Akademik tədqiqatlar, aydın dil

Verianla | Akademik Araştırmalardan Türkçe Ekonomi ve Bilim İçerikleri

27 sentyabr 2026, bazar
VERİANLAMüstəqil elmi yayımçılıq
Menyunu açın və ya bağlayın
...
Home / Sosial Elmlər / Psixologiya / Süni İntellekt Ədaləti Yaradıcılığı Formalaşdırdıqda: Cinsiyyətlər Arasında Süni İntellektə Münasibətlərin Vasitəçilik Rolu
Psixologiya

Süni İntellekt Ədaləti Yaradıcılığı Formalaşdırdıqda: Cinsiyyətlər Arasında Süni İntellektə Münasibətlərin Vasitəçilik Rolu

Bu araşdırma işçilərin təşkilatlarında istifadə olunan süni intellekt tətbiqlərini ədalətli, şəffaf və ardıcıl olaraq qavramalarının yaradıcılıqla necə əlaqəli olduğunu və süni intellektə münasibətlərin bu əlaqədə vasitəçilik edib-etmədiyini araşdırır.

17/08/2026  Veri Anla 52 baxış
Süni İntellekt Ədaləti Yaradıcılığı Formalaşdırdıqda: Cinsiyyətlər Arasında Süni İntellektə Münasibətlərin Vasitəçilik Rolu

Bu araşdırma işçilərin təşkilatlarında istifadə olunan süni intellekt tətbiqlərini ədalətli, şəffaf və ardıcıl kimi qavramalarının yaradıcılıqla necə əlaqəli olduğunu və süni intellektə münasibətlərin bu əlaqədə vasitəçilik edib-etmədiyini araşdırır. Tədqiqat müxtəlif mədəni mənşələrdən olan 214 işçinin onlayn sorğu cavablarını Qismən Ən Kiçik Kvadratlar Struktur Tənlik Modelləşdirilməsi (Partial Least Squares Structural Equation Modeling, PLS-SEM) ilə təhlil edib. Qavranılan süni intellekt ədaləti ilə yaradıcılıq arasında müsbət əlaqə aşkar edilib; süni intellektə daha müsbət münasibətlər də daha yüksək yaradıcılıq balları ilə əlaqəli olub. Tədqiqat həmçinin süni intellektə münasibətlərin ədalət qavrayışı ilə yaradıcılıq arasındakı əlaqəyə qismən vasitəçilik etdiyi nəticəsinə gəlib. Buna qarşılıq, cinsiyyətin qavranılan süni intellekt ədaləti ilə süni intellektə münasibətlər arasındakı əlaqəni əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirdiyinə dair statistik dəstək tapılmayıb. Bununla belə, tədqiqat kəsiyvari və öz-bildirişə əsaslandığı üçün bu əlaqələr səbəbiyyət sübutu kimi şərh edilə bilməz.

Tədqiqatın mərkəzindəki anlayış qavranılan süni intellekt ədalətidir (Perceived AI Fairness, PAF). Bu anlayış işçinin təşkilatında süni intellekt dəstəkli tətbiqlərin ümumilikdə ədalətli, şəffaf və bərabərlikçi şəkildə həyata keçirildiyinə dair qiymətləndirməsini ifadə edir. İkinci əsas dəyişən süni intellektə münasibətlərdir (Attitudes toward AI, AAI); işçilərin süni intellekti qəbul, etibar, müsbət qiymətləndirmə, şübhə və ya narahatlıq oxunda necə dəyərləndirdiklərini təmsil edir. Nəticə dəyişəni olan yaradıcılıq isə tədqiqatda insanın yeni və faydalı ideyalar inkişaf etdirmə qabiliyyəti kimi nəzərdən keçirilir.

Tədqiqatın mühüm fərqləndirmələrindən biri süni intellektin özünü insanla eyni mənada “yaradıcı” hesab etməməsidir. Tədqiqatın nəzəri çərçivəsində süni intellekt daha çox insan yaradıcılığını dəstəkləyə bilən texnoloji-idraki resurs kimi mövqeləndirilir. Buna görə ölçülən nəticə bir süni intellekt modelinin nə qədər yaradıcı olması deyil, işçilərin öz yaradıcı davranışlarıdır.

Tədqiqatın əsas sualı nədir?

