Tədqiqatın əsas problemi peşəkar dərəcə adının həmin dərəcə ilə verilən təhsilin real əhatəsini düzgün əks etdirib-etdirməməsidir. Dr. Prakash Kumarın fikrincə, Hindistandakı BDS və MDS adları tarixən “Dental Surgery” ifadəsini daşıyır; lakin DCI-nin hazırkı kurikulumu artıq yalnız diş cərrahiyyəsi ilə məhdudlaşmır. Müəllif buna görə dərəcə adları ilə kurikulumun əhatəsi arasında elmi və peşəkar uyğunsuzluq olduğunu müdafiə edir.

Bu iddianın mərkəzində belə bir sual var: Əgər tələbə yalnız dişləri deyil; baş, boyun, üz, kraniomaksillofasiyal bölgə, tüpürcək vəziləri, temporomandibulyar oynaq, qırtlaq, nazofarenks, qalxanabənzər vəzi, paratiroid vəziləri, tənəffüs yolu, kranial sinirlər, kraniofasiyal anomaliyalar və baş-boyun onkologiyası kimi sahələri də öyrənirsə, bu təhsilin adı hələ də “Dental Surgery” olaraq qalmalıdırmı?

White paper bu suala açıq şəkildə “xeyr” cavabı verir. Lakin bu cavab xarici mənbəli tarixi və ya peşə siyasəti müzakirəsi üzərindən deyil, mənbə mətnin bildirdiyinə görə DCI-nin öz BDS və MDS kurikulum mətnləri üzərindən qurulur.

Bu problem niyə vacibdir?

Peşənin adlandırılması yalnız simvolik etiket deyil. Dərəcənin adı tələbənin peşə kimliyini necə qavradığını, pasiyentin həmin peşəni necə başa düşdüyünü, səhiyyə sistemində halların necə yönləndirildiyini və peşənin digər tibbi sahələrlə əlaqəsini təsirləndirə bilər. Əgər dərəcə adı təhsilin əhatəsini olduğundan dar göstərirsə, bu həm peşə nümayəndələrinin görünürlüğünə, həm də pasiyentlərin doğru mütəxəssisə çatmasına təsir edə bilər.

Müəllif bu problemi üç səviyyədə nəzərdən keçirir:

• Tələbələr baxımından: BDS və ya MDS məzununun aldığı təhsil baş, boyun və üz sahələrinə yayıldığı halda, dərəcə adının yalnız diş cərrahiyyəsini xatırlatması peşə kimliyini daralda bilər.
• Pasiyentlər baxımından: Boyun kütləsi, çənə şişi, üz sınığı və ya traxeostomiya kimi hallarda pasiyentlər adlandırmaya görə bu sahələrdə təhsil almış mütəxəssislərin əhatəsini fərq etməyə bilər.
• Səhiyyə sistemi baxımından: Halların yönləndirilməsi, ixtisasın tanınması və fənlərarası iş bölgüsü peşə adının real əhatəni göstərmədiyi halda səmərəsizləşə bilər.

Buna görə tədqiqat nomenklatura məsələsini yalnız söz düzəlişi kimi deyil, təhsilin əhatəsi, pasiyent təhlükəsizliyi, peşə kimliyi və səhiyyə sisteminin təşkili ilə əlaqəli struktur problem kimi təqdim edir.

Tədqiqatın mənbələri hansılardır?

White paper arqumentini xüsusilə iki rəsmi sənədə əsaslandırdığını bildirir:

• DCI BDS Course Regulations 2007
• DCI MDS Course Regulations 2017, Notification No. DE-87-2017, Gazette of India, Part III, Section 4

Müəllif bu sənədləri xarici şərhlərə deyil, birbaşa kurikulum məzmununa baxaraq qiymətləndirdiyini deyir. Tədqiqatın iddiasına görə DCI-nin öz mətnləri BDS və MDS əhatəsinin dişlərlə məhdud olmadığını açıq şəkildə göstərir.

