Akademik tədqiqatlar, aydın dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

27 sentyabr 2026, bazar
VERİANLAMüstəqil elmi yayımçılıq
Menyunu açın və ya bağlayın
...
Home / Sosial Elmlər / Psixologiya / Hibrid İş Mühitlərində Psixoloji Sahiblik və Dəyişikliklərə Müqavimət: Daxililəşdirməyə Əsaslanan İzah
Psixologiya

Hibrid İş Mühitlərində Psixoloji Sahiblik və Dəyişikliklərə Müqavimət: Daxililəşdirməyə Əsaslanan İzah

Hibrid iş yalnız əməkdaşların həftənin neçə günü ofisə gəldiyini dəyişmir; təşkilati dəyişikliyin əməkdaşlar tərəfindən necə qavranıldığını və daxilləşdirildiyini də dəyişdirir.

17/08/2026  Veri Anla 59 baxış
Hibrid İş Mühitlərində Psixoloji Sahiblik və Dəyişikliklərə Müqavimət: Daxililəşdirməyə Əsaslanan İzah

Hibrid iş yalnız əməkdaşların həftənin neçə günü ofisə gəldiyini dəyişmir; təşkilati dəyişikliyin əməkdaşlar tərəfindən necə qavranıldığını və daxilləşdirildiyini də dəyişdirir. Bu tədqiqat hibrid rejimdə çalışan 412 nəfərin məlumatlarından istifadə edərək liderlik kommunikasiyasının şəffaflığı, qavranılan muxtariyyət, psixoloji sahiblik və dəyişikliklərə müqavimət arasındakı əlaqələri araşdırır. Kovariasiya əsaslı struktur tənlik modelləşdirilməsinin nəticələrinə görə kommunikasiya şəffaflığı psixoloji sahibliklə müsbət əlaqəli idi (β = 0,41), qavranılan muxtariyyət də psixoloji sahibliklə müsbət əlaqəli idi (β = 0,36). Psixoloji sahiblik isə dəyişikliklərə müqavimətlə mənfi əlaqəli tapıldı (β = −0,48). Tədqiqat həmçinin psixoloji sahibliyin kommunikasiya şəffaflığı və muxtariyyətlə dəyişikliklərə müqavimət arasındakı əlaqələrdə vasitəçilik etdiyini və əməkdaşların uzaqdan işləmə nisbəti yüksəldikcə bu sahiblik mexanizminin gücləndiyini bildirir. Lakin tədqiqat kəsiyə əsaslanan və öz-bildirişli olduğuna görə bu əlaqələr səbəbiyyət kimi şərh edilə bilməz.

Tədqiqatın əsas tezisi budur ki, hibrid iş mühitlərində fiziki ofis birlikdəliyinin azalması ilə yaranan boşluğu yalnız daha çox görüş və ya mesajla doldurmaq mümkün olmaya bilər. Əməkdaşlar dəyişikliyi həqiqətən mənimsəmədikdə verilən tapşırıqları anlaya, görüşlərə qatıla və hətta zahirən uyğunlaşma göstərə bilərlər; buna baxmayaraq dəyişikliyə psixoloji baxımdan məsafəli qala bilərlər. Tədqiqatçılar buna görə psixoloji sahibliyi zəifləyən fiziki təşkilati yerləşmişliyin yerini qismən tuta biləcək daxili əlaqə mexanizmi kimi mövqeləndirirlər.

Hibrid iş dəyişikliklərin idarə edilməsini niyə fərqləndirir?

Klassik ofis mühitində təşkilati dəyişiklik yalnız rəsmi e-poçtlar, təqdimatlar və ya rəhbərlərin izahları vasitəsilə anlaşılmır. Dəhliz söhbətləri, iş yoldaşlarının reaksiyaları, rəhbərin görünürlüğü, ortaq rutinlər və gündəlik sosial qarşılıqlı əlaqələr əməkdaşların “bu dəyişiklik həqiqətən nə deməkdir?” sualına cavab yaratmasına kömək edir.

