Bu tədqiqat, Şərqi Çin dənizinin şimal hissəsində səth suyundakı azot(I) oksidi (N₂O) və metan (CH₄) paylanmalarının fəsillərə və müxtəlif su kütlələrinin təsirlərinə görə necə dəyişdiyini araşdıran dörd mövsümlük dəniz sahə tədqiqatıdır. Tədqiqatın mərkəzindəki iki hidroqrafik quruluş, Changjiang mənşəli daha aşağı duzluluqlu suların təsirini təmsil edən Changjiang Diluted Water (CDW) ilə Kuroshio mənşəli daha duzlu şərq sularının təsirini təmsil edən Tsushima Surface Water (TSW)-dir. CDW və TSW burada yalnız coğrafi bölgələr deyil; temperaturu, duzluluğu, qida duzlarını və biokimyəvi qaz paylanmalarını fərqləndirə bilən su kütləsi təsirləridir.

Tədqiqatçılar 2022-ci ilin may, avqust və noyabr aylarında və 2023-cü ilin fevralında 12 stansiyada sahə işi aparmışlar. N₂O və CH₄ birbaşa səth sularından ölçülmüş; temperatur, duzluluq, həll olmuş oksigen, həll olmuş qeyri-üzvi azot və xlorofil-a kimi ətraf mühit dəyişənləri də izlənmişdir. Dörd mövsümlük müşahidələr ümumilikdə CDW təsirli sularda qida maddələrinin mövcudluğunun və səth N₂O və CH₄ konsentrasiyalarının daha yüksək olduğunu göstərmişdir. Bununla belə, bu əlaqə hər fəsildə eyni deyil: xüsusilə qışda CH₄ konsentrasiyası və doyma səviyyəsi TSW təsirli sularda daha yüksək olmuşdur.

Tədqiqatın dörd mövsümlük müşahidələrinə görə nümunə götürülən dəniz sahəsi bütün dövrlərdə atmosfer üçün xalis N₂O və CH₄ mənbəyi kimi davranmışdır. Dörd tədqiqatın ortalamasından hesablanan N₂O axını CDW təsirli stansiyalarda 0,90 ± 1,18 µmol m⁻² gün⁻¹, TSW təsirli stansiyalarda 0,65 ± 0,86 µmol m⁻² gün⁻¹; CH₄ axını isə müvafiq olaraq 1,81 ± 2,95 və 1,12 ± 1,18 µmol m⁻² gün⁻¹ hesablanmışdır. Təxminən 2,1 × 10⁴ km² ölçülü nümunə götürmə sahəsi üçün birinci dərəcəli illik emissiya təxminləri N₂O üçün 2,8 × 10⁻⁴ Tg/il, CH₄ üçün 2,0 × 10⁻⁴ Tg/il-dir.

Bu nəticələrin ən mühüm məhdudiyyəti N₂O və CH₄-ün yalnız səth suyunda ölçülməsidir. Buna görə tədqiqat nitrifikasiya, denitrifikasiya, çöküntü mənşəli CH₄ istehsalı və ya dərin sulardan səthə daşınma kimi prosesləri birbaşa ölçmür. Bundan əlavə, su kütləsi qrupları arasındakı fərqlər təsviri şəkildə müqayisə edilmiş, rəsmi statistik əhəmiyyətlilik testi aparılmamışdır. Buna görə nəticələr səbəbiyyət sübutu deyil, mövsümi hidroqrafik şəraitlə istixana qazlarının paylanmaları arasındakı regional əlaqələrin sahə müşahidəsidir.

CDW və TSW bu tədqiqatda niyə mərkəzi əhəmiyyət daşıyır?

Changjiang Diluted Water və Tsushima Surface Water Şərqi Çin dənizinin şimal hissəsinin səth hidroqrafiyasına müxtəlif istiqamətlərdə təsir edən iki su kütləsi təsiridir. CDW daha aşağı duzluluq və Changjiang mənşəli quru/şelf təsirləri ilə əlaqələndirilərkən, TSW Kuroshio mənşəli daha duzlu suların Jeju ətrafındakı təsirini təmsil edir. Tədqiqatın əsas sualı bu hidroqrafik ziddiyyətin səth N₂O və CH₄ konsentrasiyalarında və hava–dəniz qaz mübadiləsində qarşılıq tapıb-tapmamasıdır.