Tədqiqatın əsas sualı iş yerində süni intellektin yalnız texniki performansının deyil, işçilər tərəfindən nə dərəcədə ədalətli qavranılmasının da yaradıcılıqla əlaqəli olub-olmamasıdır. Tədqiqat bu əlaqəni birbaşa araşdırmaqla kifayətlənmir; işçilərin süni intellektə müsbət və ya mənfi münasibətlərinin ədalət qavrayışından yaradıcılığa uzanan əlaqədə psixoloji aralıq mexanizm yaradıb-yaratmadığını da sınaqdan keçirir.

Tədqiqatda üçüncü bir sual da var: Cinsiyyət qavranılan süni intellekt ədaləti ilə süni intellektə münasibətlər arasındakı əlaqənin gücünü dəyişdirirmi? Beləliklə model yalnız vasitəçilik əlaqəsini deyil, eyni zamanda moderasiyanı ehtiva edən daha geniş strukturu qiymətləndirir.

Tədqiqat yaradıcılığı necə nəzərdən keçirir?

Məqalədə yaradıcılıq həm yeni, həm də faydalı ideya və ya həllər istehsal etmək qabiliyyəti kimi nəzərdən keçirilir. Tədqiqatçı süni intellekt dəstəkli yaradıcılığı insanın yaradıcı rolunun aradan qalxdığı proses kimi qiymətləndirmir. Tədqiqatın nəzəri yanaşmasında işçi süni intellektin yaratdığı təklifləri şərh edən, qiymətləndirən, seçən, dəyişdirən və kontekstə tətbiq edən əsas qərarverici olaraq qalır.

Buna görə tədqiqatda təsvir edilən “artırılmış yaradıcılıq” yanaşması çoxsaylı süni intellekt çıxışlarının avtomatik olaraq yaradıcılıq sayılması demək deyil. Yaradıcı töhfə insanın kontekst biliyində, mühakiməsində və süni intellekt çıxışını mənalı nəticəyə çevirmə qabiliyyətindədir.

Qavranılan süni intellekt ədaləti niyə vacibdir?

Qavranılan süni intellekt ədaləti işçilərin təşkilatlarında süni intellektə əsaslanan tətbiqlərin ədalətli və şəffaf şəkildə həyata keçirilib-keçirilmədiyinə dair ümumi qiymətləndirməsidir. Tədqiqatın yanaşmasına görə süni intellekt sistemlərinin işçilər tərəfindən necə qavranılması texnologiyanın texniki xüsusiyyətlərindən ayrı düşünülə bilməyən təşkilati davranış amilidir.

Məqalədə ədalət qavrayışı alqoritmik qərəz, şəffaflıq, ardıcıllıq, işçilərin bərabər rəftar gördüyünə inam və süni intellektin nəzarət və ya təhdid vasitəsi deyil, dəstəkləyici alət kimi qiymətləndirilməsi ilə bağlı çərçivədə nəzərdən keçirilir.

Hansı nəzəriyyələrdən istifadə olunub?

Tədqiqatın ilk nəzəri dayağı Sosial Mübadilə Nəzəriyyəsidir (Social Exchange Theory, SET). Tədqiqatda bu nəzəriyyə işçilərin təşkilati tətbiqləri ədalətli və dəstəkləyici qavradıqda təşkilata müsbət davranışlarla cavab vermə meyli üzərindən istifadə olunur. Tədqiqatçının modeli baxımından bu müsbət cavab yaradıcı işə daha çox qatılma şəklində ortaya çıxa bilər.

İkinci nəzəri əsas Texnologiyanın Qəbulu Modelidir (Technology Acceptance Model, TAM). Bu yanaşma insanların bir texnologiyanı faydalı və istifadə edilə bilən hesab etmələrinin həmin texnologiyaya münasibətləri və istifadələri ilə əlaqəli ola biləcəyini irəli sürür. Tədqiqatda TAM süni intellektə münasibət ilə yaradıcılıq arasındakı gözlənilən əlaqəni izah etmək üçün istifadə olunur.

Tədqiqatda sınaqdan keçirilən hipotezlər

  • H1: Qavranılan süni intellekt ədalətinin işçi yaradıcılığına müsbət təsiri vardır.
  • H2: Qavranılan süni intellekt ədaləti işçilərin süni intellektə münasibətlərinə müsbət təsir göstərir.
  • H3: Cinsiyyət qavranılan süni intellekt ədaləti ilə süni intellektə münasibətlər arasındakı əlaqəni moderasiya edir.
  • H4: İşçilərin süni intellektə münasibətləri onların yaradıcılığına müsbət təsir göstərir.
  • H5: Süni intellektə münasibətlər qavranılan süni intellekt ədaləti ilə yaradıcılıq arasındakı əlaqədə vasitəçilik rolu oynayır.