Hibrid işdə bu davamlı fiziki birlik zəifləyir. Əməkdaş təşkilata bağlı qalmağa davam etsə də, dəyişikliyin mühüm hissəsi rəqəmsal platformalar, planlı görüşlər və fasiləli ofis iştirakı vasitəsilə yaşanır. Buna görə tədqiqatçılar hibrid iş şəraitində dəyişikliyin daxilləşdirilməsi üçün psixoloji əlaqənin daha vacib ola biləcəyini irəli sürürlər.

Psixoloji sahiblik nədir?

Psixoloji sahiblik şəxsin hər hansı bir şeyin hüquqi sahibi olmadığı halda onu psixoloji baxımdan “mənim” və ya “bizim” kimi yaşamasını ifadə edir. İş həyatında bu hədəf şəxsin işi, komandası, təşkilatı, iş prosesi və ya müəyyən dəyişiklik təşəbbüsü ola bilər.

Tədqiqatın nəzəri çərçivəsində psixoloji sahibliyin üç əsas dayağı var:

  • Nəzarət və yetərlilik: Əməkdaşın iş və ya dəyişiklik üzərində təsiri olduğunu hiss etməsi.
  • Mənlik və kimlik: İşin və ya təşkilati nəticənin şəxsin özünü necə müəyyənləşdirməsi ilə əlaqəli hala gəlməsi.
  • Aidiyyət: Əməkdaşın özünü təşkilati prosesdən kənarda deyil, onun bir hissəsi kimi görməsi.

Bu yanaşmaya görə əməkdaş yalnız “şirkət bunu istəyir” deyə düşünmək əvəzinə “bu dəyişikliyin uğurlu olması mənim işim və məsuliyyətimlə də bağlıdır” düşünməyə başlayanda dəyişikliyin psixoloji statusu fərqlənir.

Psixoloji sahibliklə əməkdaş bağlılığı eyni şeydirmi?

Xeyr. Tədqiqat psixoloji sahibliyi əməkdaş bağlılığı və təşkilati özdeşləşdirmədən xüsusilə ayırır.

Əməkdaş bağlılığı şəxsin işə nə qədər enerji, diqqət və özünü həsr etmə gətirdiyi ilə bağlıdır. Təşkilati özdeşləşdirmə şəxsin özünü təşkilat üzvlüyü vasitəsilə nə dərəcədə müəyyənləşdirdiyi ilə bağlıdır. Psixoloji sahiblik isə müəyyən işə, prosesə və ya təşkilati nəticəyə qarşı hiss edilən sahiblik və məsuliyyət duyğusudur.

Beləliklə, əməkdaş işinə kifayət qədər bağlı ola və şirkəti ilə güclü şəkildə özdeşləşə bilər; buna baxmayaraq müəyyən yenidənqurmanı və ya texnoloji transformasiyanı “özünün” kimi görməyə və həmin dəyişikliyə müqavimət göstərə bilər.

Dəyişikliklərə müqavimət burada necə müəyyənləşdirilir?

Tədqiqat dəyişikliklərə müqaviməti yalnız açıq etiraz və ya rəhbərliyə qarşı çıxma kimi görmür. Müqavimət idrak, emosional və davranış ölçüləri olan çoxşaxəli reaksiya kimi nəzərdən keçirilir.

Hibrid mühitdə müqavimət daha görünməz formalar ala bilər:

  • onlayn görüşlərdə səssiz qalmaq,
  • dəyişiklik mesajlarını oxumaq, amma daxilləşdirməmək,
  • köhnə iş üsullarını şəxsi iş sahəsində davam etdirmək,
  • yalnız məcburi minimum tələblərə əməl etmək,
  • yeni prosesə fəal töhfə verməmək,
  • psixoloji olaraq dəyişiklikdən uzaqlaşmaq.

Bu fərq vacibdir; çünki rəhbər zahirən açıq etiraz görməyə bilər, amma praktikada dəyişikliyin mənimsənməsi yenə zəif ola bilər.

Kommunikasiya şəffaflığı niyə vacibdir?

Tədqiqatda liderlik kommunikasiyasının şəffaflığı dəyişikliyin niyə həyata keçirildiyini, əməkdaşlardan nə gözlənildiyini və dəyişikliyin şəxsin rolu üçün nə demək olduğunu açıq və vaxtında izah etmə qabiliyyəti ilə ölçülür.

