Yapay genel zekânın ekonomik etkileri tartışılırken en sık sorulan soru, makinelerin insan emeğinin ne kadarını ikame edeceğidir. Bir AGI sistemi insanlarla aynı bilişsel görevleri gerçekleştirebiliyor veya insanlardan daha yüksek performans gösterebiliyorsa üretimde kullanılan “etkin emek” miktarı artabilir. İnsan emeği ile makine emeğinin aynı üretim girdisi içinde toplanması, bu etkiyi açıklamak için kullanılan temel yöntemlerden biridir.

Voxi Heinrich Amavilah’ın çalışması, bu yaklaşımın AGI’nin ekonomik rolünü eksik temsil ettiğini savunmaktadır. Yazara göre yapay genel zekâ gerçek anlamda bir genel amaçlı teknoloji olacaksa yalnızca emeği ikame etmemeli veya güçlendirmemelidir. Bilimsel keşfi ve yeni tekniklerin geliştirilmesini hızlandırarak teknoloji stokunu; tasarım, bakım, lojistik ve kapasite kullanımını iyileştirerek fiziksel sermayeyi; eğitim, görev paylaşımı ve otomasyon yoluyla emeği aynı anda etkileyebilmelidir.

Çalışmanın başlangıç noktası Anton Korinek’in 2024 tarihli üretim fonksiyonudur:

\[ Y_t=A_tF(K_t,L_t+M_t) \]

Bu denklemde yapay genel zekâ kaynakları \(M_t\), yalnızca emek girdisine eklenmektedir. Amavilah ise bu modeli şu biçimde genelleştirmektedir:

\[ Y_t= (A_t+\phi_AM_t) F(K_t+\phi_KM_t,\;L_t+\phi_LM_t) \]

Bu yeni modelde AGI üç farklı kanaldan üretime katılmaktadır:

• \(\phi_A\): AGI’nin teknoloji ve bilgi üretme kapasitesi
• \(\phi_K\): AGI’nin fiziksel sermayenin etkinliğini artırma kapasitesi
• \(\phi_L\): AGI’nin insan emeğini ikame etme veya güçlendirme kapasitesi

Korinek’in modeli, bu genel yapının \(\phi_A=0\), \(\phi_K=0\) ve \(\phi_L=1\) olarak sınırlandırılmış özel bir durumu hâline gelmektedir.

Çalışma daha sonra boyut sorunlarını azaltmak amacıyla çarpımsal bir model geliştirmekte, modeli Cobb–Douglas üretim fonksiyonuna yerleştirmekte ve AGI’nin üretim üzerindeki toplam etkisini gösteren bir “AGI çarpanı” tanımlamaktadır. Bu çarpan, teknoloji, sermaye ve emek kanallarının birlikte çalışması nedeniyle yalnızca emek kanalını içeren karşılaştırma modelinden hiçbir zaman daha düşük olmamaktadır.

Yazarın “Büyüme Üstünlüğü Önermesi” olarak adlandırdığı matematiksel sonuç, AGI teknoloji veya sermayeden en az birini pozitif biçimde güçlendiriyorsa genelleştirilmiş modelin Korinek modelinden daha yüksek üretim ve büyüme oluşturacağını göstermektedir.

Ancak bu sonuç, gerçek dünyada AGI’nin ekonomik büyümeyi kesinlikle hızlandıracağını kanıtlamaz. Model, AGI’nin bütün faktörler üzerindeki etkilerini negatif olmayan parametrelerle tanımlamaktadır. Enerji, hesaplama kapasitesi, düzenleme, güvenlik, piyasa yoğunlaşması, işsizlik, uyum maliyetleri ve çevresel sınırlar doğrudan modele dâhil edilmemiştir.

Çalışmanın asıl katkısı, AGI tartışmasını “insan emeği mi, makine emeği mi?” sorusunun ötesine taşımasıdır. Yapay genel zekâ, yazarın önerdiği çerçevede aynı anda bir üretim girdisi, yeni bilgi üreten bir teknoloji ve kendi gelişimini hızlandırabilen bir çıktı olarak ele alınmaktadır.

Yapay genel zekâ çalışmada nasıl tanımlanıyor?

Çalışma, yapay genel zekâyı farklı alanlardaki bilişsel görevleri insan düzeyinde veya insan düzeyinin üzerinde gerçekleştirebilen yapay zekâ sistemleri biçiminde tanımlamaktadır.

Bu tanım günümüzde belirli görevleri yerine getiren dar yapay zekâ sistemlerinden daha geniştir. Modelde AGI:

• Bilimsel araştırma yapabilen,
• Yeni ürün ve süreçler tasarlayabilen,
• İnsan emeğinin bilişsel veya fiziksel bölümlerini gerçekleştirebilen,
• Üretim araçlarının kullanımını iyileştirebilen,
• Kendi gelişimini hızlandırabilecek bilgi üretebilen

bir ekonomik kapasite olarak ele alınmaktadır.

Çalışma belirli bir mevcut yapay zekâ ürününün AGI olduğunu ileri sürmemektedir. AGI, matematiksel modelde gelecekte ortaya çıkabilecek genel bir üretken kaynak olarak temsil edilmektedir.

Korinek modelinin temel yapısı

Amavilah’ın genişlettiği temel üretim fonksiyonu şöyledir:

\[ Y_t=A_tF(K_t,L_t+M_t) \]

Formüldeki değişkenler:

• \(Y_t\): \(t\) dönemindeki toplam ekonomik üretimdir. Bu değer GSYH veya daha geniş bir refah ölçüsü olarak yorumlanabilir.
• \(A_t\): Ekonomide bulunan üretken bilgi ve teknoloji stokudur.
• \(K_t\): Fiziksel sermayedir; makineler, fabrikalar, altyapı ve üretim araçları bu kapsamda düşünülebilir.
• \(L_t\): İnsan emeğidir.
• \(M_t\): AGI ile ilişkili hesaplama, robotik ve makine kapasitesinin bileşik ölçüsüdür.
• \(F(\cdot)\): Sermaye ve emek girdilerini üretime dönüştüren üretim fonksiyonudur.

Bu yapıda \(M_t\), insan emeğiyle aynı bölüme eklenmektedir. Dolayısıyla AGI’nin temel ekonomik görevi, etkin emek miktarını artırmak olarak modellenmektedir.

AGI insanları tamamlıyorsa çalışan başına üretkenlik yükselebilir. İnsanların yaptığı görevleri tamamen üstleniyorsa AGI emeği ikame edebilir. Her iki durumda da AGI’nin etkisi üretim fonksiyonunun emek bölümünde gerçekleşmektedir.