Bu nöqtədə mühüm ehtiyat qeydi lazımdır: Bu məqalədə təqdim olunan təhlil PDF-dəki white paper-in öz kurikulum oxunuşuna əsaslanır. DCI-nin rəsmi əks mövqeyi, hüquqi şərhləri və ya müstəqil tənzimləyici qiymətləndirmə bu mətndə ayrıca təqdim edilmir.

Müəllifin əsas iddiası nədir?

Müəllifin əsas iddiası budur: Dərəcənin adını tarixi vərdiş deyil, kurikulum müəyyən etməlidir. Əgər kurikulum baş, boyun və üz bölgəsini əhatə edirsə, dərəcənin adı da bu əhatəni göstərməlidir. Tədqiqatın son bölməsində bu fikir çox aydın ifadə olunur: Dərəcə adı əhatəni müəyyən etmir; əhatəni kurikulum müəyyən edir.

Buna görə white paper “Dental Surgery” ifadəsini tarixi qalıq kimi görür. Müəllif bu adlandırmanın təxminən 1840-cı illərdə diş çəkilməsi və protez hazırlanmasına fokuslanan daha dar peşə əhatəsindən miras qaldığını müdafiə edir. Buna qarşılıq DCI-nin 2007 və 2017 qaydalarında əhatənin artıq kraniomaksillofasiyal və baş-boyun-üz səviyyəsinə genişləndiyini bildirir.

BDS Goal Statement niyə müzakirənin başlanğıc nöqtəsidir?

Tədqiqatda BDS Goal Statement mühüm başlanğıc nöqtəsi kimi götürülür. Bu ifadədə məzunların dişlər, ağız, çənələr və “associated tissues”, yəni əlaqəli toxumalarla bağlı anomaliya və xəstəliklərin qarşısının alınması, diaqnostikası və müalicəsi üçün lazım olan bilik, bacarıq və münasibətləri qazanmalı olduğu bildirilir.

Müəllif burada xüsusilə associated tissues ifadəsinə fokuslanır. Onun fikrincə, bu ifadə DCI tərəfindən açıq və məhdud şəkildə müəyyən edilməyib. Anatomik baxımdan çənələrlə əlaqəli toxumalar üz, boyun, kranial sinirlər, tüpürcək vəziləri, damarlar, limfatik sistem, tənəffüs yolu, orbita və kraniofasiyal skelet kimi geniş strukturları əhatə edə bilər.

Bu nöqtədə müəllif iki ehtimal irəli sürür:

• Əgər “associated tissues” artıq bu geniş baş-boyun-üz əhatəsini nəzərdə tutursa, “Dental Surgery” adı bu əhatəni natamam göstərir.
• Əgər bu ifadə dar mənada istifadə olunursa, DCI kurikulumu Goal Statement-in hüdudlarını aşır.

Hər iki halda müəllifin nəticəsi eynidir: dərəcənin adı kurikulumun faktiki əhatəsi ilə uyğun gəlmir.

Oral and Maxillofacial Surgery tərifi niyə kritikdir?

Tədqiqatda xüsusilə DCI-nin Oral and Maxillofacial Surgery tərifi güclü sübut kimi istifadə olunur. Bu tərifdə OMS-in stomatoqnat sistem, çənə sümükləri, kraniomaksillofasiyal bölgə, tüpürcək vəziləri və temporomandibulyar oynaq xəstəliklərinin diaqnostikası və idarəsi ilə məşğul olduğu; eyni zamanda göz, orofarenks, nazofarenks, iri damarlar və sinirlər kimi həyati orqanları da dəstəklədiyi bildirilir.

Müəllif bu tərifdən belə nəticə çıxarır: Əgər rəsmi ixtisas tərifi göz, orofarenks, nazofarenks, iri damarlar və sinirləri əhatə edirsə, bu əhatə yalnız dental deyil. Bu, baş, boyun və üz cərrahiyyəsi-tibb sahəsinə daha yaxın bir əhatədir.