Hibrid iş mühitində bu element daha kritik ola bilər; çünki əməkdaş çatışmayan məlumatı gündəlik ofis qarşılıqlı əlaqələri vasitəsilə tamamlamaq üçün daha az imkana malikdir.

Modelin ilk hipotezi buna görə şəffaf liderlik kommunikasiyasının psixoloji sahibliklə müsbət əlaqəli olacağını nəzərdə tutur.

Muxtariyyət niyə sahibliklə əlaqələndirilir?

Qavranılan muxtariyyət əməkdaşın işini necə təşkil edəcəyinə və mühüm iş proseslərini necə aparacağına dair mənalı qərar sahəsinə sahib olmasıdır. Psixoloji sahiblik nəzəriyyəsində nəzarət hissi sahibliyin əsas formalaşma yollarından biridir.

Lakin tədqiqat mühüm bir fərq qoyur: Muxtariyyət hər şəraitdə müsbət deyil. Əməkdaş muxtariyyəti ona güvənildiyinin göstəricisi kimi qavrayırsa, bu səlahiyyətləndirici ola bilər. Eyni muxtariyyət rəhbərliyin şəxsi tək buraxması kimi yaşanarsa, izolasiya yarada bilər.

Beləliklə, hibrid işdə məqsəd sərhədsiz sərbəstlik deyil, mənalı nəzarət və məsuliyyətlə əlaqəli muxtariyyətdir.

Tədqiqatda hansı hipotezlər sınaqdan keçirildi?

  • H1: Liderlik kommunikasiyasının şəffaflığı psixoloji sahibliklə müsbət əlaqəlidir.
  • H2: Qavranılan muxtariyyət psixoloji sahibliklə müsbət əlaqəlidir.
  • H3: Psixoloji sahiblik dəyişikliklərə müqavimətlə mənfi əlaqəlidir.
  • H4: Psixoloji sahiblik kommunikasiya şəffaflığı ilə dəyişikliklərə müqavimət arasındakı əlaqədə vasitəçidir.
  • H5: Psixoloji sahiblik qavranılan muxtariyyətlə dəyişikliklərə müqavimət arasındakı əlaqədə vasitəçidir.
  • H6: Hibrid iş intensivliyi kommunikasiya şəffaflığı ilə psixoloji sahiblik arasındakı müsbət əlaqəni gücləndirir.
  • H7: Hibrid iş intensivliyi muxtariyyətlə psixoloji sahiblik arasındakı müsbət əlaqəni gücləndirir.
  • H8: Hibrid iş intensivliyi artdıqca kommunikasiya şəffaflığı və muxtariyyətin psixoloji sahiblik vasitəsilə dəyişikliklərə müqavimətlə olan dolayı əlaqələri güclənir.

“Fiziki yerləşmişliyin daxili əvəzi” nə deməkdir?

Məqalənin özgün nəzəri təkliflərindən biri psixoloji sahibliyin hibrid iş zamanı zəifləyən davamlı fiziki birlikdəliyin qismən bir “daxili əvəzi” kimi işləyə bilməsidir.

Bu, uzaqdan çalışanların mütləq təşkilatdan qopduğu demək deyil. Müəlliflərin iddiası daha məhduddur: əməkdaş fiziki mühitdə daha az olduqda dəyişikliyi gündəlik sosial ipucları vasitəsilə daxilləşdirmə imkanları azala bilər; buna görə şəffaf kommunikasiya, mənalı muxtariyyət və psixoloji sahiblik daha vacib ola bilər.

Nümunə kimlərdən ibarətdir?

Yekun nümunə 412 etibarlı iştirakçıdan ibarətdir. İştirakçılar informasiya texnologiyaları, konsaltinq, enerji, istehsal, maliyyə xidmətləri və peşəkar xidmətlər sahələrində çalışırlar. Tədqiqata yalnız ən azı üç aydır hibrid rejimdə çalışan və iş axını dəyişikliyi, rəqəmsal texnologiyanın mənimsənməsi, yenidənqurma, proses transformasiyası, siyasət dəyişikliyi və ya rol dəyişikliyi kimi təşkilati dəyişiklik yaşamış şəxslər daxil edilmişdir.

