakçı kütləsi ilə müəssisə arasında deyil, ayrı-ayrı şəxslərlə iqtisadi təşkilatlar arasında həyata keçirilir.

Buna görə də ümumi istehlakçı sərvətinin həcmi fərdi mübahisə baxımından həlledici deyil. Tək bir istehlakçı, xüsusilə iri şirkət, bazarda dominant müəssisə və ya çoxmillətli struktur qarşısında hüquqi məsləhət, vaxt, ekspertiza və maliyyələşdirmə baxımından daha məhdud resurslara malik ola bilər.

Müəllifin təhlili baxımından vacib olan bütün müəssisələrin bütün istehlakçılardan güclü olduğu kimi mütləq bir iddia deyil. İddia daha məhduddur: tipik istehlakçı əməliyyatlarında fərdi istehlakçı ilə peşəkar müəssisə arasında təkrarlanan struktur resurs asimmetriyası ola bilər.

2. İnformasiya asimmetriyası

İkinci struktur amil mal və ya xidmətlə bağlı əsas məlumatların böyük hissəsinin istehsalçıda və ya satıcıda olmasıdır. Müəssisə məhsulun istehsal prosesini, texniki xüsusiyyətlərini, mümkün qüsurlarını, xərc strukturunu və xidmətin sərhədlərini istehlakçıdan daha yaxşı bilir.

Bu vəziyyət yalnız satınalma qərarına təsir etmir. Mübahisə yarandıqda hansı məlumatın sübut kimi mövcud olduğu da mühüm olur. İstehlakçı hüquq iddiasını dəstəkləyəcək texniki və ya kommersiya qeydinə çıxış əldə edə bilmirsə, nəzəri olaraq malik olduğu məhkəməyə müraciət hüququndan praktikada istifadə etməkdə çətinlik çəkə bilər.

Beləliklə, informasiya asimmetriyası həm müqavilə bağlanarkən, həm də sonradan hüquq axtarılarkən istehlakçının mövqeyinə təsir göstərə bilər.

İnformasiya Asimmetriyası İstehlakçı Müdafiəsində Niyə Mərkəzi Əhəmiyyət Daşıyır?

İnformasiya asimmetriyası müəssisənin məhsul və ya xidmətin performansı, qüsurları və riskləri barədə istehlakçıdan sistemli şəkildə daha çox məlumata malik olmasıdır. Tədqiqatda bu bərabərsizlik yalnız danışıqlar gücü problemi kimi deyil, istehlakçının mübahisə yarandıqda zəruri sübuta çatmasını və iddiasını sübut etməsini çətinləşdirən hüquq axtarma problemi kimi nəzərdən keçirilir.

3. Mübahisə xərclərini yayma qabiliyyəti

İstehlakçı üçün məhkəmə işi, arbitraj və ya uzunmüddətli mübahisə çox vaxt birbaşa şəxsi xərcdir. Vəkil xərci, vaxt itkisi, sənəd toplama və psixoloji yük fərdin üzərində cəmlənir.

Müəssisə isə mübahisə xərclərini fəaliyyətinin ümumi xərc strukturu daxilində qiymətləndirə bilər. Peşəkar hüquqi təmsilçilik və təkrarlanan məhkəmə təcrübəsi müəssisənin adi təşkilati imkanlarının bir hissəsi ola bilər.

Müəllifin vurğuladığı struktur nəticə budur: hüquq axtarmağın istehlakçı üçün xərci çox yüksələrkən, müəssisənin tək bir mübahisədə müdafiə xərci daha geniş iqtisadi fəaliyyətə yayıla bilər. Bu vəziyyət hətta haqlı istehlakçının kiçik və ya orta həcmli zərərlərdə məhkəməyə müraciətdən imtina etməsinə səbəb ola bilən təşviq problemi yarada bilər.

4. Sərvətin əvvəlcədən müəssisəyə ötürülməsinin yaratdığı həssaslıq

İstehlakçı əməliyyatlarında pul və ya başqa iqtisadi dəyər çox vaxt xidmət tam tamamlanmadan və ya malın bütün xüsusiyyətləri təsdiqlənmədən müəssisəyə ötürülür. Öncədən ödənişli xidmətlərdə bu vəziyyət çox aydındır; lakin eyni vaxtda edilən alışlarda belə istehlakçı qüsursuz pul ödəyərkən qarşılığında qüsurlu məhsul və ya natamam xidmət almaq riski ilə üzləşə bilər.