Neden emek kanalı tek başına yeterli görülmüyor?

Çalışmanın temel eleştirisi, genel amaçlı teknoloji olarak tanımlanan bir yeniliğin yalnızca tek bir üretim girdisini etkilemesinin kuramsal bakımdan yetersiz olduğudur.

Elektrik, buhar gücü veya bilgisayar teknolojileri yalnızca daha fazla emek sağlamakla kalmamıştır. Üretim makinelerinin tasarımını, fabrikaların örgütlenmesini, iletişimi, lojistiği ve yeni bilgi üretme biçimlerini de değiştirmiştir.

Yazar AGI’nin de benzer biçimde üç faktörü etkileyebileceğini savunmaktadır:

Teknoloji kanalı

AGI bilimsel araştırma, malzeme geliştirme, ilaç tasarımı, yazılım üretimi ve mühendislik çözümü gibi faaliyetleri hızlandırabilir. Böylece yalnızca mevcut teknikleri kullanmakla kalmayıp yeni üretken bilgi oluşturabilir.

Sermaye kanalı

AGI:

• Daha verimli makineler tasarlayabilir.
• Öngörücü bakım yoluyla arızaları azaltabilir.
• Mevcut makinelerin kullanım oranını yükseltebilir.
• Lojistik ve tedarik zincirlerini optimize edebilir.
• Sermaye mallarının ekonomik ömrünü uzatabilir.

Bu etkiler, yalnızca çalışanların daha üretken olmasını değil, aynı makine ve altyapı stokunun daha fazla hizmet üretmesini sağlar.

Emek kanalı

AGI insan çalışanları eğitebilir, bilgiye erişimi hızlandırabilir, görevleri yeniden dağıtabilir veya bazı işleri doğrudan yerine getirebilir. Bu, Korinek modelinde zaten bulunan kanaldır.

AGI neden genel amaçlı teknoloji olarak görülüyor?

Çalışma, genel amaçlı teknolojilerin üç temel özelliğine dayanmaktadır:

1. Yaygınlık: Teknoloji çok sayıda sektör ve faaliyette kullanılabilir.
2. Zaman içinde gelişme: Teknoloji olgunlaştıkça daha verimli hâle gelir.
3. Yeni yenilikleri tetikleme: Teknoloji başka ürünlerin, süreçlerin ve iş modellerinin geliştirilmesini kolaylaştırır.

Yazar bu özellikleri doğrudan üretim faktörleriyle eşleştirmektedir:

Bu eşleme, AGI’nin tek bir emek eşdeğeri olarak değil, üretim sisteminin tamamına nüfuz eden bir teknoloji olarak modellenmesini gerektirmektedir.

Büyüme kuramındaki düşünsel zincir

Çalışma kendi katkısını uzun bir ekonomik büyüme düşüncesinin devamı olarak sunmaktadır:

\[ \text{Arrow} \rightarrow \text{Lucas} \rightarrow \text{Romer} \rightarrow \text{Bresnahan–Trajtenberg} \rightarrow \text{Korinek} \rightarrow \text{AGI’nin genel amaçlı teknoloji modeli} \]

Bu zincirin aşamaları şöyledir:

• Kenneth Arrow: Üretim sırasında öğrenmenin yeni bilgi yarattığını ve üretkenliği artırdığını göstermiştir.
• Robert Lucas: İnsan sermayesinin uzun dönemli büyümedeki rolünü modellemiştir.
• Paul Romer: Fikirleri ve bilgiyi rakip olmayan, büyümeyi sürdürebilecek ayrı bir üretim faktörü hâline getirmiştir.
• Bresnahan ve Trajtenberg: Ekonominin çok sayıda sektörünü etkileyen genel amaçlı teknolojilerin büyümedeki rolünü açıklamıştır.
• Anton Korinek: AGI kaynaklarını insan emeğine ekleyen bir üretim fonksiyonu geliştirmiştir.
• Bu çalışma: AGI’nin teknoloji, sermaye ve emek kanallarının tamamına girmesi gerektiğini savunmaktadır.

Toplamsal olarak genelleştirilmiş üretim fonksiyonu

Çalışmanın ilk genelleştirilmiş modeli şöyledir:

\[ Y_t= (A_t+\phi_AM_t) F(K_t+\phi_KM_t,\;L_t+\phi_LM_t) \]

Burada:

• \(\phi_A\), AGI’nin teknoloji üretme etkinliğidir.
• \(\phi_K\), AGI’nin fiziksel sermaye hizmetlerini güçlendirme etkinliğidir.
• \(\phi_L\), AGI’nin insan emeğini güçlendirme veya ikame etme etkinliğidir.

Çalışma bu parametrelerin negatif olmadığını varsaymaktadır:

\[ \phi_A,\phi_K,\phi_L\geq0 \]

Ayrıca AGI kaynaklarının pozitif olması ve üç etkinlik parametresinden en az birinin sıfırdan büyük olması gerekmektedir.

Bu varsayım, AGI’nin modelde hiçbir üretim faktörünü azaltmadığı anlamına gelir. Güvenlik sorunları, iş kaybı, hatalı kararlar veya ekonomik uyumsuzluk gibi olumsuz etkiler bu fonksiyonda negatif bir kanal olarak yer almamaktadır.

Korinek modeli neden bu yapının özel bir durumudur?

Çalışmanın Birinci Önermesi şu kısıtları uygulamaktadır:

\[ \phi_A=0,\qquad \phi_K=0,\qquad \phi_L=1 \]

Bunlar genel fonksiyona yerleştirildiğinde:

\[ Y_t= (A_t+0) F(K_t+0,\;L_t+M_t) \]

ve dolayısıyla:

\[ Y_t=A_tF(K_t,L_t+M_t) \]

elde edilmektedir.

Böylece Korinek’in yaklaşımı yanlışlanmış veya matematiksel olarak geçersiz gösterilmemektedir. Daha geniş bir parametre uzayının yalnızca emek kanalının açık olduğu sınır durumu olarak yeniden konumlandırılmaktadır.

AGI’nin marjinal üretim katkısı

AGI kaynaklarındaki küçük bir artışın toplam üretimi ne kadar değiştirdiği, genel üretim fonksiyonunun \(M_t\)’ye göre türeviyle hesaplanmaktadır.