XüsusiyyətMənbədə bildirilən məlumat
Etibarlı iştirakçı412
Kişi%58
Qadın%42
YaşƏksəriyyət 26–40 yaş arasında
İş təcrübəsiƏksəriyyət 3–10 il
Orta hibrid iş intensivliyi0,62
Əvvəlcədən hesablanan minimum nümunə263

Mənbə nümunənin milli səviyyədə təmsilçilik gücünə sahib olduğunu iddia etmir. İştirakçıların hansı ölkə və ya ölkələrdə çalışdığı da nümunə cədvəlində açıq şəkildə bildirilməyib. Nəticələr buna görə ümumi əməkdaş əhalisindən çox hibrid işə uyğun, bilik-intensiv peşəkar iş mühitləri üçün şərh edilməlidir.

Tədqiqat nə deyir?

  • Şəffaf liderlik kommunikasiyası daha yüksək psixoloji sahibliklə əlaqəli tapıldı.
  • Daha yüksək qavranılan muxtariyyət daha yüksək psixoloji sahibliklə əlaqəli tapıldı.
  • Psixoloji sahiblik daha aşağı dəyişiklik müqaviməti ilə əlaqəli tapıldı.
  • Psixoloji sahiblik kommunikasiya şəffaflığı və muxtariyyətlə dəyişikliklərə müqavimət arasındakı dolayı əlaqələrdə vasitəçi dəyişən kimi dəstək aldı.
  • Uzaqdan işləmə nisbəti yüksəldikcə kommunikasiya və muxtariyyətlə sahiblik arasındakı əlaqələr daha güclü idi.
  • Yüksək hibrid iş intensivliyində psixoloji sahiblik vasitəsilə yaranan mənfi dolayı əlaqələr daha böyük idi.

Tədqiqat nəyi sübut etmir?

  • Şəffaf kommunikasiyanın psixoloji sahibliyə qəti şəkildə səbəb olduğunu sübut etmir.
  • Psixoloji sahibliyin dəyişikliklərə müqaviməti səbəbiyyət yolu ilə azaltdığını sübut etmir.
  • Uzaqdan işin dəyişiklik idarəetməsi baxımından mütləq pis olduğunu göstərmir.
  • Əməkdaşları daha çox uzaqdan işlətməyin avtomatik olaraq sahibliyi artırdığını demir.
  • Həftədə müəyyən sayda ofis gününün ideal olduğunu müəyyənləşdirmir.
  • Bütün sektorlar və bütün əməkdaş qrupları üçün eyni əmsalların keçərli olduğunu göstərmir.
  • Psixoloji sahibliyin hər vəziyyətdə faydalı olduğunu sübut etmir; müəlliflər gələcəkdə mövcud rutinlərə sahibliyin yeni dəyişikliyə müqaviməti artırıb-artırmadığının ayrıca araşdırılmalı olduğunu qeyd edirlər.

Türkiyə baxımından necə oxunmalıdır?

Tədqiqatın nümunə ölkəsi açıq şəkildə bildirilmədiyinə görə nəticələri Türkiyədəki hibrid əməkdaşlara birbaşa ümumiləşdirmək mümkün deyil. Bununla belə, model Türkiyədə informasiya texnologiyaları, maliyyə, mühəndislik, konsaltinq və baş ofis funksiyalarında hibrid iş tətbiq edən təşkilatlar üçün sınaqdan keçirilə biləcək tədqiqat sualları ortaya qoyur.

Türkiyə kontekstində xüsusilə uzaqdan iş intensivliyi ilə yanaşı rəhbərə çıxış imkanları, görüş mədəniyyəti, iş təhlükəsizliyi qavrayışı, rəqəmsal kommunikasiya keyfiyyəti, təşkilat mədəniyyəti və hibrid siyasətin ədalət qavrayışı ayrıca ölçülməlidir. Belə bir tədqiqat mövcud modelin yerli təşkilati şərtlərdə qorunub-qorunmadığını göstərə bilər.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Tədqiqat dizaynı

Tədqiqat kəmiyyət və kəsiyə əsaslanan sorğu tədqiqatıdır. Məlumat bir zaman nöqtəsində toplandığı üçün tədqiqatçılar nəticələrini səbəbiyyət təsirləri kimi deyil, nəzəri modellə uyğun statistik əlaqələr kimi ifadə edirlər.