Tədqiqatın hüquqi təhlilində bu dəyişiklik mülkiyyət üzərində birbaşa nəzarətlə müqavilədən doğan tələb hüququ arasındakı fərq vasitəsilə izah olunur. İstehlakçı ödəniş etdikdən sonra ötürdüyü iqtisadi dəyər üzərində artıq birbaşa sərəncam verə bilmir. Müəssisə öhdəliyini lazımi qaydada yerinə yetirmədikdə istehlakçının əlində birbaşa nəzarət əvəzinə icra, geri qaytarma, təzminat və ya başqa hüquqi tələb qalır.

Buna görə istehlakçı baxımından mübahisə yalnız “mal yaxşıdır, yoxsa pis?” sualı deyil; daha əvvəl nəzarət etdiyi sərvətin artıq başqa aktorun nəzarətində olmasının yaratdığı hüquqi asılılıq da mühümdür.

5. Bazar quruluşundakı disbalanslar

Müqavilə azadlığı tərəflərin seçimlərinin və danışıqlar gücünün ağlabatan dərəcədə real olduğu bazarlarda güclü koordinasiya vasitəsidir. Lakin məhdud rəqabət, bazar dominantlığı, standart müqavilələr və ya istehlakçının real alternativ seçə bilməməsi halında müqavilə azadlığı təkbaşına faktiki tarazlığa zəmanət vermir.

Tədqiqat 2013-cü il Çin iqtisadiyyatının planlı iqtisadiyyatdan bazar iqtisadiyyatına keçidindən sonra davam edən struktur problemlərini tarixi kontekst kimi istifadə edir. Müəllifin arqumenti ondan ibarətdir ki, hüquq qaydaları ideal bazar fərziyyəsi ilə deyil, real iqtisadi münasibətlər nəzərə alınmaqla hazırlanmalıdır.

Bu təhlil universal kəmiyyət bazar modeli təqdim etmir. Mənbənin müdafiə etdiyi normativ fikir ondan ibarətdir ki, rəqabətin və ya danışıqlar gücünün reallıqda zəif olduğu mühitdə abstrakt müqavilə azadlığı güclü tərəfin mövqeyini daha da gücləndirə bilər.

6. Kollektiv istehlakçı hüquqlarının axtarılmasının yüksək xərci

Müəssisənin eyni praktikası minlərlə istehlakçıya təsir edə bilər; buna baxmayaraq hər bir istehlakçının fərdi zərəri ayrı-ayrılıqda məhkəmə işi açmağı iqtisadi baxımdan mənasız edə biləcək qədər kiçik ola bilər.

Kollektiv hərəkət nəzəri olaraq bu problemi azalda bilər. Lakin istehlakçıların bir-birini tapması, məlumat paylaşması, ortaq strategiya qurması, nümayəndə seçməsi və prosesi maliyyələşdirməsi əlavə xərc tələb edir.

Buna sərbəst yararlanma problemi də əlavə oluna bilər: bəzi şəxslər başqalarının məhkəmə işi açmasını gözləyib nəticədən heç bir təşkilatlanma xərci çəkmədən yararlanmağı seçə bilər. Beləliklə, çox sayda şəxsin eyni problemdən təsirlənməsi avtomatik olaraq güclü kollektiv hüquq axtarma qabiliyyətinə çevrilmir.

Altı struktur amil birlikdə necə işləyir?

İstehlakçı Xeyrinə Ölçülü Müdafiə Bərabərlik Prinsipinə Ziddirmi?

Tədqiqatın cavabı xeyrdir. Müəllif istehlakçı xeyrinə ölçülü müdafiənin tərəfləri özbaşına şəkildə qeyri-bərabərləşdirmək əvəzinə, real iqtisadi və informasiya asimmetriyalarının artıq pozduğu tarazlığı maddi bərabərliyə yaxınlaşdırmağı hədəflədiyini müdafiə edir. Buna görə mənbədə qoruyucu hüquq formal bərabərliyin rəddi kimi deyil, real həyatda mövcud bərabərsizliklərin hüquq tərəfindən nəzərə alınması kimi çərçivələnir.

Formal bərabərlik və maddi bərabərlik

Formal bərabərlik, oxşar vəziyyətdə olan şəxslərə eyni hüquqi statusun və eyni ümumi qaydaların tətbiqinə əsaslanır. Bu yanaşma hüquqi dövlət baxımından əsas dəyərdir.