Nümunənin strukturu

Tədqiqatın yekun nümunəsi 214 işçidən ibarətdir. İştirakçıların 103-ü kişi (%48,1), 111-i qadındır (%51,9). Yaş bölgüsündə ən böyük qrup 30–44 yaş aralığındadır və ümumi nümunənin %54,7-ni təşkil edir. İştirakçıların %59,8-i magistr və ya daha yüksək təhsil səviyyəsinə malikdir.

Nümunə xüsusiyyətiQrupSayNisbət
CinsiyyətKişi103%48,1
CinsiyyətQadın111%51,9
Yaş30–44117%54,7
TəhsilMagistr və daha yuxarı128%59,8
Coğrafi mənşəŞimali Afrika101%47,1
Coğrafi mənşəYaxın Şərq84%39,2

Peşə bölgüsündə təhsil %37,9 ilə ən böyük qrupu təşkil edir, mühəndislik %24,3, biznes %17,8, səhiyyə %5,6, qonaqpərvərlik %5,1 və digər sahələr %9,3 nisbətində təmsil olunur. Nümunənin %47,1-i Şimali Afrika, %39,2-si Yaxın Şərq, %8-i Asiya, %4,7-si Avropa və %1-i Şimali Amerika mənşəli iştirakçılardan ibarətdir. Beləliklə tədqiqat çoxmədəniyyətli nümunəyə malik olsa da bölgü aydın şəkildə MENA regionunda cəmlənib.

Şəkil 1 nəyi göstərir?

Tədqiqatın konseptual modeli qavranılan süni intellekt ədalətindən iki əsas yol müəyyən edir. Birinci yol birbaşa yaradıcılığa uzanır. İkinci yol isə əvvəlcə süni intellektə münasibətlərə, sonra yaradıcılığa bağlanır. Cinsiyyət dəyişəni qavranılan süni intellekt ədaləti ilə süni intellektə münasibət arasındakı əlaqənin moderatoru kimi modelə daxil edilib. Beləliklə model ədalət qavrayışının yaradıcılıqla həm birbaşa, həm də münasibət üzərindən dolayı əlaqəsini və bu ilkin əlaqənin cinsiyyətə görə dəyişib-dəyişmədiyini eyni çərçivədə sınaqdan keçirir.

Tədqiqat nə deyir?

  • Qavranılan süni intellekt ədaləti ilə işçi yaradıcılığı arasında müsbət və statistik cəhətdən əhəmiyyətli əlaqə tapılıb.
  • Qavranılan süni intellekt ədaləti ilə süni intellektə müsbət münasibət arasında müsbət və əhəmiyyətli əlaqə tapılıb.
  • Süni intellektə daha müsbət münasibətlər daha yüksək yaradıcılıq balları ilə əlaqəli olub.
  • Tədqiqatçı süni intellektə münasibətlərin ədalət qavrayışı ilə yaradıcılıq arasındakı əlaqədə qismən vasitəçilik göstərdiyi nəticəsinə gəlib.
  • Cinsiyyətin ədalət qavrayışı ilə süni intellektə münasibət arasındakı əlaqəni əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirdiyinə dair dəstək tapılmayıb.

Tədqiqat nəyi sübut etmir?

  • Ədalətli süni intellekt tətbiqlərinin mütləq yaradıcılığa səbəb olduğunu sübut etmir; tədqiqat kəsiyvaridir.
  • Süni intellektin öz-özlüyündə insana bənzər yaradıcılığa malik olduğunu göstərmir.
  • Kişi və qadınlar arasında süni intellekt qavrayışı baxımından heç bir fərq olmadığını sübut etmir. Yalnız bu nümunədə cinsiyyətin PAF→AAI əlaqəsində moderator təsiri əhəmiyyətli tapılmayıb.
  • Nəticələrin bütün ölkələrə, mədəniyyətlərə, peşə qruplarına və ya aşağı texnologiya təcrübəsi olan işçilərə birbaşa ümumiləşdirilə biləcəyini göstərmir.
  • Müəyyən süni intellekt tətbiqinin, alqoritmin və ya generativ süni intellekt modelinin digərlərindən daha ədalətli və ya daha yaradıcı nəticələr verdiyini sınaqdan keçirmir.