Seçmə üçün məqsədli seçmə və peşəkar şəbəkələr üzərindən qartopu seçmə birlikdə istifadə edilmişdir. İştirakçılar onlayn strukturlaşdırılmış sorğuya könüllü qatılmışdır.

Dəyişənlər necə ölçüldü?

Bütün şkala maddələri 1-in “qətiyyən razı deyiləm”, 5-in “tamamilə razıyam” olduğu beşpilləli Likert şkalası ilə ölçüldü.

  • Kommunikasiya şəffaflığı: 4 maddə.
  • Qavranılan muxtariyyət: 4 maddə.
  • Psixoloji sahiblik: 5 maddə.
  • Dəyişikliklərə müqavimət: 4 maddə.

Hibrid iş intensivliyi isə həftədə uzaqdan işlənən günlərin ümumi standart iş günlərinə bölünməsi ilə hesablandı.

Analizdə hansı proqram təminatlarından istifadə edildi?

Çatışmayan dəyər, kənar dəyər, təsviri statistika, korrelyasiya və ortalamaya mərkəzləşdirmə əməliyyatları IBM SPSS Statistics 29 ilə aparıldı. Ölçmə və struktur modellər IBM SPSS AMOS 29 istifadə edilərək kovariasiya əsaslı struktur tənlik modelləşdirilməsi (CB-SEM) ilə təxmin edildi.

Maksimum ehtimallılıq qiymətləndirilməsi istifadə edildi. Dolayı təsirlər və şərtli dolayı əlaqələr üçün 5000 bootstrap yenidən nümunələnməsi tətbiq edildi.

Əsas təsviri statistika

DəyişənOrtalamaStandart sapma
Kommunikasiya şəffaflığı3,820,74
Qavranılan muxtariyyət3,760,71
Psixoloji sahiblik3,900,69
Dəyişikliklərə müqavimət2,880,80

Dəyişənlər arasındakı sadə korrelyasiyalar

ƏlaqəKorrelyasiya
Kommunikasiya şəffaflığı – psixoloji sahiblik0,51
Muxtariyyət – psixoloji sahiblik0,47
Psixoloji sahiblik – dəyişikliklərə müqavimət−0,55
Kommunikasiya şəffaflığı – dəyişikliklərə müqavimət−0,39
Muxtariyyət – dəyişikliklərə müqavimət−0,35

Bu korrelyasiyalar dəyişənlərin birlikdə necə dəyişdiyini göstərir; təkbaşına vasitəçilik, moderasiya və ya səbəbiyyət sübutu deyil.

Ölçmə modeli etibarlıdırmı?

Mənbədə Cronbach alfa dəyərləri 0,84–0,92, kompozit etibarlılıq dəyərləri 0,88–0,94 və ortalama açıqlanan variasiya dəyərləri 0,60–0,72 arasında bildirilmişdir.

StrukturMaddəFaktor yükləriCronbach αKompozit etibarlılıqAVE
Kommunikasiya şəffaflığı40,72–0,850,890,910,67
Qavranılan muxtariyyət40,70–0,830,870,900,65
Psixoloji sahiblik50,75–0,880,920,940,72
Dəyişikliklərə müqavimət40,68–0,810,840,880,60

Model uyğunluğu indeksləri

ModelCFITLIRMSEASRMR
Ölçmə modeli0,940,920,0520,046
Struktur model0,930,910,0560,049
Ortaq latent faktor modeli0,920,900,0580,052

Müəlliflər bu dəyərləri ölçmə və struktur modellərin hipotez testinə davam etmək üçün qəbul edilə bilən uyğunluq göstərməsi kimi şərh edirlər.