Etkin sermaye ve emek:

\[ \widetilde{K}_t=K_t+\phi_KM_t \]

\[ \widetilde{L}_t=L_t+\phi_LM_t \]

olarak tanımlandığında:

\[ \frac{\partial Y_t}{\partial M_t} = \phi_A F(\widetilde{K}_t,\widetilde{L}_t) + (A_t+\phi_AM_t) \left[ \phi_KF_K(\widetilde{K}_t,\widetilde{L}_t) + \phi_LF_L(\widetilde{K}_t,\widetilde{L}_t) \right] \]

Burada:

• \(F_K\), sermayenin marjinal ürünüdür.
• \(F_L\), emeğin marjinal ürünüdür.

Bu türev AGI’nin toplam katkısını üç bileşene ayırmaktadır:

1. Teknoloji etkisi

   \[ \phi_AF(\widetilde{K}_t,\widetilde{L}_t) \]

   AGI’nin yeni bilgi veya teknik üretmesi nedeniyle ortaya çıkan çıktı artışıdır.

2. Sermaye etkisi

   \[ (A_t+\phi_AM_t)\phi_KF_K \]

   AGI’nin makinelerin ve fiziksel sermayenin etkinliğini yükseltmesinden kaynaklanan artıştır.

3. Emek etkisi

   \[ (A_t+\phi_AM_t)\phi_LF_L \]

   AGI’nin insan emeğini güçlendirmesi veya ikame etmesi nedeniyle ortaya çıkan artıştır.

Korinek kısıtları altında ilk iki bileşen sıfır olur ve yalnızca emek kanalı kalır.

Toplamsal modelin ölçü birimi sorunu

Teknoloji stoku, fiziksel sermaye, insan emeği ve AGI kaynakları farklı ölçü birimlerine sahip olabilir. Aynı \(M_t\) değişkenini bu üç faktöre doğrudan eklemek boyutsal uyumsuzluk yaratabilir.

Çalışma bu sorunu kabul etmekte ve çarpımsal bir model geliştirmektedir.

Çarpımsal olarak güçlendirilmiş faktörler

Etkin teknoloji:

\[ A_t^e=A_t(1+\theta_AM_t) \]

Etkin sermaye:

\[ K_t^e=K_t(1+\theta_KM_t) \]

Etkin emek:

\[ L_t^e=L_t(1+\theta_LM_t) \]

olarak tanımlanmaktadır.

Burada \(\theta_A\), \(\theta_K\) ve \(\theta_L\), AGI’nin ilgili faktörü oransal olarak güçlendirme etkinlikleridir.

Üretim fonksiyonu:

\[ Y_t= A_t(1+\theta_AM_t) F\left( K_t(1+\theta_KM_t), L_t(1+\theta_LM_t) \right) \]

hâline gelmektedir.

\(M_t=0\) olduğunda bütün çarpanlar bire eşit olur ve model standart üretim fonksiyonuna döner.

Çarpımsal modelde Korinek sınırı

\(\theta_A=0\) ve \(\theta_K=0\) seçildiğinde:

\[ Y_t= A_tF\left( K_t, L_t(1+\theta_LM_t) \right) \]

elde edilir.

Ayrıca:

\[ \theta_LM_t=\frac{M_t}{L_t} \]

olacak biçimde etkinlik birimleri seçilirse:

\[ L_t(1+\theta_LM_t)=L_t+M_t \]

olur ve Korinek’in toplamsal emek modeli yeniden elde edilir.

AGI kaynaklarının üretim esnekliği

Cobb–Douglas üretim yapısı altında AGI kaynaklarındaki yüzde birlik değişimin üretimi ne kadar değiştirdiği şu esneklikle gösterilmektedir:

\[ \varepsilon_{Y,M} = \frac{\partial\ln Y_t}{\partial\ln M_t} = \frac{\theta_AM_t}{1+\theta_AM_t} + \alpha \frac{\theta_KM_t}{1+\theta_KM_t} + \beta \frac{\theta_LM_t}{1+\theta_LM_t} \]

Burada:

• \(\alpha\), üretimin sermayeye göre esnekliğidir.
• \(\beta\), üretimin emeğe göre esnekliğidir.

Birinci terim teknoloji, ikinci terim sermaye, üçüncü terim ise emek kanalını temsil etmektedir.

Yalnızca emek kanalını içeren modelde:

\[ \varepsilon^{Korinek}_{Y,M} = \beta \frac{\theta_LM_t}{1+\theta_LM_t} \]

olur.

Genelleştirilmiş model ile Korinek modeli arasındaki fark, teknoloji ve sermaye terimlerinin toplamıdır. Parametrelerin negatif olmadığı varsayımı altında bu fark hiçbir zaman negatif değildir.

Cobb–Douglas üretim fonksiyonu

Çalışma üretim fonksiyonunu şu biçimde özelleştirmektedir:

\[ F(K,L)=K^\alpha L^\beta \]

Burada:

\[ \alpha>0,\qquad \beta>0,\qquad \alpha+\beta\leq1 \]

varsayılmaktadır.

\(\alpha+\beta=1\) sabit ölçeğe göre getiriyi, \(\alpha+\beta<1\) ise azalan ölçek getirisini temsil etmektedir.

Çarpımsal AGI güçlendirmesi üretim fonksiyonuna yerleştirildiğinde:

\[ Y_t= A_t(1+\theta_AM_t) \left[ K_t(1+\theta_KM_t) \right]^\alpha \left[ L_t(1+\theta_LM_t) \right]^\beta \]

elde edilmektedir.

Temel faktörler ve AGI’ye bağlı terimler ayrıldığında:

\[ Y_t=A_tK_t^\alpha L_t^\beta\Omega(M_t) \]

olur.

AGI çarpanı

Çalışmanın tanımladığı AGI çarpanı:

\[ \Omega(M_t) = (1+\theta_AM_t) (1+\theta_KM_t)^\alpha (1+\theta_LM_t)^\beta \]

şeklindedir.

Bu çarpan, teknoloji, sermaye ve emek üzerindeki bütün AGI etkilerini tek bir üretkenlik teriminde toplamaktadır.

AGI bulunmadığında

\[ \Omega(0)=1 \]

olur. Model standart Cobb–Douglas üretim fonksiyonuna döner.

AGI arttığında

Çarpanın türevi:

\[ \frac{\partial\Omega}{\partial M_t} = \Omega(M_t) \left[ \frac{\theta_A}{1+\theta_AM_t} + \frac{\alpha\theta_K}{1+\theta_KM_t} + \frac{\beta\theta_L}{1+\theta_LM_t} \right] \]

şeklindedir.