DCI Evidence Register nə göstərir?

White paper-in ən geniş bölmələrindən biri DCI BDS kurikulumundakı mövzu başlıqlarının anatomik bölgələrə və fənlərə uyğunlaşdırıldığı sübut cədvəlidir. Bu cədvəldə BDS kurikulumunda yer aldığı bildirilən çoxsaylı mövzular sadalanır:

• Baş və boyun anatomiyası,
• Baş-boyun xəstəlikləri və ümumi cərrahiyyə,
• Limfomalar, leykozlar və metastatik limfa düyünü xəstəlikləri,
• Ağız boşluğu, orofarenks və tüpürcək vəzi xəstəlikləri,
• Qırtlaq və nazofarenks xəstəlikləri,
• Traxeostomiyanın göstərişləri və proseduru,
• Üz siniri, trigeminal nevralgiya və periferik sinir zədələri,
• Üzün inkişaf anomaliyaları, yarıq dodaq və damaq,
• Qalxanabənzər və paratiroid vəzi xəstəlikləri,
• Orta üz sınıqları,
• Tənəffüs yolu idarəsi, krikotiroidektomiya və traxeostomiya,
• Rekonstruktiv oral və maksillofasiyal cərrahiyyə,
• Baş-boyun kist və şişləri,
• Ortoqnatik cərrahiyyə,
• Estetik üz cərrahiyyəsi, göz qapaqları, xarici qulaq, facelift və otoplastika,
• Kraniofasiyal cərrahiyyə, kraniosinostoz və üz yarıqları,
• Baş-boyun onkologiyası və ablasiya sonrası rekonstruksiya.

Müəllif bu siyahının tək-tək dişlərlə məhdud olmayan çox geniş təhsil əhatəsi yaratdığını müdafiə edir. Tədqiqatın “master finding” kimi təqdim etdiyi nəticə DCI BDS Course Regulations 2007-dəki kurikulumun dişlərə endirilə bilməyəcəyi və baş-boyun-üz kurikulumu kimi oxunmalı olduğudur.

Yeddi fənn arqumenti nədir?

White paper BDS və MDS təhsilində yalnız cərrahiyyənin deyil, çoxsaylı əsas fənlərin yer aldığını vurğulayır. Bunlar belə sıralanır:

• Anatomiya,
• Tibb / tibbi idarəetmə,
• Patologiya,
• Radiologiya,
• Cərrahiyyə,
• Rekonstruksiya,
• Reabilitasiya.

Müəllifin arqumentinə görə bu fənlərin hər biri DCI kurikulumunda kraniomaksillofasiyal bölgəyə tətbiq olunur. Buna görə “Dental Surgery” adı yeddi fənnin hamısını deyil, yalnız birini, yəni cərrahiyyəni önə çıxarır. Üstəlik, həmin cərrahiyyəni də bütün kraniomaksillofasiyal bölgə əvəzinə “dental” sahə ilə məhdud göstərir.

Buna görə tədqiqat mövcud adlandırmanın həm fənn həm də anatomik əhatə baxımından natamam olduğunu müdafiə edir.

Beş məntiqi sübut necə qurulub?

Tədqiqatda müəllif iddiasını beş ayrı məntiqi sübut formasında təşkil edir. Bunlar eksperimental sübut deyil, kurikulumla adlandırma arasındakı əlaqəni quran məntiqi düşüncə zəncirləridir.

1. İrəli sübut: Kurikulumdan nəticəyə

Birinci sübutda müəllif belə bir xətt izləyir: DCI tələbələrdən anatomiya, tibb, patologiya, radiologiya, cərrahiyyə, rekonstruksiya və reabilitasiya öyrənməsini tələb edir. Bu sahələr DCI-nin öz tərifi daxilində kraniomaksillofasiyal bölgəyə tətbiq olunur. Deməli, BDS və MDS yalnız dental deyil, kraniomaksillofasiyal dərəcələrdir.