Mühüm bir məqam odur ki, tədqiqatçılar qərbdəki aşağı duzluluqlu suları hər fəsildə “saf CDW” kimi müəyyən etməmişlər. May, noyabr və fevral aylarındakı qərb suları, TSW təsirli şərq suları ilə müqayisədə daha güclü CDW təsiri altında qəbul edilmişdir. Avqustda isə Changjiang mənşəli aşağı duzluluqlu su kütləsi nümunə götürmə sahəsinin demək olar ki, hamısına yayıldığı üçün bütün stansiyalar CDW təsirli qrup daxilində qiymətləndirilmişdir.

Stansiyaların təsnifatı hər fəsil üçün ayrıca aparılmışdır. Mayda 33,5 PSU-dan, noyabrda 33,4 PSU-dan və fevralda 33,6 PSU-dan aşağı olan stansiyalar CDW təsirli; bu hədlərə bərabər və ya daha duzlu stansiyalar TSW təsirli hesab edilmişdir. Bu hədlər tədqiqatın özünün yeni sabitləri deyil; bölgə üçün daha əvvəl bildirilmiş mövsümi hidroqrafik diapazonlara əsaslandırılmışdır.

Nümunə götürmə sahəsi və sahə dizaynı

Sahə işləri National Institute of Fisheries Science-a məxsus R/V Tamgu-3 tədqiqat gəmisi ilə həyata keçirilmişdir. Nümunə götürmə sahəsi təxminən 31,5–32,5° şimal enliyi və 124,5–126,5° şərq uzunluğu arasında yerləşir və NIFS-in Şərqi Çin dənizində 315, 316 və 317 nömrəli tədqiqat xətləri üzərindəki 12 stansiyanı əhatə edir.

Temperatur, duzluluq və həll olmuş oksigen Sea-Bird SBE 911 plus CTD sistemi ilə ölçülmüşdür. Mənbə temperatur ölçməsinin dəqiqliyini təxminən ±0,001 °C, elektrik keçiriciliyinin dəqiqliyini ±0,0003 S m⁻¹ və həll olmuş oksigenin dəqiqliyini doyma səviyyəsinin təxminən ±%2-si kimi göstərir.

N₂O və CH₄ nümunələri tədqiqatın məqsədinə uyğun olaraq yalnız səth suyundan götürülmüşdür. Bunun əksinə, qeyri-üzvi qida duzu və xlorofil-a nümunələri 0, 10, 20, 30, 50, 75 və 100 m dərinliklərdən əldə edilmişdir. Beləliklə, istixana qazlarının özlərinin şaquli profili çıxarılmasa da, su sütununun hidroqrafik və qida quruluşu haqqında əlavə məlumat əldə edilmişdir.

Həll olmuş qazlar laboratoriyada necə ölçüldü?

Dəniz suyu Niskin şüşələrindən turşu ilə yuyulmuş 125 mL şüşə qablara köçürülmüş və bioloji fəallığı zəiflətmək üçün hər qaba 100 µL HgCl₂ məhlulu əlavə edilmişdir. Həll olmuş N₂O və CH₄ headspace texnikası istifadə edilərək Picarro G2308 cavity ring-down spektrometri ilə ölçülmüşdür.

Analiz üçün 40 mL dəniz suyu 40 mL yüksək təmizlikli sıfır hava ilə qazkeçirməz şprisdə birləşdirilmiş və səkkiz dəqiqə tarazlığa gətirilmişdir. Yaranan headspace qazı daha sonra CRDS cihazına verilmişdir. Cihaz N₂O üçün 334,1 ppb və CH₄ üçün 2040 ppb sertifikatlı istinad materiallarından istifadə edilməklə hər analiz seriyasının əvvəlində, ortasında və sonunda yoxlanılmışdır. Mənbə orta CRM ölçmələrinin sertifikatlı dəyərdən yayınmasını N₂O üçün %2-dən, CH₄ üçün %1-dən aşağı bildirmişdir.