Etkinlik parametrelerinden en az biri pozitifse türev pozitiftir ve model içinde daha fazla AGI daha yüksek üretimle sonuçlanır.

Kanallar arasındaki tamamlayıcılık

Çalışma, AGI çarpanının etkinlik parametreleri ile AGI kaynakları arasında log-süpermodüler olduğunu göstermektedir. Her kanalın etkinliği yükseldikçe AGI kaynaklarının marjinal getirisi artmaktadır.

Bu sonuç, teknoloji, sermaye ve emek etkilerinin birbirinden tamamen bağımsız olmadığını; birlikte çalıştıklarında daha güçlü bir toplam etki yaratabileceğini ifade etmektedir.

AGI ayarlı toplam faktör verimliliği

AGI çarpanı teknoloji terimiyle birleştirilebilir:

\[ \mathcal{A}_t=A_t\Omega(M_t) \]

Böylece:

\[ Y_t=\mathcal{A}_tK_t^\alpha L_t^\beta \]

elde edilir.

Bu denklem standart Solow üretim fonksiyonuyla aynı görünmektedir. Ancak toplam faktör verimliliği artık iki farklı kaynaktan oluşmaktadır:

• AGI’den bağımsız geleneksel teknoloji ilerlemesi \(A_t\)
• AGI kaynaklarının oluşturduğu üretkenlik artışı \(\Omega(M_t)\)

Çalışmaya göre AGI ayrı ölçülmezse geleneksel büyüme muhasebesi bu iki kaynağı tek bir verimlilik artığı içinde birleştirebilir. Bu da AGI’nin gerçek katkısının yanlış sınıflandırılmasına yol açabilir.

AGI üretken bilgi olarak modellenebilir mi?

İçsel büyüme kuramında bilgi, uzun dönemli büyümenin temel kaynağıdır. AGI yalnızca mevcut bilgiyi kullanan değil, yeni bilgi de üreten bir sistemse geleneksel teknoloji stoku ile AGI kaynaklarının ortak bir bilgi göstergesinde birleştirilebileceği savunulmaktadır.

Çalışma şu bilgi toplamını tanımlamaktadır:

\[ N_t=A_t^\lambda M_t^{1-\lambda}, \qquad 0<\lambda<1 \]

Burada:

• \(N_t\), toplam üretken bilgidir.
• \(A_t\), geleneksel teknoloji bilgisidir.
• \(M_t\), AGI kaynaklarıdır.
• \(\lambda\), geleneksel teknolojiye verilen göreli ağırlıktır.
• \(1-\lambda\), AGI’nin bilgi toplamındaki ağırlığıdır.

\(\lambda\) bire yaklaştığında AGI’nin doğrudan bilgi katkısı azalır. \(\lambda\) sıfıra yaklaştığında toplam üretken bilgi neredeyse tamamen AGI kaynaklarına dayanır.

Bilgiyle güçlendirilmiş üretim

Üretim fonksiyonu:

\[ Y_t=N_tK_t^\alpha L_t^\beta \]

olarak yazıldığında:

\[ Y_t= A_t^\lambda M_t^{1-\lambda} K_t^\alpha L_t^\beta \]

elde edilir.

Bu yapıda AGI, teknolojiye veya emeğe eklenen bir alt bileşen değil, geleneksel teknoloji, sermaye ve emek yanında ayrı bir üretim faktörüdür.

AGI’nin üretim esnekliği doğrudan:

\[ 1-\lambda \]

olmaktadır.

Yazar, gelecekte şirket veya ülke düzeyinde güvenilir AGI kullanımı göstergeleri geliştirildiğinde bu esnekliğin ekonometrik olarak tahmin edilebileceğini savunmaktadır.

Romer’in içsel büyüme modeliyle bağlantı

Romer tipi bilgi üretiminde teknoloji birikimi, araştırmaya ayrılan insan sermayesine bağlıdır:

\[ \dot{A}_t=\delta_AH_AA_t \]

Burada:

• \(\dot{A}_t\), teknoloji stokunun zamana göre değişimidir.
• \(\delta_A\), araştırmanın verimlilik katsayısıdır.
• \(H_A\), araştırmaya ayrılan insan sermayesidir.

AGI araştırma görevlerinin bir bölümünü üstlenirse denklem:

\[ \dot{A}_t= \delta_A(H_A+\eta_AM_t)A_t \]

biçimine dönüşmektedir.

\(\eta_A\), AGI’nin bilgi üretimindeki etkinliğidir.

Bu modelde AGI büyümeyi iki aşamada etkiler:

1. Mevcut üretime doğrudan katılır.
2. Gelecekteki teknoloji stokunun daha hızlı büyümesini sağlar.

İkinci kanal, AGI’nin etkisinin yalnızca bugünkü üretimle sınırlı kalmamasını ve zaman içinde birikmesini mümkün kılmaktadır.

Teknoloji dinamiği

Çalışmanın sadeleştirilmiş teknoloji birikimi denklemi:

\[ \dot{A}_t=\eta_AM_tA_t \]

şeklindedir.

Teknolojinin büyüme oranı:

\[ g_A=\frac{\dot{A}_t}{A_t}=\eta_AM_t \]

olur.

AGI kaynakları yükseldikçe teknoloji büyüme oranı da artmaktadır. Bu yapı, teknoloji ilerlemesini dışarıdan verilen sabit bir süreç olmaktan çıkarıp AGI kullanımına bağlı hâle getirmektedir.

Sermaye dinamiği

Standart sermaye birikimi denklemi AGI etkisiyle şöyle genişletilmektedir:

\[ \dot{K}_t= sY_t-\delta K_t+\eta_KM_tK_t \]

Burada:

• \(s\), tasarruf veya yatırım oranıdır.
• \(\delta\), geleneksel sermaye aşınma oranıdır.
• \(\eta_K\), AGI’nin sermaye hizmetlerini geliştirme etkinliğidir.

AGI etkisi dâhil edildiğinde etkin net aşınma oranı:

\[ \delta-\eta_KM_t \]

olmaktadır.

\(\eta_KM_t\), \(\delta\)’yı aşarsa etkin net aşınma negatif hâle gelebilir. Model içinde bu durum, AGI’nin bakım, optimizasyon ve kalite geliştirmesi yoluyla sermayenin etkin hizmet kapasitesini fiziksel eskimeden daha hızlı yükseltmesi anlamına gelir.

Bu, makinelerin fiziksel olarak hiç eskimeyeceği anlamına gelmemektedir. Denklem fiziksel sermayenin sunduğu etkin üretim hizmetini temsil etmektedir.