2. Geri sübut: MDS BDS-nin əhatəsini etiraf edir

İkinci sübuta görə, tələbə magistratura səviyyəsində Oral and Maxillofacial Surgery sahəsində ixtisaslaşa bilirsə, bakalavr səviyyəsində bu bölgəyə dair əsas təhsil almış olmalıdır. Müəllif buradan MDS OMS-in mövcudluğunun BDS-nin də kraniomaksillofasiyal bazaya malik olduğunu göstərdiyini müdafiə edir.

3. Tərs sübut: Ad nəyi gözlədir, kurikulum nəyi göstərir?

Üçüncü sübut “Dental Surgery” adının gözlədəcəyi dar kurikulumla real kurikulum arasındakı fərqi müqayisə edir. Əgər BDS həqiqətən yalnız diş cərrahiyyəsi olsaydı, beyin anatomiyası, qalxanabənzər vəzi xəstəlikləri, traxeostomiya, kraniofasiyal cərrahiyyə, estetik üz cərrahiyyəsi, qırtlaq və nazofarenks xəstəlikləri kimi mövzuların kurikulumda olmaması gözlənərdi. Halbuki tədqiqat bunların DCI kurikulumunda yer aldığını müdafiə edir.

4. Cərrahi zəncir sübutu

Dördüncü sübut cərrahiyyənin təkbaşına mövcud ola bilməyəcəyi fikrinə əsaslanır. Cərrah əməliyyat etməzdən əvvəl patoloji diaqnoza, radioloji lokalizasiyaya, tibbi pasiyent idarəsinə, rekonstruksiya və reabilitasiya biliklərinə ehtiyac duyur. Əgər cərrahiyyə kraniomaksillofasiyal bölgəni əhatə edirsə, onu dəstəkləyən patologiya, radiologiya, tibb, rekonstruksiya və reabilitasiya da bu bölgəyə tətbiq olunur. Beləcə bütün təhsil sahəsi dental deyil, kraniomaksillofasiyal xarakter qazanır.

5. Tarixi sübut

Beşinci sübut tarixi arqumentdir. Müəllif “Dental” adlandırmasının 1840-cı illər ətrafında diş çəkilməsi və protez mərkəzli dar peşə quruluşundan miras qaldığını bildirir. Buna qarşılıq DCI-nin 2007 və 2017 kurikulumlarının bu adı çoxdan aşan əhatəyə sahib olduğunu müdafiə edir. Buna görə mövcud adlandırmanı “185 illik tarixi artefakt” adlandırır.

Üç test prinsipi nədir?

White paper BDS və MDS adlarının üç əsas testi keçmədiyini iddia edir:

• Kurikulum testi: Ad tələbənin gördüyü əsas mövzuları göstərməlidir.
• Mövzu testi: Ad əsas akademik fənləri əks etdirməlidir.
• Əhatə testi: Ad klinik-anatomik əhatəni düzgün göstərməlidir.

Müəllif BDS/MDS adlarının bu testlərdə uğursuz olduğunu müdafiə edir. Çünki “Dental Surgery” ifadəsi yeddi fənnin hamısını deyil, yalnız cərrahiyyəni; çox geniş baş-boyun-üz sahəsini deyil, yalnız dişləri önə çıxarır.

“Dental College” adı niyə tənqid olunur?

Tədqiqat yalnız dərəcə adlarını deyil, müəssisənin adını da müzakirə edir. Müəllif “Dental College” adının da eyni üç testə tabe tutulmalı olduğunu deyir. Əgər bir müəssisə baş-boyun anatomiyası, ümumi cərrahiyyə, limfatik sistem xəstəlikləri, qırtlaq və nazofarenks, kranial sinirlər, qalxanabənzər və paratiroid vəziləri, kraniofasiyal cərrahiyyə, estetik üz cərrahiyyəsi, baş-boyun onkologiyası və beyin anatomiyası kimi sahələri öyrədirsə, həmin müəssisənin yalnız “Dental College” adlandırılmasının əhatəni daraltdığını müdafiə edir.