May ayında hər stansiyadan bir qaz nümunəsi şüşəsi analiz edilmişdir. Avqust, noyabr və fevral tədqiqatlarında iki müstəqil nümunə hazırlanmış; qoşa ölçmələr arasında ölçmə müddətində daha aşağı standart kənarlaşma göstərən nümunə təmsilçi dəyər kimi istifadə edilmişdir.

Həll olmuş N₂O və CH₄ konsentrasiyası necə hesablandı?

Mənbə dəniz suyundakı həll olmuş qaz konsentrasiyasını maye faza ilə headspace daxilindəki qaz miqdarının birlikdə nəzərə alındığı aşağıdakı əlaqə ilə hesablayır:

\[ C_{\mathrm{gas}}= \frac{ \beta xPV_w+ \left(\frac{xP}{RT_K}\right)V_{hs} }{V_w} \]

Burada \(C_{\mathrm{gas}}\) dəniz suyundakı N₂O və ya CH₄ konsentrasiyasıdır; \(\beta\) temperatur və duzluluqdan asılı Bunsen həllolma əmsalıdır; \(x\) headspace daxilində ölçülmüş quru qazın mol payıdır; \(P\) atmosfer təzyiqidir; \(V_w\) dəniz suyunun həcmi; \(V_{hs}\) headspace həcmi; \(R\) qaz sabiti və \(T_K\) tarazlaşdırma temperaturudur.

Bu tənlikdə yalnız headspace ölçməsini birbaşa “sudakı konsentrasiya” kimi qəbul etmək əvəzinə, tarazlaşmadan sonra qazın həm maye, həm də qaz fazasında olan miqdarı nəzərə alınır. Həllolma əmsalının temperatur və duzluluqdan asılı olması eyni ölçülmüş headspace mol payının müxtəlif dəniz suyu şəraitində fərqli həll olmuş konsentrasiyalara uyğun gələ bilməsi deməkdir.

Səthdə daha yüksək qaz konsentrasiyası niyə həmişə daha yüksək hava–dəniz axını demək deyil?

Hava–dəniz qaz axını yalnız sudakı ümumi N₂O və ya CH₄ miqdarından asılı deyil. Suyun atmosferik tarazlıq konsentrasiyasından nə qədər kənarlaşması və küləkdən asılı qaz ötürmə sürəti birlikdə müəyyənedicidir. Buna görə daha yüksək həll olmuş konsentrasiyaya malik stansiya fərqli temperatur, doyma və ya külək şəraitində başqa stansiyadan daha aşağı axın yarada bilər.

Tədqiqatın istifadə etdiyi əsas axın əlaqəsi:

\[ F=k_w\left(C_{\mathrm{surface}}-C_{\mathrm{eq}}\right) \]

şəklindədir. Burada \(F\) hava–dəniz qaz axınını, \(k_w\) qaz ötürmə sürətini, \(C_{\mathrm{surface}}\) səth suyunda ölçülən konsentrasiyanı və \(C_{\mathrm{eq}}\) eyni temperatur və duzluluq şəraitində atmosferlə tarazlıqda olmalı konsentrasiyanı göstərir.

\(C_{\mathrm{surface}}>C_{\mathrm{eq}}\) olduqda dəniz suyu həddindən artıq doymuşdur və digər şərtlər eyni olduqda xalis qaz ötürülməsinin dənizdən atmosferə doğru olması gözlənilir. Bu tədqiqat dörd mövsümlük araşdırmalar zamanı hər iki qaz üçün müsbət orta hava–dəniz axınları müşahidə etmişdir.