Emek dinamiği

Emek için:

\[ \dot{L}_t= nL_t+\eta_LM_tL_t \]

veya:

\[ \dot{L}_t= (n+\eta_LM_t)L_t \]

denklemi kullanılmaktadır.

Burada:

• \(n\), doğal işgücü büyüme oranıdır.
• \(\eta_L\), AGI’nin emek üretkenliğine katkısıdır.

Bu yapıda AGI gerçek çalışan sayısını artırmak zorunda değildir. Eğitim, görev otomasyonu ve çalışan başına üretkenlik yoluyla etkin emek miktarını yükseltmektedir.

AGI’nin kendi gelişim dinamiği

AGI kaynakları için:

\[ \dot{M}_t=\rho M_t^\gamma, \qquad \rho>0,\quad \gamma>0 \]

denklemi önerilmektedir.

\(\rho\), AGI gelişiminin temel hız parametresidir. \(\gamma\) ise AGI gelişiminin mevcut AGI düzeyine ne kadar duyarlı olduğunu gösterir.

\(\gamma<1\): Alt doğrusal gelişim

AGI ilerlemesi giderek yavaşlar. Çalışma bu durumda \(M_t\)’nin sonlu bir tavana yaklaşacağını belirtmektedir.

\(\gamma=1\): Sabit oransal büyüme

AGI:

\[ M_t=M_0e^{\rho t} \]

şeklinde üstel olarak büyür.

\(\gamma>1\): Üst doğrusal gelişim

AGI’nin her yeni düzeyi bir sonraki gelişimi daha yüksek oranda hızlandırır. Matematiksel yapı, sonlu zamanda tekillik olarak adlandırılan sınırsız büyüme ihtimalini doğurabilir.

Çalışma bu sonucun fiziksel olarak kesin gerçekleşeceğini ileri sürmemektedir. Enerji, hesaplama, malzeme, veri veya başka kaynak sınırlamalarının modele dâhil edilmediğini açıkça belirtmektedir.

AGI ile teknoloji arasında geri besleme

AGI yeni teknoloji üretirken yeni teknoloji de AGI’nin geliştirilmesini hızlandırabilir. Bu karşılıklı ilişki:

• AGI yeni bilgi üretir.
• Yeni bilgi daha gelişmiş AGI sistemlerinin oluşturulmasına yardım eder.
• Daha gelişmiş AGI daha hızlı bilgi üretir.
• Süreç kendi büyüme hızını artırabilir.

şeklinde işleyen bir geri besleme döngüsü oluşturur.

Çalışmanın en spekülatif fakat en önemli sonuçlarından biri, AGI’nin yalnızca üretim miktarını değil, ekonomik büyüme hızının zaman içindeki değişimini de etkileyebileceğidir.

\(\gamma=1\) durumunda büyüme rejimi

\(\gamma=1\) olduğunda:

\[ M_t=M_0e^{\rho t} \]

ve teknoloji büyüme oranı:

\[ g_A=\eta_AM_0e^{\rho t} \]

olmaktadır.

Teknoloji yalnızca üstel büyümemekte; teknolojinin büyüme oranı da zaman içinde üstel olarak artmaktadır. Bu nedenle çalışma, standart Solow veya Romer modellerinden farklı, hızlanan bir büyüme rejimi ortaya çıkabileceğini savunmaktadır.

Bu sonuç bütün parametrelerin sabit kaldığı ve kaynak sınırlamalarının bulunmadığı teorik modelden kaynaklanmaktadır. Gerçek ekonomilerde böyle bir yolun sürdürülebilir olup olmadığı çalışma tarafından gösterilmemektedir.

Altı kanallı büyüme muhasebesi

Cobb–Douglas üretim fonksiyonunun logaritması:

\[ \ln Y_t= \ln A_t + \alpha\ln K_t + \beta\ln L_t + \ln(1+\theta_AM_t) + \alpha\ln(1+\theta_KM_t) + \beta\ln(1+\theta_LM_t) \]

şeklindedir.

Zamana göre türev alındığında toplam üretim büyümesi altı kanala ayrılmaktadır:

\[ g_Y = g_A + \alpha g_K + \beta g_L + \frac{\theta_A\dot{M}_t}{1+\theta_AM_t} + \alpha \frac{\theta_K\dot{M}_t}{1+\theta_KM_t} + \beta \frac{\theta_L\dot{M}_t}{1+\theta_LM_t} \]

Çalışmaya göre dördüncü ve beşinci kanallar ölçülmezse bunların üretime yaptığı katkı toplam faktör verimliliği artığına veya emek üretkenliğine yanlış biçimde atanabilir.

İki model arasındaki büyüme farkı

Korinek modelinde teknoloji ve sermayeye özgü AGI kanalları bulunmadığı için iki model arasındaki büyüme farkı:

\[ \Delta g_Y = g_Y-g_Y^{Korinek} = \frac{\theta_A\dot M_t}{1+\theta_AM_t} + \alpha \frac{\theta_K\dot M_t}{1+\theta_KM_t} \]

olmaktadır.

\(\dot M_t>0\) ve \(\theta_A,\theta_K\geq0\) varsayımları altında bu fark negatif olamaz.

\(\theta_A>0\) veya \(\theta_K>0\) olduğunda fark kesin olarak pozitiftir.

Büyüme Üstünlüğü Önermesi

Çalışmanın İkinci Önermesi, genelleştirilmiş model ile Korinek modelinin:

• Aynı başlangıç değerlerine,
• Aynı sermaye ve emek esnekliklerine,
• Aynı tasarruf oranına,
• Aynı aşınma oranına,
• Aynı işgücü ve AGI büyüme parametrelerine

sahip olduğunu varsaymaktadır.

Bu koşullar altında:

\[ Y_t^{gen}\geq Y_t^{Korinek} \]

ve:

\[ g_Y^{gen}\geq g_Y^{Korinek} \]

olmaktadır.

AGI teknoloji veya sermayeyi pozitif biçimde güçlendiriyorsa:

\[ Y_t^{gen}>Y_t^{Korinek} \]

ve:

\[ g_Y^{gen}>g_Y^{Korinek} \]

sonuçları elde edilmektedir.

Bu önerme, genelleştirilmiş modelin gerçek dünyayı kesin olarak daha doğru tahmin ettiğini kanıtlamaz. Matematiksel üstünlük, genelleştirilmiş modelin yalnızca pozitif veya sıfır katkı sağlayan iki ek kanal içermesinden doğmaktadır.