Buna görə tədqiqat düzgün müəssisə adının Institute of Head, Neck and Face Surgery and Medicine və ya Institute of Cranio-Maxillofacial Surgery and Medicine olması gərəkdiyini irəli sürür.

Yeni təklif olunan dərəcə və peşə adları hansılardır?

White paper-da təklif olunan dəyişikliklər olduqca birbaşadır:

• Bachelor of Dental Surgery (BDS) əvəzinə Bachelor of Head, Neck and Face Surgery and Medicine və ya Bachelor of Cranio-Maxillofacial Surgery and Medicine
• Master of Dental Surgery (MDS) əvəzinə Master of Head, Neck and Face Surgery and Medicine və ya Master of Cranio-Maxillofacial Surgery and Medicine
• Dentist / Dental Doctor əvəzinə Head, Neck and Face Surgeon and Physician və ya Cranio-Maxillofacial Surgeon and Physician
• Dental College əvəzinə Institute of Head, Neck and Face Surgery and Medicine və ya Cranio-Maxillofacial Institute

Bu təkliflər tədqiqatın əsas fikrinə bağlıdır: adlandırma tarixi mirası deyil, müasir kurikulumun real əhatəsini əks etdirməlidir.

MDS 2017 kurikulumu tədqiqatda necə istifadə olunur?

White paper-in ikinci böyük sübut bloku MDS Course Regulations 2017 üzərində qurulub. Tədqiqatda MDS Oral and Maxillofacial Surgery kurikulumundan birbaşa sitat gətirildiyi bildirilən bir çox sahə sadalanır:

• Scalp, temple və üzün cərrahi anatomiyası,
• Boynun dərin strukturları,
• Kraniofasiyal sümüklər,
• Orbita, göz qapaqları və burun septumu,
• Qalxanabənzər vəzi, paratiroid, traxeya və qida borusu,
• Beyin və intrakranial venoz sinuslar,
• Kavernoz sinus və superior sagittal sinus,
• Baş-boyun avtonom sinir sistemi,
• Çeynəmə, udma, danışma, tənəffüs və qan dövranının funksional anatomiyası.

Müəllif bu siyahını “dental” sahədən çox-çox geniş hesab edir. Onun fikrincə, MDS-dəki bu məzmunlar postgraduate təhsilin açıq şəkildə baş-boyun-üz və kraniomaksillofasiyal əhatədə olduğunu sübut edir.

MDS rotasiyaları niyə mühüm sübut kimi təqdim olunur?

Tədqiqatda MDS OMS tələbələri üçün DCI tərəfindən məcburi hesab edildiyi bildirilən klinik rotasiyalar da adlandırma islahatı arqumentinə daxil edilir. Bunlara ümumi tibb, ümumi cərrahiyyə, anesteziya, onkologiya, oftalmologiya, nevrologiya, KBB, ortopediya, radiologiya və plastik cərrahiyyə daxildir.

Müəllifin şərhi belədir: Bu rotasiyaların heç biri birbaşa “dental rotation” deyil. Buna baxmayaraq bu rotasiyalar MDS OMS təhsilində yer alırsa, verilən dərəcənin “Master of Dental Surgery” olaraq qalması kurikulumun real əhatəsini gizlədir.

Məcburi klinik prosedurlar siyahısı nə göstərir?

White paper-da MDS OMS üçün məcburi klinik prosedurlar siyahısında yer aldığı bildirilən bəzi əməliyyatlar güclü arqument kimi istifadə olunur:

• Traxeotomiya,
• Orta üz sınıqları,
• Çənə rezeksiyaları,
• Onkocərrahiyyə,
• Mikrovaskulyar anastomoz,
• Yarıq dodaq və damaq cərrahiyyəsi,
• Distraksiya osteogenezi,
• Rinoplastika,
• Skull base surgery / kəllə əsası cərrahiyyəsi üçün access osteotomies,
• Kalvarial greft götürülməsi,
• Fibula greftinin götürülməsi,
• Dəri greftləri,
• TMJ cərrahiyyəsi,
• Ortoqnatik cərrahiyyə.