Türkiyə baxımından necə oxunmalıdır?

Tədqiqat Türkiyədə aparılmayıb və Türkiyədəki işçilərə dair birbaşa məlumat ehtiva etmir. Nümunə əsasən Şimali Afrika və Yaxın Şərq mənşəli, yüksək təhsil səviyyəsinə və texnologiya ilə təmasa malik iştirakçılardan ibarət olduğuna görə nəticələri Türkiyədəki müəssisələrə birbaşa köçürmək uyğun deyil. Türkiyə kontekstində oxşar modeli qiymətləndirmək üçün sektor, işçi profili, süni intellektdən istifadə intensivliyi, təşkilat mədəniyyəti, alqoritmik qərarların hansı iş proseslərində istifadə olunduğu və yerli işçilərin ədalət qavrayışları ayrıca ölçülməlidir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Məlumat necə toplandı?

Əsas məlumat toplama mərhələsindən əvvəl sorğunun aydınlığını və etibarlılığını yaxşılaşdırmaq məqsədilə iki idarəetmə professoru və iki süni intellekt mühəndisi-proqramçısının iştirak etdiyi pilot qiymətləndirmə aparıldı. Geribildirimlərə əsasən bəzi maddələrin ifadələri və hər iki dildəki sorğunun kontekstual aydınlığı təkmilləşdirildi.

Əsas tədqiqatda ərəb və ingilis dillərində ikidilli onlayn sorğudan istifadə edildi. Sorğu Google Forms vasitəsilə aparıldı və 2026-cı ilin yanvar–mart dövründə əsasən Facebook və WhatsApp olmaqla sosial media kanalları ilə yayıldı. İştirakçı hovuzunu genişləndirmək üçün qartopu nümunələmə üsulundan istifadə edildi; ilkin iştirakçılardan sorğu bağlantısını peşəkar şəbəkələrindəki iş yoldaşlarına göndərmələri istəndi.

Bu üsul müxtəlif ölkə və peşələrdən insanlara çatmağı asanlaşdırsa da ehtimal əsaslı nümunələmə deyil. Buna görə nümunənin ümumi işçi əhalisini statistik olaraq təmsil etdiyi fərz edilə bilməz.

Dəyişənlər necə ölçüldü?

Bütün dəyişənlər 1-in “qətiyyən razı deyiləm”, 5-in “tamamilə razıyam” mənasını verdiyi beşballıq Likert şkalaları ilə ölçüldü.

  • Qavranılan Süni İntellekt Ədaləti (PAF): AI kontekstinə uyğunlaşdırılmış altı maddəlik ilkin şkala.
  • Süni İntellektə Münasibətlər (AAI): səkkiz maddəlik qısa şkala. Mənfi ifadəli maddələr tərs kodlaşdırıldı.
  • Yaradıcılıq (CR): yeddi maddəlik şkala.

Ölçüm modelinin qiymətləndirilməsində aşağı xarici yük dəyərinə malik bir PAF maddəsi, bir AAI maddəsi və bir yaradıcılıq maddəsi çıxarıldı. Beləliklə təhlildə PAF üçün 5, AAI üçün 7 və yaradıcılıq üçün 6 maddə saxlanıldı.

StrukturSaxlanılan maddəXarici yük aralığıCronbach αρAAVE
Süni intellektə münasibətlər (AAI)70,719–0,8340,7730,7320,611
Yaradıcılıq (CR)60,796–0,8500,9070,9140,683
Qavranılan süni intellekt ədaləti (PAF)50,820–0,9250,8080,9240,545

Tədqiqatda bütün strukturların Cronbach α və ρA dəyərlərinin tövsiyə olunan 0,70 həddinin üzərində olduğu, orta izah olunan variasiyanın (Average Variance Extracted, AVE) isə 0,50-dən yuxarı qaldığı bildirilir. Ayrışma etibarlılığının qiymətləndirilməsində HTMT dəyərlərinin 0,85-dən aşağı olduğu və Fornell–Larcker meyarının da ödənildiyi qeyd olunur.

PLS-SEM modelinin izah gücü nə qədərdir?