Maddi bərabərlik isə eyni qaydanın faktiki olaraq çox fərqli imkanlara malik tərəflər üçün fərqli nəticələr yarada biləcəyini nəzərə alır. Belə halda real bərabərliyin təmin edilməsi daha zəif mövqedə olan tərəfin müəyyən vasitələrlə müdafiəsini tələb edə bilər.

Müəllifin düşüncəsində istehlakçı xeyrinə “ölçülü meyl” məhz bu nöqtədə işə düşür. Məqsəd müəssisəni cəzalandırmaq və ya istehlakçının hər iddiasını doğru hesab etmək deyil. Məqsəd hüquqi institutların struktur mənfi vəziyyətləri görməzdən gəlib faktiki bərabərsizliyi yenidən istehsal etməsinin qarşısını almaqdır.

İctimai maraq ölçüsü

Tədqiqat istehlakçı hüquqlarının yalnız iki xüsusi tərəf arasındakı iqtisadi mübahisə kimi görülməməli olduğunu da müdafiə edir. İstehlak cəmiyyətin çox geniş hissəsini əhatə etdiyinə görə eyni növ müqavilə, məhsul və ya xidmət praktikası çox sayda insana təsir göstərə bilər.

Buna görə istehlakçı müdafiəsi fərdi tələb və ya təzminat münasibətini aşaraq bazar nizamının etibarlılığı, qanuna uyğun ticarət və geniş ictimai rifah kimi daha geniş ictimai nəticələrlə əlaqələndirilir.

Bu, hər istehlakçı mübahisəsinin avtomatik olaraq ictimai hüquq məsələsi olması demək deyil. Mənbənin daha məhdud tezisi geniş yayılmış və parçalanmış istehlakçı maraqlarının cəmi olaraq ictimai maraq ölçüsü qazana bilməsidir.

İstehlakçı dostu hüquq anlayışı

Müəllifin təklif etdiyi qoruyucu yanaşma yalnız məhkəmələrlə məhdudlaşmır. Qanunvericilik, inzibati tənzimləmə, məhkəmə icraatı, arbitraj və mediasiya kimi müxtəlif hüquqi proseslərin də istehlakçı ilə müəssisə arasındakı struktur güc fərqini nəzərə almalı olduğu müdafiə edilir.

Bu yanaşma mənbənin 2013-cü il Çin hüquq-siyasət kontekstinə aiddir. Mətnin son hissəsində Çinin o dövrdəki istehlakçı qanunvericiliyinin yenilənməsi və həmin dövrün rəsmi hüquq-siyasət diskursu ilə bağlı ifadələr tarixi kontekst kimi qiymətləndirilməlidir; bunlar cari hüquqi vəziyyətlə bağlı Verianla tərəfindən əlavə edilmiş müstəqil iddialar deyil.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Metod

Mənbə kəmiyyət tədqiqat dizaynına malik deyil. Seçmə, eksperiment qrupu, statistik test, reqressiya, sorğu və ya iqtisadi model yoxdur.

Tədqiqatın metodu normativ və doktrinaldır. Müəllif istehlakçı ilə müəssisə arasındakı iqtisadi və hüquqi münasibətin müəyyən struktur xüsusiyyətlərini təsnifləşdirir və bu təsnifatdan istehlakçı müdafiəsi hüququ ilə bağlı normativ nəticə çıxarır.

Analitik axın üç mərhələdə qurulur:

1. İstehlakçının niyə nisbi olaraq zəif ola biləcəyini izah edən altı struktur mexanizm müəyyən edilir.
2. Bu mexanizmlərin formal bərabərliklə real həyat şəraiti arasında fərq yaratdığı irəli sürülür.
3. Bu fərqin aradan qaldırılması üçün istehlakçı xeyrinə ölçülü müdafiənin maddi bərabərliklə uyğun olduğu nəticəsinə gəlinir.

Əsas nəticə 1: İstehlakçı zəifliyi çoxölçülüdür

Tədqiqatın ilk mühüm nəticəsi istehlakçı dezavantajının yalnız aşağı gəlir və ya sərvətlə izah edilə bilməməsidir. Varlı istehlakçı belə texniki məlumata çıxışı yoxdursa və ya mübahisə ilə bağlı sübutlar müəssisənin nəzarətindədirsə, informasiya baxımından daha zəif mövqedə ola bilər.