Əsas struktur nəticələri

HipotezƏlaqəβtpNəticə
H1Kommunikasiya şəffaflığı → Psixoloji sahiblik0,417,82<0,001Dəstəkləndi
H2Muxtariyyət → Psixoloji sahiblik0,366,95<0,001Dəstəkləndi
H3Psixoloji sahiblik → Dəyişikliklərə müqavimət−0,48−9,11<0,001Dəstəkləndi
H6Kommunikasiya şəffaflığı × HWI → Psixoloji sahiblik0,183,72<0,01Dəstəkləndi
H7Muxtariyyət × HWI → Psixoloji sahiblik0,153,21<0,01Dəstəkləndi

Verianla Live: Hibrid işdə psixoloji sahiblik modelinin yol əmsalları

Vizuallaşdırma mənbə tədqiqatın Cədvəl 6-da bildirilən standartlaşdırılmış β əmsallarını müqayisə edir. Mənfi əmsal tərs istiqamətli əlaqəni göstərir. Əmsallar kəsiyə əsaslanan tədqiqatdan əldə edildiyi üçün səbəbiyyət təsiri kimi şərh edilməməlidir.

Struktur əlaqəStandartlaşdırılmış βƏhəmiyyətlilikMənbə
Kommunikasiya şəffaflığı → Psixoloji sahiblik0,41p < 0,001Cədvəl 6
Muxtariyyət → Psixoloji sahiblik0,36p < 0,001Cədvəl 6
Psixoloji sahiblik → Dəyişikliklərə müqavimət−0,48p < 0,001Cədvəl 6
Kommunikasiya şəffaflığı × HWI → Psixoloji sahiblik0,18p < 0,01Cədvəl 6
Muxtariyyət × HWI → Psixoloji sahiblik0,15p < 0,01Cədvəl 6
 

Verianla Live: Elmi source-of-truth yuxarıdakı görünən məlumat cədvəlidir; tədqiqat məlumatı dəyişdirilmədən vizuallaşdırılır.

Vasitəçilik analizi

Dolayı yolDolayı təsirStandart xəta%95 etibar intervalıNəticə
Kommunikasiya şəffaflığı → Psixoloji sahiblik → Dəyişikliklərə müqavimət−0,200,03[−0,27; −0,14]Dəstəkləndi
Muxtariyyət → Psixoloji sahiblik → Dəyişikliklərə müqavimət−0,170,04[−0,24; −0,11]Dəstəkləndi

Hər iki bootstrap etibar intervalı sıfırı ehtiva etmədiyinə görə mənbə tədqiqat H4 və H5 üçün statistik dəstək bildirir. Bununla belə, bu, kəsiyə əsaslanan məlumatdan zaman ardıcıllı səbəbiyyət vasitəçiliyinin sübut edildiyi anlamına gəlmir.

Hibrid iş intensivliyi artdıqda nə baş verir?

Hibrid iş intensivliyi kommunikasiya şəffaflığından psixoloji sahibliyə uzanan əlaqəni β = 0,18, muxtariyyətdən psixoloji sahibliyə uzanan əlaqəni isə β = 0,15 əmsalı ilə müsbət istiqamətdə moderasiya edir.

Başqa sözlə, nümunə daxilində daha çox uzaqdan işləyən şəxslərdə kommunikasiya şəffaflığı və muxtariyyətlə psixoloji sahiblik arasındakı əlaqələr daha güclü tapılmışdır.

Moderasiya olunmuş vasitəçilik nəticələri

Dolayı əlaqəAşağı HWIOrta HWIYüksək HWI
Kommunikasiya şəffaflığı → Psixoloji sahiblik → Dəyişikliklərə müqavimət−0,14−0,20−0,26
Muxtariyyət → Psixoloji sahiblik → Dəyişikliklərə müqavimət−0,12−0,18−0,23

Dolayı əlaqələrin mütləq böyüklüyü yüksək hibrid iş intensivliyində artır. Lakin mənbə aşağı, orta və yüksək HWI səviyyələrini müvafiq olaraq ortalamadan bir standart sapma aşağı, ortalama və bir standart sapma yuxarı kimi müəyyənləşdirsə də, hibrid iş intensivliyinin standart sapmasını açıq şəkildə bildirmir. Buna görə üç qrupun real sayısal uzaqdan iş nisbətləri Verianla tərəfindən təxmin edilməyib.

Ortaq üsul qərəzi necə qiymətləndirildi?