Kümülatif üretim farkı

İki model arasındaki zaman içinde biriken toplam üretim farkı:

\[ G(T) = \int_0^T \left[ Y_t^{gen}-Y_t^{Korinek} \right]dt \]

olarak tanımlanmaktadır.

Teknoloji veya sermaye kanalı pozitif olduğunda:

\[ G(T)>0 \]

olur.

AGI kaynakları sınırsız büyüyorsa çalışmaya göre bu birikimli fark da uzun dönemde sınırsız büyüyebilir.

Yazar bunu, yalnızca emek kanalına odaklanan hesaplamaların gözden kaçırdığı ekonomik değer olarak yorumlamaktadır.

AGI’nin üçlü üretim rolü

Standart büyüme kuramı sermaye, emek ve teknolojiyi ayrı kategorilerde ele alır. Çalışmaya göre AGI bu sınıflandırmaya tam olarak uymamaktadır.

AGI aynı anda:

1. Mevcut üretimin girdisidir.

   Emek ve sermayenin sağladığı hizmetleri artırır.

2. Teknolojik gelişmenin katalizörüdür.

   Yeni fikirlerin, tekniklerin ve bilimsel bilginin üretilmesini hızlandırır.

3. Kendi gelişimini besleyen bir çıktıdır.

   Daha gelişmiş AGI, bir sonraki AGI kuşağının tasarlanmasını kolaylaştırabilir.

Yazar bu üçlü birleşimin savaş sonrası büyüme kuramında yakın bir karşılığı bulunmadığını savunmaktadır. İnsan sermayesi kısmen benzer özelliklere sahip olsa da kendi üretim sürecini üst doğrusal hızlarla iyileştirebilmesi bakımından AGI’den ayrılmaktadır.

Gelir dağılımı açısından sonuçlar

AGI tartışmaları çoğunlukla ücretler, iş kaybı ve emek ikamesi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Çalışmanın marjinal ürün modeli ise AGI getirilerinin üç faktör piyasasına da yayılabileceğini göstermektedir:

• Çalışanlar ve insan sermayesi sahipleri
• Makine, altyapı ve hesaplama sermayesi sahipleri
• Fikri mülkiyet ve teknoloji haklarını kontrol edenler

Bu nedenle yalnızca ücret kaybını inceleyen bir dağılım analizi eksik kalabilir. AGI’nin teknoloji ve sermaye kanallarından doğan getirilerin kim tarafından elde edildiğinin de araştırılması gerekmektedir.

Çalışma bu dağılımın nasıl gerçekleşeceğini hesaplamamakta; gelecekteki refah araştırmaları için bir soru olarak bırakmaktadır.

Çalışmanın ne söylediği

• AGI genel amaçlı bir teknoloji olacaksa yalnızca insan emeğini değil, teknoloji ve fiziksel sermayeyi de etkileyebilir.
• Korinek’in emek odaklı modeli daha geniş bir üretim fonksiyonunun özel durumu olarak gösterilebilir.
• AGI’nin marjinal ürünü teknoloji, sermaye ve emek bileşenlerine ayrılabilir.
• Çarpımsal model ölçü birimi sorunlarını toplamsal modele göre azaltır.
• AGI’nin toplam üretim etkisi bir AGI çarpanı içinde temsil edilebilir.
• AGI üretken bilgi olarak ayrı bir üretim faktörüne dönüştürülebilir.
• AGI teknoloji birikimini içselleştirerek standart büyüme rejimini değiştirebilir.
• Büyüme muhasebesinde AGI’ye özgü teknoloji ve sermaye kanalları ayrı ölçülmelidir.
• Model varsayımları altında genelleştirilmiş üretim ve büyüme Korinek karşılaştırmasından düşük olamaz.

Çalışmanın ne söylemediği

• Mevcut yapay zekâ sistemlerinin yapay genel zekâ olduğunu söylememektedir.
• AGI’nin ne zaman geliştirileceğini tahmin etmemektedir.
• AGI’nin gerçek ekonomide teknoloji, sermaye ve emek üzerindeki katsayılarını ölçmemektedir.
• AGI’nin bütün etkilerinin olumlu olacağını ampirik olarak kanıtlamamaktadır.
• AGI’nin işsizliğe veya gelir eşitsizliğine yol açmayacağını ileri sürmemektedir.
• AGI’nin enerji, hesaplama veya doğal kaynak sınırlamalarını aşabileceğini göstermemektedir.
• Üst doğrusal AGI büyümesinin veya tekilliğin fiziksel olarak gerçekleşeceğini kanıtlamamaktadır.
• AGI’nin neden olabileceği güvenlik, kontrol veya yönetişim sorunlarını modellememektedir.
• Genelleştirilmiş modelin gerçek ekonomik verileri Korinek modelinden daha iyi açıkladığını henüz göstermemektedir.

Geçmiş açısından önemi

Ekonomik büyüme kuramı uzun süre teknolojiyi dışarıdan gelen bir verimlilik artışı olarak ele almıştır. Arrow, Lucas ve Romer gibi araştırmacılar öğrenme, insan sermayesi ve bilgi üretimini modelin içine taşıyarak bu yaklaşımı genişletmiştir.

İncelenen çalışma bu tarihsel gelişimi AGI’ye uygulamakta ve yapay genel zekânın yalnızca yeni bir makine veya yeni bir emek türü değil, bilgi ve üretim sistemlerinin tamamını dönüştürebilecek bir genel amaçlı teknoloji olabileceğini savunmaktadır.

Bugün açısından önemi

Güncel yapay zekâ tartışmalarının büyük bölümü işlerin otomasyonu ve ücretler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu çalışma, üretkenlik etkisinin yalnızca işgücü piyasasına bakılarak ölçülmesinin yetersiz olabileceğini göstermektedir.

Yapay zekâ:

• Araştırma hızını,
• Sermaye mallarının kalitesini,
• Bakım ve kapasite kullanımını,
• İnsanların görevlerini gerçekleştirme biçimini

aynı anda etkiliyorsa ekonomik katkısı geleneksel emek ikamesi hesaplarından daha geniş olabilir.

Gelecek açısından önemi

Çalışma gelecekteki araştırmalar için üç temel alan önermektedir:

1. AGI kaynağının ölçülmesi

   Şirket, sektör veya ülke düzeyinde yapay zekâ hesaplama kapasitesi, yapay zekâ kullanım endeksi veya patent atıfları gibi göstergeler geliştirilmelidir.