Modeldə süni intellektə münasibətlər üçün R² = 0,109, yaradıcılıq üçün isə R² = 0,143 bildirilib. Başqa sözlə, model nümunə daxilində süni intellektə münasibət dəyişkənliyinin təxminən %10,9-nu və yaradıcılıq dəyişkənliyinin təxminən %14,3-nü izah edir. Bu dəyərlər modelin dəyişənlərin hamısını izah etmədiyini, yaradıcılıq və süni intellektə münasibətlər üzərində tədqiqatda yer almayan çoxsaylı digər amillərin də ola biləcəyini göstərir.

Əsas struktur əlaqələri

Hipotez / əlaqəβCRMənbədə verilən əhəmiyyətlilikNəticə
H1: PAF → Yaradıcılıq0,1722,012p < 0,05Dəstəkləndi
H2: PAF → AAI0,2212,535p < 0,05Dəstəkləndi
H3: Cinsiyyət × PAF → AAI−0,1131,395p > 0,05Dəstəklənmədi
H4: AAI → Yaradıcılıq0,2994,084p < 0,01Dəstəkləndi

Cədvəl 4-də bildirilən standartlaşdırılmış yol əmsalları arasında ən yüksək müsbət əmsal süni intellektə münasibətlərdən yaradıcılığa uzanan əlaqədə görünür: β = 0,299. Qavranılan süni intellekt ədaləti ilə süni intellektə münasibətlər arasındakı əmsal β = 0,221, qavranılan ədalətlə yaradıcılıq arasındakı əmsal isə β = 0,172. Cinsiyyət ilə PAF qarşılıqlı təsirinin AAI üzərindəki əmsalı β = −0,113 olsa da statistik cəhətdən əhəmiyyətli tapılmayıb.

Verianla Live: Struktur modeldə bildirilən yol əmsalları

Bu vizuallaşdırma yalnız tədqiqatın Cədvəl 4-də açıq şəkildə bildirilən birbaşa və moderator yol əmsallarını müqayisə edir. Əmsallar standartlaşdırılmış β dəyərləridir. Qrafik səbəbiyyət sübutu kimi şərh edilməməlidir; tədqiqat kəsiyvaridir. Vasitəçilik analizindəki 0,066 dəyəri mənbə daxilindəki hesabat qeyri-müəyyənliyinə görə bu Live qrafikinə daxil edilməyib.

ƏlaqəStandartlaşdırılmış yol əmsalı βVəziyyətMənbə
PAF → Yaradıcılıq0,172Əhəmiyyətli, p < 0,05Cədvəl 4 / Şəkil 2
PAF → AAI0,221Əhəmiyyətli, p < 0,05Cədvəl 4 / Şəkil 2
AAI → Yaradıcılıq0,299Əhəmiyyətli, p < 0,01Cədvəl 4 / Şəkil 2
Cinsiyyət × PAF → AAI−0,113Əhəmiyyətli deyil, p > 0,05Cədvəl 4 / Şəkil 2
 

Verianla Live: Vizuallaşdırma bu məqalədəki görünən elmi məlumat cədvəlindən brauzerdə yaradılır. Cədvəl elmi source-of-truth kimi qorunur.

Vasitəçilik nəticəsi və mənbədəki hesabat uyğunsuzluğu

Bootstrap vasitəçilik analizi 5000 təkrarla aparılıb. Mənbənin Cədvəl 5-i PAF-dan yaradıcılığa AAI vasitəsilə xüsusi dolayı təsir üçün aşağıdakı dəyərləri verir:

Vasitəçilik yoluTəsirBootstrap təsiri%95 aşağı hədd%95 yuxarı hədd
PAF → AAI → Yaradıcılıq0,0660,0780,0110,116

Etibar intervalının 0-ı ehtiva etməməsi dolayı əlaqənin statistik dəstəyinə işarə edir və məqalə H5-i qismən dəstəklənmiş kimi təsnif edir. Lakin mənbədə mühüm hesabat uyğunsuzluğu var. Cədvəl 5 0,066 dəyərini “specific indirect effects” altında təqdim etdiyi halda nəticə mətni eyni dəyəri AAI modelə əlavə edildikdən sonra PAF-ın yaradıcılıq üzərində qalan təsiri kimi təsvir edir və bunu p < 0,1 səviyyəsində marjinal əhəmiyyətli göstərir. Buna qarşılıq Cədvəl 4 PAF→yaradıcılıq yolu üçün β = 0,172 və p < 0,05 bildirir. Buna görə 0,066 dəyərinin hansı struktur əmsalı təmsil etdiyi barədə mənbədə vahid və birmənalı hesabat yoxdur. Burada dəyərlər düzəldilməyib; cədvəllə mətn arasındakı fərq olduğu kimi görünən saxlanılıb.