Atmosferik istinad və külək məlumatları

Atmosferik N₂O və CH₄ mol payları Jeju adasındakı Gosan müşahidə stansiyasından götürülmüş aylıq orta məlumatlardan əldə edilmişdir. Tədqiqatçılar tək atmosferik istinadın istifadəsinin qeyri-müəyyənlik yarada biləcəyini qiymətləndirmiş; atmosferik N₂O dəyərinin ±1 ppb, CH₄ dəyərinin ±10 ppb dəyişdirilməsi istifadə olunan bütün parametrizasiyalarda axın təxminlərini müvafiq olaraq %3,3 və %1-dən az dəyişdirmişdir.

Gəmidə külək sürəti dəniz səviyyəsindən 8 m yüksəklikdə ölçülmüşdür. Qaz ötürmə əlaqələrinin standart 10 m külək sürəti tələb etməsi səbəbindən dəyərlər neytral loqarifmik külək profili ilə çevrilmişdir:

\[ U_{10}=U_8 \frac{\ln(10/Z_0)} {\ln(8/Z_0)} \]

Burada \(U_8\) 8 m-də ölçülmüş külək sürəti, \(U_{10}\) 10 m-ə çevrilmiş külək sürəti və \(Z_0=1,0\times10^{-4}\) m dəniz səthi üçün istifadə olunan aerodinamik kələ-kötürlük uzunluğudur.

Tədqiqatçılar Liss–Merlivat (1986), Wanninkhof (1992), Wanninkhof–McGillis (1999), Nightingale və həmkarları (2000), Raymond–Cole (2001) və Wanninkhof (2014) daxil olmaqla altı müxtəlif qaz ötürmə parametrizasiyasını qiymətləndirmişlər. Əsas nəticələrin təqdimatında Wanninkhof (2014) parametrizasiyası təmsilçi üsul kimi seçilmişdir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Mövsümi fiziki və biokimyəvi mühit

2022-ci ilin mayında qərbdəki CDW təsirli sular şərqdəki TSW təsirli sulardan daha sərin və daha az duzlu idi. Orta temperatur CDW bölgəsində 17,06 ± 0,70 °C, TSW bölgəsində 20,00 ± 1,88 °C; duzluluq isə müvafiq olaraq 32,54 ± 1,88 və 34,08 ± 0,15 PSU ölçülmüşdür. Həll olmuş qeyri-üzvi azot və xlorofil-a da CDW təsirli bölgədə daha yüksək idi.

Avqustda CDW təsiri demək olar ki, bütün nümunə götürmə sahəsinə yayılmışdır. Orta səth temperaturu 29,25 ± 0,89 °C-yə yüksələrkən duzluluq 30,09 ± 0,66 PSU-ya enmişdir. Güclü termal təbəqələşmə ilə birlikdə həll olmuş oksigen 195 ± 7 µmol L⁻¹-ə azalarkən həll olmuş qeyri-üzvi azot 8,09 ± 2,54 µmol L⁻¹ ölçülmüşdür.

Noyabrda yayda genişlənən CDW təsiri zəifləmiş və qərb–şərq hidroqrafik ziddiyyəti yenidən aydınlaşmışdır. DIN, CDW təsirli bölgədə 11,09 ± 4,30 µmol L⁻¹, TSW təsirli bölgədə 4,81 ± 1,28 µmol L⁻¹ idi. Xlorofil-a dəyərləri də müvafiq olaraq 0,94 ± 0,63 və 0,50 ± 0,20 mg m⁻³ ölçülmüşdür.

2023-cü ilin fevralında güclü qış qarışması formalaşmışdı. DIN konsentrasiyaları CDW təsirli bölgədə 11,47 ± 4,75 µmol L⁻¹, TSW təsirli bölgədə 8,15 ± 1,44 µmol L⁻¹ olmaqla dörd mövsümdə ən yüksək səviyyələr arasında idi. Buna qarşılıq, aşağı temperatur və işıq şəraitində xlorofil-a hər iki bölgədə aşağı idi.