2. Üç etkinlik parametresinin tahmini

   \(\theta_A\), \(\theta_K\) ve \(\theta_L\) birbirinden ayrı biçimde ölçülmelidir.

3. Refah ve dağılım analizi

   AGI kazançlarının emek, fiziksel sermaye ve fikri mülkiyet sahipleri arasında nasıl dağıldığı araştırılmalıdır.

Ayrıca AGI ile bilgi üretimi arasındaki geri beslemenin sonlu zamanda tekillik, sınırlı büyüme veya daha karmaşık dinamikler üretip üretmeyeceği ayrı bir matematiksel araştırma konusu olarak tanımlanmaktadır.

Çalışmanın Yöntemi ve Bulguları

Araştırmanın türü

Bu çalışma tamamen kuramsal ve matematiksel bir ekonomi araştırmasıdır.

Çalışmada:

• Ülke veya şirket düzeyinde veri seti kullanılmamıştır.
• Ekonometrik model tahmin edilmemiştir.
• Deney veya anket yapılmamıştır.
• Bilgisayar simülasyonu sonucu sunulmamıştır.
• Mevcut yapay zekâ sistemlerinin üretkenliği ölçülmemiştir.
• AGI etkinlik parametreleri için sayısal değer verilmemiştir.

Çalışmanın sonuçları üretim fonksiyonlarının tanımlanması, türevlerin alınması, özel durumların gösterilmesi ve matematiksel eşitsizliklerin kanıtlanması yoluyla elde edilmektedir.

Temel varsayımlar

Modelin başlıca varsayımları şunlardır:

• Üretim fonksiyonu sermaye ve emek bakımından artan ve içbükeydir.
• AGI kaynakları pozitiftir.
• AGI’nin teknoloji, sermaye ve emek üzerindeki etkinlik katsayıları negatif değildir.
• En az bir AGI etkinlik kanalı pozitiftir.
• AGI kaynakları zaman içinde büyümektedir.
• Karşılaştırılan modeller aynı başlangıç koşullarını ve temel parametreleri kullanmaktadır.
• Genel Cobb–Douglas modelinde sermaye ve emek esnekliklerinin toplamı biri aşmamaktadır.

Birinci temel kuramsal sonuç

Korinek modeli, genelleştirilmiş AGI üretim fonksiyonunun özel bir durumudur.

Teknoloji ve sermaye kanalları kapatılıp emek kanalı bire eşitlendiğinde genelleştirilmiş model doğrudan Korinek modeline dönüşmektedir.

Bu sonuç, çalışmanın yeni modelinin mevcut yaklaşımı tamamen terk etmediğini; onu daha geniş bir parametre alanına yerleştirdiğini göstermektedir.

İkinci temel kuramsal sonuç

AGI’nin marjinal ürünü üç ayrı üretim kanalına ayrılabilir.

AGI kaynaklarındaki artış:

• Teknoloji stokunu,
• Sermaye hizmetlerini,
• Etkin emek miktarını

aynı anda artırabilir.

Üçüncü temel kuramsal sonuç

AGI çarpanı, yalnızca emek kanalını içeren çarpandan zayıf biçimde büyüktür.

\[ \Omega(M_t) \geq \Omega^{Korinek}(M_t) \]

Teknoloji veya sermaye kanallarından biri pozitifse eşitsizlik kesin hâle gelir.

Dördüncü temel kuramsal sonuç

Standart büyüme muhasebesi AGI etkisini yanlış sınıflandırabilir.

AGI kaynaklı teknoloji ve sermaye güçlenmesi ayrı ölçülmezse bunların etkisi:

• Toplam faktör verimliliği artığına,
• Geleneksel teknoloji ilerlemesine,
• Emek üretkenliği artışına

yanlış biçimde atanabilir.

Beşinci temel kuramsal sonuç

Genelleştirilmiş model, varsayımlar altında daha yüksek üretim ve büyüme üretir.

Büyüme Üstünlüğü Önermesi, teknoloji ve sermaye kanallarının negatif olmaması nedeniyle genel modelin yalnızca emek modelinden daha düşük üretim oluşturamayacağını göstermektedir.

Altıncı temel kuramsal sonuç

AGI, içsel teknoloji büyümesini hızlandırabilir.

AGI araştırma sürecine dâhil edildiğinde teknoloji büyüme oranı dışsal sabit olmaktan çıkar ve AGI düzeyine bağlı hâle gelir.

AGI’nin kendi gelişimi de hızlanıyorsa teknoloji ve AGI arasında birikimli geri besleme doğabilir.

Çalışmanın güçlü yönleri

• AGI’nin ekonomik etkisini emek ikamesinin ötesine taşımaktadır.
• Mevcut Korinek modelini reddetmeden matematiksel olarak daha geniş bir yapıya yerleştirmektedir.
• Toplamsal ve çarpımsal olmak üzere iki farklı modelleme seçeneği sunmaktadır.
• Toplamsal modeldeki ölçü birimi sorununu açıkça kabul etmektedir.
• AGI’nin üretim esnekliğini üç ayrı kanala ayırmaktadır.
• AGI etkisini tek bir çarpan fonksiyonunda toplamaktadır.
• Bilgi ekonomisi ve içsel büyüme kuramıyla bağlantı kurmaktadır.
• Teknoloji, sermaye, emek ve AGI için ayrı dinamik denklemler geliştirmektedir.
• AGI’ye özgü iki yeni büyüme muhasebesi kanalı tanımlamaktadır.
• Temel sonuçları önermeler ve matematiksel kanıtlarla göstermektedir.
• Gelecekte tahmin edilmesi gereken parametreleri açık biçimde belirlemektedir.
• AGI getirilerinin yalnızca ücretler üzerinden incelenmemesi gerektiğini göstermektedir.