Müəllif bu prosedurların dişlərlə məhdud olmadığını; baş, boyun, üz, kraniomaksillofasiyal cərrahiyyə və sistemik cərrahiyyə sahələrinə uzandığını müdafiə edir. Buna görə “Dental Surgery” adının MDS OMS səviyyəsindəki klinik reallığı xüsusilə daraltdığını irəli sürür.

BDS + MDS birlikdə necə şərh olunur?

Tədqiqat BDS 2007 və MDS 2017 sənədlərini birlikdə oxuyaraq “dual curriculum proof” adlandırdığı bir sübut qurur. Bu sübuta görə BDS kurikulumu baş-boyun-üz bölgəsinə əsas səviyyədə giriş verir; MDS kurikulumu isə eyni bölgəni qabaqcıl cərrahi və klinik ixtisas səviyyəsində dərinləşdirir.

Yəni müəllifin baxışına görə bu iki təhsil pilləsi bir-birindən ayrı deyil. Hər ikisi eyni anatomik sahəyə, yəni baş-boyun-üz və kraniomaksillofasiyal bölgəyə yönəlib. Buna görə undergraduate və postgraduate dərəcə adlarının da bu bütövlüyü əks etdirməli olduğu müdafiə edilir.

Tədqiqatda formul varmı?

Mənbə tədqiqatda riyazi formul yoxdur. Tədqiqatın quruluşu rəqəmsal hesablamaya deyil, kurikulum-məzmun uyğunlaşdırmasına, məntiqi sübut zəncirlərinə və adlandırma-əhatə uyğunluğuna əsaslanır. Buna görə burada MathJax ilə veriləcək orijinal tənlik yoxdur.

Əvəzində tədqiqatın mərkəzi məntiqi aşağıdakı sözlü münasibətlə ümumiləşdirilə bilər: Dərəcənin adı kurikulumun real anatomik və klinik əhatəsini əks etdirməlidir. White paper-a görə mövcud adlandırma bu prinsipi qarşılamadığı üçün islahat tələb olunur.

Gündəlik həyata və səhiyyə sisteminə təsiri necə anlaşılmalıdır?

Bu tədqiqat birbaşa müalicə üsulunu, klinik cihazı və ya pasiyent nəticəsini araşdırmır. Buna baxmayaraq müzakirə etdiyi mövzu gündəlik səhiyyə sistemi ilə əlaqəlidir. Çünki pasiyentlər çox vaxt peşə adlarına görə yönəlirlər. “Dental” ifadəsi bir çox insan üçün diş, plomblama, çəkilmə, protez və ağızdaxili prosedurları xatırladır. Halbuki tədqiqat DCI kurikulumunun baş-boyun-üz çərçivəsində bir çox patologiya və cərrahi başlığı əhatə etdiyini müdafiə edir.

Əgər bu iddia qəbul edilərsə, adlandırma dəyişikliyi pasiyentlərin hansı ixtisasa müraciət edəcəyini, səhiyyə müəssisələrinin hansı halı kimə yönləndirəcəyini və məzunların peşə kimliyini daha doğru ifadə etməsini təsirləndirə bilər. Lakin bunun real tənzimləyici və hüquqi nəticələri ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Tədqiqatın güclü tərəfləri

Tədqiqatın güclü tərəflərindən biri arqumentini ümumi peşə narazılığı üzərindən deyil, kurikulum məzmunu üzərindən qurmasıdır. Müəllif DCI sənədlərində yer aldığı bildirilən mövzu başlıqlarını ayrı-ayrı anatomik bölgələrə uyğunlaşdıraraq adlandırma müzakirəsini konkretləşdirməyə çalışır.