N₂O və CH₄-ün dörd mövsümlük səth davranışı

Mayda CDW təsirli bölgədə həll olmuş N₂O konsentrasiyası TSW bölgəsindən yüksək olsa da, N₂O doyma səviyyəsi bir qədər aşağı idi. Bunun əsas fiziki səbəbi daha sərin və daha az duzlu CDW suyunun N₂O üçün daha yüksək tarazlıq həllolmasına malik olmasıdır. Bu nümunə yalnız konsentrasiyaya baxmağın qazın atmosferlə nə dərəcədə tarazlıqda olduğunu izah etmək üçün kifayət etmədiyini aydın şəkildə göstərir.

Avqustda N₂O dörd mövsümün ən aşağı səth konsentrasiyasına, 6,52 ± 0,27 nmol L⁻¹-ə enmişdir. CH₄ isə tədqiqat sahəsinin bütövlükdə CDW təsiri altında təsnif edilməsinə baxmayaraq qərbdən şərqə doğru tədricən azalma göstərmişdir. Tədqiqatçılar bu paylanmanı Changjiang istiqamətindən gələn CH₄-lə zəngin suların şelf boyunca durulaşması ilə uyğun bir məkan nümunəsi kimi qiymətləndirirlər; tədqiqat bunun birbaşa səbəb mənbəyini ölçməmişdir.

Noyabrda CDW–TSW arasındakı N₂O konsentrasiyası fərqi yenidən aydınlaşarkən doyma dəyərləri hər iki bölgədə təxminən %108 səviyyəsində qalmışdır. CH₄ konsentrasiyası və doyma səviyyəsi də iki bölgə arasında bir-birinə xeyli yaxınlaşmışdır.

Fevralda səth N₂O konsentrasiyası dörd mövsümdə ən yüksək səviyyəsinə çatmış və CDW bölgəsində 11,40 ± 0,39 nmol L⁻¹ ölçülmüşdür. Mənbə bu mövsümi artımı aşağı temperaturlarda artan N₂O həllolması ilə əlaqələndirir. Bunun əksinə, qışda CH₄ davranışı fərqlənmiş; TSW təsirli bölgədə orta CH₄ konsentrasiyası və doyma səviyyəsi CDW bölgəsindən daha yüksək olmuşdur.

Dəniz dörd mövsüm ərzində atmosferə nə qədər N₂O və CH₄ verdi?

Tədqiqatın hesabladığı axınlar dörd sahə dövrünün hamısında orta hesabla müsbətdir; yəni nümunə götürülən səth suları müşahidə dövrlərində N₂O və CH₄ baxımından atmosfer üçün xalis mənbə istiqamətində davranmışdır. Bununla belə, axınların böyüklüyü fəsilə, su kütləsinə və külək şəraitinə görə nəzərəçarpacaq dərəcədə dəyişmişdir.

May nəticələri konsentrasiya ilə axının niyə eyni şey olmadığını xüsusilə yaxşı göstərir. CDW bölgəsində N₂O konsentrasiyası daha yüksək olsa da, TSW bölgəsində orta N₂O axını 1,84 ± 2,02 µmol m⁻² gün⁻¹ ilə CDW-nin 1,69 ± 1,89 dəyərindən bir qədər yüksəkdir. Mənbə bunu TSW tərəfində bir qədər yüksək N₂O doyma səviyyəsi və külək sürəti ilə əlaqələndirir.

Dörd mövsümlük tədqiqatlar birlikdə nəzərdən keçirildikdə N₂O orta axını CDW təsirli stansiyalarda 0,90 ± 1,18, TSW təsirli stansiyalarda 0,65 ± 0,86 µmol m⁻² gün⁻¹-dir. CH₄ üçün uyğun dəyərlər 1,81 ± 2,95 və 1,12 ± 1,18 µmol m⁻² gün⁻¹-dir.

Bu nəticələr Şərqi Çin dənizinin şimal hissəsinin illik istixana qazı büdcəsidirmi?

Xeyr. Tədqiqatçılar açıq şəkildə təxminən 2,1 × 10⁴ km² ölçülü sabit nümunə götürmə sahəsi üçün dörd mövsümdə aparılmış ayrı-ayrı tədqiqatlardan çıxarılan birinci dərəcəli illik emissiya təxmini hazırlayırlar. Nəticələr bütün şimal-şərqi Çin dənizinin tam illik büdcəsi kimi şərh edilməməlidir.