Bütün məlumatlar eyni iştirakçılardan toplandığı üçün ortaq üsul variasiyası potensial problemdir. Tədqiqatçılar anonimlik, şkalaların ayrılması və yönləndirici ifadələrin azaldılması kimi prosedur tədbirlərlə yanaşı Harman birfaktorlu testi və ortaq latent faktor modelini tətbiq etdilər.

İlk döndərilməmiş faktor ümumi variasiyanın %32,6-sını izah etdi. Ortaq latent faktor əlavə edildikdə əsas standartlaşdırılmış əmsalların dəyişməsinin 0,08-dən aşağı qaldığı bildirildi. Müəlliflər bu nəticələri ortaq üsul variasiyasının bütün əlaqələri izah etməsinin ehtimalının aşağı olması kimi şərh edir, lakin tək mənbəli kəsiyə əsaslanan dizayn səbəbilə problemin tam istisna edilə bilməyəcəyini də qəbul edirlər.

Praktik idarəetmə çərçivəsi

Tədqiqatın Şəkil 4-də tədqiqat modeli üç mərhələli idarəetmə yanaşmasına çevrilir:

  1. Inform — Məlumatlandır: Dəyişikliyin səbəbini və əməkdaşın roluna təsirini izah et.
  2. Empower — Səlahiyyətləndir: Əməkdaşa dəyişiklik məqsədləri ilə uyğun real qərar sahəsi ver.
  3. Embed — Yerləşdir: Töhfəni görünən edən komanda ritualları, geribildirim və məsuliyyət mexanizmləri ilə sahibliyi institutlaşdır.

Bu çərçivə tədqiqatın empirik nəticələrindən çıxarılan idarəetmə tövsiyəsidir; ayrıca sahə eksperimenti ilə effektivliyi sınaqdan keçirilmiş müdaxilə protokolu deyil.

Əsas məhdudiyyətlər

Kəsiyə əsaslanan dizayn: Ölçmələrin bir zaman nöqtəsində aparılması səbəbiyyət və zaman ardıcıllığını doğrulamağa imkan vermir.

Ehtimalsız seçmə: Məqsədli və qartopu seçmə istifadə edildiyinə görə nümunə əməkdaş əhalisini təmsil etmir.

Öz-bildiriş: Muxtariyyət, sahiblik və müqavimət kimi bütün dəyişənlər əməkdaşların öz qiymətləndirmələrinə əsaslanır.

Psixoloji sahibliyin hədəfi: Tədqiqat sahibliyi iş və təşkilati nəticələr səviyyəsində ölçür. İşə, komandaya, mövcud rutinə və ya birbaşa dəyişiklik layihəsinə sahibliyin fərqli nəticələr yaradıb-yaratmayacağı ayrıca sınaqdan keçirilməyib.

Hibrid iş intensivliyinin sadələşdirilməsi: Uzaqdan işlənən günlərin nisbəti fiziki paylanmanı ölçür, lakin kommunikasiya zənginliyi, komanda uyğunluğu, rəhbərə çıxış imkanları və ya hibrid siyasətin ədaləti kimi iş keyfiyyəti ölçülərini ölçmür.

Nəzarət dəyişənlərinin bildirilməsi: Güc analizi izahında nəzarət dəyişənləri olan struktur tənlikdən bəhs edilsə də, hansı nəzarət dəyişənlərinin son modelə daxil edildiyi nəticə cədvəllərində açıq şəkildə göstərilmir.

Mənbədaxili sayma uyğunsuzluğu: Girişdə “dörd töhfə” ifadəsi işlədilsə də dərhal ardınca beş ayrı töhfə sadalanır. Bu əsas statistik nəticələrə təsir etmir, lakin mənbədə hesabat uyğunsuzluğudur.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam özgün tədqiqat adı: Psychological Ownership and Resistance to Change in Hybrid Work Environments: An Internalization-Based Explanation

Müəlliflər: Sura Sudarshan Sagar; Vidhu Gaur; Ajay K. Jain.

Müəllif sırası: Sura Sudarshan Sagar birinci, Vidhu Gaur ikinci və Ajay K. Jain üçüncü müəllifdir.

Bərabər töhfə/bərabər birinci müəllif: Mənbədə bərabər töhfə bəyanı yoxdur.

Məsul müəllif: Sura Sudarshan Sagar.