Şəkil 2-nin əsas mesajı

Tədqiqatın struktur model vizualı PAF-dan AAI-yə, PAF-dan yaradıcılığa və AAI-dən yaradıcılığa uzanan müsbət yolları, həmçinin cinsiyyət ilə PAF qarşılıqlı təsirinin AAI üzərindəki əhəmiyyətli olmayan yolunu birlikdə göstərir. Vizualın elmi baxımdan ən mühüm mesajı modeldəki ən güclü bildirilmiş birbaşa əmsalın AAI→yaradıcılıq əlaqəsində olması və cinsiyyət moderasiyasının statistik dəstək almamasıdır. Bununla belə model vizualı yuxarıda izah edilən 0,066 vasitəçilik əmsalına dair mətn-cədvəl uyğunsuzluğunu aradan qaldırmır.

Güclü tərəflər

  • Qavranılan süni intellekt ədaləti, süni intellektə münasibət və yaradıcılığı eyni struktur model daxilində nəzərdən keçirməsi.
  • Vasitəçilik və moderasiya əlaqələrini birlikdə sınaqdan keçirməsi.
  • Kişi və qadın iştirakçı saylarının bir-birinə yaxın olması.
  • İştirakçıların bir neçə peşə və coğrafi mənşədən gəlməsi.
  • Ölçüm modeli üçün etibarlılıq, yaxınlaşan etibarlılıq və ayrışma etibarlılığı yoxlamalarının bildirilməsi.
  • Vasitəçilik analizində 5000 bootstrap təkrarından istifadə edilməsi.

Əsas məhdudiyyətlər

Kəsiyvari dizayn: Bütün dəyişənlər müəyyən bir zaman dövründə ölçüldüyü üçün dəyişənlərin zaman içində istiqaməti və səbəb ardıcıllığı müəyyən edilə bilmir. “Ədalət yaradıcılığı artırır” kimi səbəbiyyət ifadəsi bu tədqiqat dizaynı ilə sübut olunmayıb.

Öz-bildiriş məlumatı: Ədalət qavrayışı, süni intellektə münasibət və yaradıcılıq iştirakçıların öz qiymətləndirmələrinə əsaslanır. Buna görə ölçmələr real davranış və ya müstəqil performans qiymətləndirməsi ilə eyni deyil.

Qartopu nümunələmə: İştirakçıların peşəkar şəbəkələr vasitəsilə tədqiqata daxil edilməsi seçim qərəzi yarada və nümunənin təmsil gücünü məhdudlaşdıra bilər.

Coğrafi cəmləşmə: Nümunə mədəni baxımdan tək ölkədən ibarət olmasa da iştirakçıların böyük hissəsi Şimali Afrika və Yaxın Şərq mənşəlidir. Nəticələr qlobal işçi əhalisinə birbaşa ümumiləşdirilə bilməz.

Texnologiyaya hazır nümunə: İştirakçıların mühüm hissəsi yüksək təhsil səviyyəsinə malikdir və təhsil, mühəndislik və biznes kimi texnologiya ilə intensiv qarşılıqlı əlaqədə olan sahələrdə işləyir. Daha aşağı rəqəmsal təcrübəyə malik işçilərdə əlaqələr fərqli ola bilər.

Süni intellektin ümumi şəkildə nəzərdən keçirilməsi: Tədqiqat müəyyən generativ süni intellekt modeli, işə qəbul alqoritmi, performans qiymətləndirmə sistemi və ya qərar dəstək sistemi üzərində aparılmayıb. Fərqli süni intellekt istifadə ssenarilərində ədalət qavrayışının mənası dəyişə bilər.

Vasitəçilik hesabatı: Mənbə mətni ilə Cədvəl 5 arasında 0,066 əmsalının şərhinə dair uyğunsuzluq vasitəçilik təsirinin kəmiyyət şərhində ehtiyat tələb edir.

Mənbə və Metod Qeydi

Tam orijinal tədqiqat adı: When AI Fairness Shapes Creativity: The Mediating Role of Attitudes Toward AI Across Gender

Müəllif: Amina Amari

Müəllif sırası: Tək müəllifli tədqiqat.

Bərabər töhfə/bərabər birinci müəllif: Bildirilməyib.