Nümunə götürmə sahəsinin orta axınları N₂O üçün 0,83 ± 1,09 və CH₄ üçün 1,61 ± 2,56 µmol m⁻² gün⁻¹ hesablanmışdır. Sahəyə miqyaslandırıldıqda:

• N₂O: 2,8 × 10⁻⁴ Tg/il
• CH₄: 2,0 × 10⁻⁴ Tg/il

əldə edilmişdir. Mənbə bu dəyərlərin daha əvvəl bütün Şərqi Çin dənizi üçün bildirilmiş illik emissiyaların təxminən %0,4-nə uyğun gəldiyini bildirir. Lakin nümunə götürülən sahə yalnız müəyyən bir şelf bölgəsi olduğuna görə bu nisbət regional töhfənin kobud miqyaslı müqayisəsidir.

N₂O ilə CH₄-ün Tg/il vahidində rəqəmsal böyüklüklərini birbaşa müqayisə etməklə hansının “daha böyük iqlim təsiri” yaratdığı nəticəsinə gəlmək olmaz. İki qazın atmosferdə qalma müddəti və radiasiya təsiri fərqlidir; tədqiqat da bu emissiyaları CO₂-ekvivalentinə çevirərək ortaq iqlim-təsir büdcəsi hesablamamışdır.

Mənbə şəkilləri nə göstərir?

Mənbənin tədqiqat sahəsi xəritəsi 12 stansiyanı Jeju adasının cənub-qərbində, Şərqi Çin dənizinin şimal hissəsindəki şelfdə göstərir. Mövsümi temperatur–duzluluq diaqramı avqust nümunələrinin yüksək temperatur və aşağı duzluluqla digər fəsillərdən aydın şəkildə fərqləndiyini; qış nümunələrinin isə aşağı temperatur və yüksək duzluluq istiqamətinə keçdiyini göstərir.

Mövsümi ətraf mühit xəritələrində temperatur, duzluluq, həll olmuş oksigen, DIN və xlorofil-a sahələri eyni 12 stansiyadakı müşahidələrdən xətti interpolyasiya ilə yaradılmışdır. Mənbə xüsusilə bildirir ki, bu interpolyasiyalar yalnız genişmiqyaslı məkan nümunəsini vizuallaşdırmaq məqsədilə istifadə edilmişdir və real müşahidə məkan ayırdetməsi kimi şərh edilməməlidir.

N₂O və CH₄ şəkilləri həm səth konsentrasiyası xəritələrini, həm də CDW/TSW qruplarının doyma və axın ortalamalarını birlikdə göstərir. Beləliklə, konsentrasiya, doyma və faktiki hava–dəniz axınının eyni elmi anlayış olmadığı vizual olaraq da izlənə bilir.

Tədqiqatın ən mühüm şərh məhdudiyyətləri

• N₂O və CH₄ yalnız səth suyunda ölçülmüşdür; şaquli qaz profilləri yoxdur.
• Nitrifikasiya, denitrifikasiya və metanogenezin sürətləri birbaşa ölçülməmişdir.
• Şaquli CTD, qida maddələri və AOU–NO₃⁻ əlaqələri yalnız dolayı proses göstəriciləri kimi istifadə edilə bilər.
• Nümunə götürmə sahəsi Changjiang estuari bölgəsindən 200 km-dən daha uzaqdadır və güclü estuari təsirli ECS bölgələrini əhatə etmir.
• Hər fəsil yalnız bir tədqiqat səfəri ilə təmsil edilmişdir.
• İllik təxmin dörd mövsümlük tədqiqatın orta axınının sabit nümunə götürmə sahəsinə tətbiq edilməsinə əsaslanır.
• CDW və TSW qrup fərqləri rəsmi statistik hipotez testi ilə yoxlanılmamışdır.
• Müşahidə olunan əlaqələr su kütləsi təsirləri ilə bağlıdır; müəyyən mexanizmin birbaşa səbəbiyyət sübutu deyil.