Qurum: Organizational Behavior & Human Resource Management, Management Development Institute Gurgaon, Gurugram 122007, Haryana, India; Management Development Institute Gurgaon, Gurugram 122007, Haryana, India.

Jurnal: Administrative Sciences.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / say / məqalə: 16(6), 257.

DOI: 10.3390/admsci16060257

Göndərilmə tarixi: 8 aprel 2026.

Reviziya tarixi: 22 may 2026.

Qəbul tarixi: 25 may 2026.

Nəşr tarixi: 28 may 2026.

Mənbə növü: Kəsiyə əsaslanan, kəmiyyət, sorğu əsaslı empirik tədqiqat; kovariasiya əsaslı struktur tənlik modelləşdirilməsi.

Resenziya statusu: Resenziyalı Administrative Sciences jurnalında yayımlanmış tədqiqat məqaləsidir.

Rəsmi nəşr keçidi:Rəsmi DOI səhifəsi

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat xarici maliyyə almayıb.

Etika: Mənbədə tədqiqatın MDI Institutional Review Board tərəfindən klinik müdaxilə, həssas qrup, aldatma, biotibbi prosedur və ya şəxsi identifikasiya edilə bilən həssas məlumat ehtiva etməyən qeyri-invaziv akademik tədqiqat olduğu üçün azad kateqoriya çərçivəsində qiymətləndirildiyi və etik komitə təsdiqindən azad edildiyi bildirilir.

Məlumatlandırılmış razılıq: Tədqiqata qatılan bütün şəxslərdən məlumatlandırılmış razılıq alındığı bildirilir.

Məlumatların əlçatanlığı: Məlumatların məsul müəllifdən sorğu əsasında əldə edilə biləcəyi bildirilir.

Maraqlar toqquşması: Müəlliflər maraqlar toqquşması olmadığını bəyan etmişlər.

Müəllif töhfələri: Konseptuallaşdırma S.S.S.; metod S.S.S.; proqram təminatı və doğrulama V.G.; formal analiz S.S.S. və V.G.; tədqiqat A.K.J.; resurslar və məlumat kurasiyası S.S.S.; ilkin mətn S.S.S.; nəzərdən keçirmə və redaktə V.G. və A.K.J.; vizuallaşdırma, nəzarət və layihə idarəetməsi V.G. və A.K.J. tərəfindən həyata keçirilmişdir.

Bu Verianla məzmunundakı nümunə, metod, əmsallar, etibar intervalları, model uyğunluğu indeksləri və tədqiqat məhdudiyyətləri yüklənmiş özgün tədqiqata əsaslanır. Xarici doğrulama yalnız biblioqrafik kimliyin və nəşr statusunun yoxlanması üçün istifadə edilmiş; məqalənin elmi nəticələrinə PDF-dən kənar yeni empirik tapıntı əlavə edilməmişdir.

Tədqiqatın kəsiyə əsaslanan quruluşuna görə “şəffaf kommunikasiya psixoloji sahibliyi artırır” və ya “psixoloji sahiblik dəyişikliklərə müqaviməti azaldır” kimi səbəbiyyət ifadələri mənbə məlumatının sübut səviyyəsini aşır. Daha düzgün şərh budur ki, bu dəyişənlər arasında nəzəri modellə uyğun müsbət və ya mənfi statistik əlaqələr müşahidə edilmişdir.

Mənbədə giriş bölməsində “dörd töhfə” deyildiyi halda beş töhfənin sadalanması, güc analizi bölməsində adları çəkilməyən nəzarət dəyişənlərinə istinad edilməsi və aşağı/orta/yüksək hibrid iş intensivliyi hədlərini yenidən hesablamaq üçün lazım olan HWI standart sapmasının bildirilməməsi görünən hesabat məhdudiyyətləridir. Bu məqamlar Verianla tərəfindən səssizcə düzəldilməyib.


Paylaşın:

Şərhlər yoxlandıqdan sonra yayımlanır.Şərhiniz təsdiq prosesinə daxil ediləcək və uyğun hesab olunduqda görünəcək.

Şərh yazın

E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib

Your experience on this site will be improved by allowing cookies Cookie Policy