Eyni şəkildə ayrı-ayrı istehlakçıların ümumi iqtisadi böyüklüyü mühüm olsa belə, təşkilatlanma və koordinasiya xərci kollektiv gücdən faktiki istifadəsini çətinləşdirə bilər.

Əsas nəticə 2: Eyni hüquq qaydası qeyri-bərabər başlanğıc şərtlərində fərqli təsir yarada bilər

Tədqiqatın normativ əsasını bərabər tətbiq edilən hüquq qaydasının mütləq bərabər nəticə vermədiyi fikri təşkil edir. Tərəflərdən biri daha çox informasiyaya, iqtisadi gücə və institusional dayanıqlığa malikdirsə, tam simmetrik qaydalar mövcud asimmetriyanı dəyişməyə bilər.

Buna görə müəllif istehlakçı hüququndakı müəyyən qoruyucu mexanizmləri bərabərliyə istisna kimi deyil, bərabərliyin maddi ölçüsünü həyata keçirən tənzimləmələr kimi konseptuallaşdırır.

Əsas nəticə 3: Hüquq sahibi olmaqla həmin hüquqdan faktiki istifadə edə bilmək eyni şey deyil

İstehlakçının müqavilədən və ya qanundan doğan hüquqa malik olması həmin hüququn iqtisadi baxımdan həyata keçirilə bilən olması demək deyil. Məhkəmə xərci, sübuta çıxış, vaxt və təşkilatlanma problemi hüququn faktiki dəyərini azalda bilər.

Bu fərq xüsusilə kiçik, lakin çox sayda şəxsə yayılan zərərlərin qiymətləndirilməsində vacibdir. Ayrı-ayrı istehlakçıların hüquq axtarmaması mütləq pozuntunun əhəmiyyətsiz olması demək deyil; mübahisəni izləməyin xərci gözlənilən fərdi faydadan yüksək ola bilər.

Əsas nəticə 4: İstehlakçı müdafiəsi bazar nizamı ilə əlaqəlidir

Müəllif istehlakçı müdafiəsini yalnız zərərçəkmiş şəxsə kömək edən sosial siyasət kimi təsvir etmir. Onu etibarlı bazar münasibətləri, dürüst ticarət və iqtisadi nizamın fəaliyyəti ilə bağlı hüquqi element kimi qiymətləndirir.

Buna görə istehlakçı dostu yanaşmanın qanunvericilik, tənzimləmə, məhkəmə və alternativ mübahisə həlli üsullarının hamısında nəzərə alınmalı olduğunu müdafiə edir.

Tədqiqatın dəstəklədiyi nəticələr

Mənbə müəyyən əməliyyatlarda istehlakçı ilə müəssisə arasında struktur güc və informasiya bərabərsizliklərinin yarana biləcəyini; bu bərabərsizliklərin hüquqlardan faktiki istifadəyə təsir göstərə biləcəyini və istehlakçı xeyrinə ölçülü hüquqi müdafiənin maddi bərabərlik ideyası ilə əsaslandırıla biləcəyini müdafiə edir.

Tədqiqatın dəstəkləmədiyi nəticələr

Tədqiqat bütün istehlakçıların hər bir müəssisədən iqtisadi baxımdan daha zəif olduğunu sübut etmir. Hər istehlakçı mübahisəsində istehlakçının haqlı olduğunu irəli sürmür. Müəssisələrin hüquqlarının məhdudlaşdırılmasının hüdudsuz olmalı olduğunu müdafiə etmir. Altı struktur amilin ölçüsünü empirik olaraq ölçmür və bu mexanizmlərin bütün ölkələrdə eyni intensivlikdə olduğunu göstərən müqayisəli məlumat təqdim etmir.

Bundan əlavə, mənbə 2013-cü ilə aid hüquq-siyasət qiymətləndirməsidir. Buna görə mətndə həmin vaxt davam edən Çin istehlakçı qanunvericiliyinin yenilənməsi ilə bağlı qiymətləndirmələr sonrakı qanunvericiliyin bugünkü məzmunu haqqında sübut təşkil etmir.

Metodoloji güclü tərəflər

Tədqiqatın güclü tərəfi istehlakçı dezavantajını tək bir səbəbə endirməməsidir. İqtisadi güc, informasiya, sübut, mübahisə xərci, mülkiyyətə nəzarət, bazar quruluşu və kollektiv fəaliyyət problemlərini vahid maddi bərabərlik çərçivəsində birləşdirir.