Çalışmanın temel sınırlılıkları

• Model ampirik verilerle sınanmamıştır.
• AGI kaynaklarını temsil eden \(M_t\) için uygulanabilir ve doğrulanmış bir ölçüm bulunmamaktadır.
• \(\phi\), \(\theta\), \(\eta\), \(\rho\), \(\gamma\) ve \(\lambda\) parametreleri tahmin edilmemiştir.
• AGI’nin bütün faktör etkileri negatif olmayan parametrelerle tanımlanmıştır.
• AGI’nin hata, güvenlik, kötüye kullanım veya uyum maliyetleri modele girmemektedir.
• İşsizliğin, ücret baskısının ve görev kaybının geçiş süreci modellenmemektedir.
• Enerji, hesaplama, veri, çip ve doğal kaynak kısıtları doğrudan modele dâhil edilmemiştir.
• AGI ile teknoloji arasında kurulabilecek çift yönlü nedensellik ayrıntılı biçimde çözülmemiştir.
• Teknoloji, sermaye ve emek kanalları arasında çift sayım riski ampirik olarak ele alınmamıştır.
• AGI çarpanının bütün ekonomide aynı biçimde çalıştığı varsayılmaktadır.
• Sektörler ve ülkeler arasındaki benimseme farkları bulunmamaktadır.
• Piyasa gücü, fikri mülkiyet yoğunlaşması ve rekabet yapısı modele alınmamıştır.
• Büyüme Üstünlüğü Önermesi, modele negatif olmayan iki ek kanal eklenmesinin matematiksel sonucudur; gerçek dünyadaki üstünlüğü tek başına kanıtlamaz.
• \(\gamma>1\) durumundaki tekillik ihtimali fiziksel kaynak sınırlamaları olmadan elde edilmektedir.
• Refah, çevresel etki ve gelir dağılımı için tamamlanmış bir model sunulmamaktadır.
• Çalışmanın hakem değerlendirmesinden geçmiş yayın statüsü doğrulanmamaktadır.

Modelin ampirik olarak sınanması için gerekenler

Çalışmaya göre gelecekte şu verilerin oluşturulması gerekmektedir:

• Şirket ve sektörlerin yapay zekâ hesaplama kapasitesi
• AGI veya ileri yapay zekâ kullanım yoğunluğu
• Yapay zekâyla ilişkili patent ve bilimsel yayın göstergeleri
• Yapay zekâ destekli sermaye kullanım ve bakım verileri
• Çalışan başına yapay zekâ kullanım ve üretkenlik ölçümleri
• AGI benimsemesi öncesi ve sonrası toplam faktör verimliliği

Bu göstergeler kullanılarak teknoloji, sermaye ve emek etkinlik parametrelerinin ayrı ayrı tahmin edilmesi gerekmektedir.

Modelin yanlışlanabileceği durumlar

Çalışmanın temel iddiası, AGI’nin teknoloji veya sermayeyi de güçlendirmesi hâlinde emek odaklı modellerin AGI etkisini eksik ölçmesidir.

Gelecekteki veriler:

• AGI kullanımının teknoloji üretimini artırmadığını,
• Sermaye hizmetleri üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmadığını,
• AGI etkilerinin yalnızca etkin emek kanalıyla açıklandığını

gösterirse genelleştirilmiş modelin ek kanalları ampirik destek bulmayacaktır.

Bu durumda Korinek’in emek odaklı modeli daha yalın ve yeterli bir açıklama olarak kalabilir.

Kaynak ve Yöntem Notu

Çalışmanın tam özgün adı:Artificial General Intelligence as a General-Purpose Technology: Toward an AGI-Augmented Theory of Economic Growth

Yazar: Voxi Heinrich Amavilah

Tarih: 6 Haziran 2026

Belge uzunluğu: 18 sayfa

Belge türü: Kuramsal ekonomi ve ekonomik büyüme modeli çalışması

Kurumsal bağlantı: PDF’de yazarın kurumsal bağlantısı belirtilmemiştir.

DOI: PDF’de DOI bilgisi bulunmamaktadır.

Dergi: Hakemli dergi bilgisi belirtilmemiştir.

Yayınevi: Akademik yayınevi bilgisi belirtilmemiştir.

Hakemlik durumu: Hakem değerlendirmesini tamamlamış yayın statüsü PDF üzerinden doğrulanamamaktadır.

Araştırma türü: Neoklasik ve içsel büyüme kuramlarına dayanan matematiksel üretim fonksiyonu geliştirme çalışması

Ampirik veri durumu: Çalışmada ülke, şirket veya sektör düzeyinde veri seti, regresyon analizi, deney, anket veya sayısal simülasyon bulunmamaktadır.

Temel karşılaştırma modeli: Anton Korinek’in 2024 tarihli Economic Policy Challenges for the Age of AI

Temel yöntem adımları:

1. Korinek’in emek odaklı AGI üretim fonksiyonunun tanımlanması
2. AGI’nin teknoloji, sermaye ve emek kanallarına toplamsal biçimde eklenmesi
3. Korinek modelinin özel durum olarak kanıtlanması
4. AGI’nin marjinal ürününün üç kanala ayrılması
5. Çarpımsal güçlendirme modelinin geliştirilmesi
6. Modelin Cobb–Douglas üretim fonksiyonuna yerleştirilmesi
7. AGI çarpanının tanımlanması ve özelliklerinin kanıtlanması
8. Geleneksel teknoloji ile AGI’nin birleştiği bilgi toplamının oluşturulması
9. Teknoloji, sermaye, emek ve AGI için içsel dinamiklerin tanımlanması
10. Altı kanallı büyüme muhasebesinin türetilmesi
11. Büyüme Üstünlüğü Önermesinin kanıtlanması

Temel kuramsal sonuç: AGI’nin teknoloji veya fiziksel sermayeyi pozitif biçimde güçlendirdiği varsayımı altında, üç kanallı genelleştirilmiş model yalnızca emek kanalını içeren Korinek modelinden daha yüksek üretim ve büyüme üretmektedir.

Temel yorum sınırı: Bu üstünlük, negatif olmayan ek üretim kanallarının modele dâhil edilmesinden kaynaklanan matematiksel bir sonuçtur. AGI’nin gerçek ekonomideki net etkisinin pozitif, bu büyüklükte veya bu yapı içinde olacağı ampirik olarak gösterilmemiştir.

Başlıca teorik katkı: AGI’nin aynı anda üretim girdisi, teknoloji üretme aracı ve kendi gelişimini hızlandırabilen bir bilgi çıktısı olarak modellenmesidir.

Başlıca sınırlılık: Model parametrelerinin hiçbirinin gerçek verilerle tahmin edilmemesi ve kaynak, güvenlik, dağılım, uyum ve yönetişim maliyetlerinin temel üretim fonksiyonunda yer almamasıdır.

Bu Türkçe makale, yüklenen çalışmanın 18 sayfasındaki bütün ana denklemler, matematiksel türetimler, önermeler, Cobb–Douglas temsili, bilgi toplamı, içsel faktör dinamikleri, altı kanallı büyüme tablosu, sonuçlar ve araştırma önerileri incelenerek hazırlanmıştır. PDF’de bulunmayan ampirik sonuç veya sayısal tahmin eklenmemiştir.