Məsul müəllif: Mənbədə ayrıca corresponding-author işarəsi yoxdur. Tək müəllif Amina Amari-nin institusional e-poçt ünvanı məqalədə verilib.

Qurum: Business Administration Department, College of Business, Imam Mohammad Ibn Saud Islamic University (IMSIU), Riyadh 11432, Saudi Arabia.

Jurnal: Administrative Sciences.

Nəşriyyat: MDPI, Basel, Switzerland.

Cild / say / məqalə: 16 / 5 / 234.

DOI: 10.3390/admsci16050234

Göndərilmə: 4 aprel 2026.

Reviziya: 12 may 2026.

Qəbul: 13 may 2026.

Nəşr: 18 may 2026.

Mənbə növü: Resenziyalı kəmiyyət tədqiqat məqaləsi; kəsiyvari onlayn sorğu və PLS-SEM təhlili.

Resenziya statusu: Tədqiqat resenziyalı Administrative Sciences jurnalında dərc edilmiş Version of Record tədqiqat məqaləsidir.

Rəsmi nəşr keçidi:https://doi.org/10.3390/admsci16050234

Lisenziya: Creative Commons Attribution (CC BY).

Maliyyələşdirmə: Tədqiqat xarici maliyyə almayıb.

Etika: Mənbədə etik komitə baxışının və təsdiqinin sorğunun anonim və könüllü xarakterinə görə bu tədqiqat üçün tələb olunmadığı/tətbiq edilmədiyi bildirilir. İştirakçılar sorğunun girişindəki məlumatlandırmanı gördükdən sonra könüllü şəkildə davam ediblər.

Məlumatlandırılmış razılıq: Tədqiqat iştirakçılarından məlumatlandırılmış razılıq alındığı bildirilib.

Məlumat əlçatanlığı: Məlumatların məxfilik və gizlilik səbəbləri ilə müəllifdən sorğu əsasında əldə edilə biləcəyi bildirilib.

Maraqlar toqquşması: Müəllif maraqlar toqquşması olmadığını bəyan edib.

Müəllif töhfələri: Tədqiqat tək müəlliflidir; PDF-də çoxmüəllifli tədqiqatlardakı kimi ayrıca CRediT müəllif töhfəsi cədvəli verilməyib.

Bu Verianla məzmununun elmi nəticələri, rəqəmləri, metodu və məhdudiyyətləri yüklənmiş orijinal tədqiqata əsaslanır. Xarici yoxlama yalnız tədqiqat kimliyini və nəşr məlumatını təsdiqləmək məqsədi ilə istifadə olunub; əsas elmi məzmuna PDF-dən kənar yeni eksperimental nəticə, mexanizm və ya statistika əlavə edilməyib.

Tədqiqatın nəticələri xüsusilə kəsiyvari dizayn, öz-bildiriş ölçmələri, qartopu nümunələmə, MENA ağırlıqlı və yüksək təhsil/texnologiya təmasına malik nümunə səbəbilə kontekstdən asılıdır. Qavranılan süni intellekt ədaləti, süni intellektə münasibətlər və yaradıcılıq arasındakı statistik əlaqələr səbəbiyyət sübutu deyil. Cinsiyyət moderasiyasının əhəmiyyətli tapılmaması da qadın və kişilərin süni intellektə dair bütün münasibət və təcrübələrinin eyni olduğu demək deyil.

Bundan əlavə mənbədə vasitəçilik analizinin hesabatında daxili uyğunsuzluq var: Cədvəl 5-də 0,066 dəyəri xüsusi dolayı təsir kimi təqdim olunur, nəticə mətnində isə eyni dəyər vasitəçi dəyişən əlavə edildikdən sonrakı PAF→yaradıcılıq təsiri kimi ifadə edilir. Verianla mətni bu ziddiyyəti səssizcə düzəltməyib və vasitəçiliyə dair ümumi nəticəni müəllifin öz təsnifatı olan “qismən vasitəçilik” sərhədində təqdim edib.


Paylaşın:

Şərhlər yoxlandıqdan sonra yayımlanır.Şərhiniz təsdiq prosesinə daxil ediləcək və uyğun hesab olunduqda görünəcək.

Şərh yazın

E-poçt ünvanınız yayımlanmayacaq. Məcburi sahələr * ilə işarələnib

Your experience on this site will be improved by allowing cookies Cookie Policy