Həmçinin istehlakçı müdafiəsinin bərabərliyə qarşı imtiyaz olduğu yönündə mümkün etiraza birbaşa cavab verməsi tədqiqatın hüquqi arqumentini aydınlaşdırır.

Metodoloji məhdudiyyətlər

Tədqiqat normativ hüquq yazısı olduğuna görə altı səbəbin nisbi əhəmiyyətini ölçən kəmiyyət məlumatı vermir. Məsələn, informasiya asimmetriyasının iqtisadi güc fərqindən daha təsirli olub-olmadığı və ya kollektiv hüquq axtarışı xərcinin müəyyən mübahisə növündə nə qədər artdığı hesablanmayıb.

İkinci məhdudiyyət təhlilin açıq şəkildə 2013-cü ilin Çin iqtisadi və hüquqi kontekstinə əsaslanmasıdır. Arqumentin bəzi tərəfləri başqa hüquq sistemlərində də mənalı ola bilər; lakin mənbə bu ümumiləşdirmənin empirik və ya müqayisəli təsdiqini aparmır.

Üçüncü məhdudiyyət istehlakçı xeyrinə “ölçülü” müdafiənin sərhədlərinin ətraflı normativ testlərlə müəyyən edilməməsidir. Tədqiqat istiqaməti açıq şəkildə müdafiə etsə də, hansı konkret mübahisədə hansı müdafiə səviyyəsinin həddən artıq və ya yetərsiz sayılacağını sistemli qərar matrisi ilə müəyyən etmir.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal ingilis nəşrinin başlığı: Why the Legal Balance Should Tilt Moderately and Unequivocally in Favor of Consumers.

Orijinal çincə başlıq: 为何要旗帜鲜明地向消费者适度倾斜.

Müəllif: Junhai Liu.

Müəllif haqqında məlumat: Professor of Law, Renmin University of China Law School.

Orijinal nəşr: People's Court Daily (人民法院报), 16 iyul 2013, s. 2, News & Commentary.

Mənbə versiyası: SSRN üçün hazırlanmış ingilis nəşri. Sənəddə ingilis mətninin 2013-cü il tarixli orijinal yazının nəşr məqsədilə hazırlanmış sadiq tərcüməsi olduğu və tarixi hüquq-siyasət kontekstini qoruduğu bildirilir.

Abstract və açar sözlər: Yüklənmiş sənədə görə SSRN ingilis nəşri üçün ayrıca hazırlanıb.

Mənbə növü: Normativ hüquq-siyasət şərhi və istehlakçı hüququ qiymətləndirməsi.

Rəyçilik: Mənbə rəyli akademik jurnal məqaləsi kimi təqdim edilmir.

DOI: Yüklənmiş sənəddə göstərilməyib; təsdiqlənməmiş DOI əlavə edilməyib.

Lisenziya: Yüklənmiş PDF-də açıq təkrar istifadə lisenziyası göstərilmir. Buna görə lisenziyanın statusu qeyri-müəyyən hesab edilib.

Əsas konseptual ox: İstehlakçının struktur zəifliyi, informasiya asimmetriyası, mübahisə xərcləri, bazar quruluşu, kollektiv hüquq axtarışı və maddi bərabərlik.

Tarixi şərh sərhədi: Mənbə 2013-cü ildə Çin İstehlakçı Hüquqlarının Müdafiəsi Qanununun yenilənməsi prosesində yazılıb. Buna görə həmin dövrün qanunvericilik və hüquq-siyasət müzakirələri cari hüquqi vəziyyət kimi oxunmamalıdır.

Metodoloji sərhəd: Tədqiqatda eksperiment, sorğu, statistik test və ya müqayisəli məlumat dəsti yoxdur. Altı struktur səbəb müəllifin hüquqi və iqtisadi təhlilidir.

Müəllif hüququ və müstəqil izah qeydi: Bu Verianla məqaləsi orijinal çincə yazının və ya SSRN ingilis tərcüməsinin yenidən tərcüməsi deyil. Mənbədəki əsas hüquqi tez, altı struktur mexanizm və maddi bərabərlik əlaqəsi çıxarılıb; izah quruluşu, ardıcıllığı və öyrədici çərçivəsi Verianla üçün müstəqil şəkildə yaradılıb. Akademik və tarixi yoxlama üçün orijinal mənbə əsas götürülməlidir.