Bu məhdudiyyətlər tədqiqatın dəyərini aradan qaldırmır; hansı növ elmi nəticə çıxarmağın mümkün olduğunun sərhədini müəyyən edir. Tədqiqatın güclü tərəfi Şərqi Çin dənizinin şimal hissəsində N₂O və CH₄-ü eyni üsulla dörd fəsildə izləyərək əvvəllər seyrək olan səth istixana qazı müşahidələri üçün regional başlanğıc məlumat dəsti təqdim etməsidir.

Mənbə və Metod Qeydi

Orijinal başlıq: Seasonal variability of surface methane and nitrous oxide under contrasting water–mass influences in the northern East China Sea

Müəlliflər: Seo-Young Kim; HuiTae Joo; Hyo-Ryeon Kim; Il-Nam Kim.

Bərabər töhfə: Seo-Young Kim və HuiTae Joo bərabər birinci müəlliflərdir.

Corresponding author: Il-Nam Kim.

Qurumlar: Department of Marine Science, Incheon National University; Oceanic Climate and Ecology Research Division, National Institute of Fisheries Science; Yellow Sea Research Institute.

Jurnal: Estuarine, Coastal and Shelf Science.

Nəşriyyat: Elsevier Ltd.

Biblioqrafik qeyd: Volume 343 (2026), Article 110219.

DOI:10.1016/j.ecss.2026.110219

Tarixlər: İlk təqdimetmə 6 iyul 2026; düzəliş edilmiş versiya 24 avqust 2026; qəbul 24 avqust 2026; onlayn əlçatanlıq 31 avqust 2026.

Nəşr statusu: Tədqiqat resenziya prosesindən keçərək qəbul edilmişdir. Yüklənmiş PDF cild 343 / məqalə 110219 biblioqrafik kimliyini daşıdığı halda ScienceDirect platforması yoxlama tarixində qeydi “In Press, Journal Pre-proof” kimi göstərir. Buna görə nəşriyyatın cari versiya etiketi qorunmalıdır.

Lisenziya: Creative Commons Attribution–NonCommercial–NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0).

Müəllif hüququ metodu: Bu Verianla məqaləsi mənbə mətnin tərcüməsi və ya dəyişdirilmiş yenidən nəşri deyil. Mənbənin şəkil və cədvəl dizaynlarından istifadə edilməmiş; yoxlanıla bilən elmi faktlar, tənliklər, rəqəmlər, üsul və məhdudiyyətlər müstəqil Azərbaycan dilində maarifləndirici quruluş daxilində izah edilmişdir.

Maliyyələşdirmə: Mənbə tədqiqatın National Institute of Fisheries Science tərəfindən “Investigation of structure variations and development of assessment technology in the marine ecosystem” layihəsi (R2026059) və Incheon National University Research Grant 2025 tərəfindən dəstəkləndiyini bildirir.

Məlumatların əlçatanlığı: Müəlliflər məlumatların sorğu əsasında təqdim ediləcəyini bildirirlər.

Maraqların toqquşması: Müəlliflər tədqiqata təsir göstərə biləcək məlum maliyyə marağı və ya şəxsi münasibət bildirməmişlər.

CRediT töhfələri: Seo-Young Kim; ilkin qaralama, nəzərdən keçirmə/redaktə, vizuallaşdırma və doğrulama. HuiTae Joo; nəzərdən keçirmə/redaktə, doğrulama və tədqiqat. Hyo-Ryeon Kim; nəzərdən keçirmə/redaktə. Il-Nam Kim; konseptuallaşdırma, nəzarət və nəzərdən keçirmə/redaktə.

Əsas metodoloji məhdudiyyətlər: Qazların yalnız səthdən ölçülməsi; məhdud məkan əhatəsi; Changjiang estuari nüvəsinin kənarda qalması; hər fəslin yalnız bir sahə səfəri ilə təmsil olunması; dörd müşahidə dövründən illik miqyaslandırma aparılması və CDW–TSW müqayisələrində rəsmi statistik test tətbiq edilməməsi.