İkinci güclü tərəf BDS və MDS səviyyələrini birlikdə nəzərdən keçirməsidir. Beləliklə yalnız bakalavr təhsilinin adı deyil, magistratura ixtisas təhsili və müəssisənin adı da eyni məntiqi çərçivədə qiymətləndirilir.

Üçüncü güclü tərəf “Dental College” kimi institusional adlandırmanı da müzakirəyə daxil etməsidir. Çünki dərəcənin adı, peşə titulu və müəssisə adı birlikdə peşə kimliyi sistemini yaradır. Müəllif bu sistemin bütövlükdə kurikulumla uyğunluq problemi daşıdığını müdafiə edir.

Tədqiqatın məhdudiyyətləri

Tədqiqatın ən mühüm məhdudiyyəti resenziyadan keçməmiş white paper olmasıdır. Buna görə iddialar akademik və tənzimləyici mühitlərdə ayrıca müzakirə və təsdiq edilməlidir.

İkinci məhdudiyyət tədqiqatın birtərəfli nomenklatura islahatı arqumenti kimi qurulmasıdır. Mətndə DCI-nin mümkün əks arqumentləri, mövcud dərəcə adlarının hüquqi tarixi, beynəlxalq ekvivalentlik, bakalavr əhatəsi ilə ixtisas əhatəsi arasındakı fərq və ya peşə hüququ baxımından mümkün nəticələr ətraflı müzakirə edilmir.

Üçüncü məhdudiyyət tədqiqatın empirik məlumat təqdim etməməsidir. Tələbələr, pasiyentlər, tənzimləyicilər, stomatoloqlar, ağız-diş-çənə cərrahları və ya səhiyyə sistemi rəhbərləri ilə aparılmış sorğu, müsahibə və ya təsir təhlili yoxdur. Buna görə mətn adlandırma dəyişikliyinin praktik qəbulunu və ya nəticələrini ölçmür.

Dördüncü məhdudiyyət “kurikulumda yer alma” ilə “peşə titulunun həmin sahəni birbaşa təmsil etməsi” arasındakı əlaqənin normativ olaraq qəbul edilməsidir. Müəllif üçün kurikulumun əhatəsi adlandırmanı müəyyən etməlidir; lakin tənzimləyici sistemlərdə dərəcə adları tarix, hüquq, beynəlxalq tanınma və peşə sərhədləri kimi başqa dəyişənlərlə də formalaşa bilər. Bu ölçülər white paper-da məhdud şəkildə nəzərdən keçirilir.

Tədqiqat nə deyir, nə demir?

Bu tədqiqat bunu deyir: DCI BDS və MDS kurikulumunda yer aldığı bildirilən mövzu başlıqları yalnız dişlərlə məhdud deyil; baş, boyun, üz və kraniomaksillofasiyal bölgəni əhatə edən çox geniş təhsil sahəsi var. Buna görə “Dental Surgery”, “Dentist” və “Dental College” adları müəllifin qiymətləndirməsinə görə kurikulumun real əhatəsini natamam göstərir.

Bu tədqiqat bunu demir: Sözügedən adlandırmalar rəsmi şəkildə dəyişdirilib, DCI bu təklifi qəbul edib və ya hüquqi baxımdan bu yeni titullar istifadə edilməlidir. Tədqiqat həmçinin klinik səlahiyyət sərhədlərinin təkcə ad dəyişikliyi ilə avtomatik genişlənəcəyini göstərmir. Mətn tənzimləyici qərar deyil; kurikuluma əsaslanan islahat təklifidir.

Tədqiqatın Metodu və Nəticələri

Metodoloji quruluş

Mövcud və təklif olunan adlandırmalar

BDS kurikulumu üzərindən təqdim olunan əsas sübut sahələri

MDS 2017 üzərindən təqdim olunan əsas sübut sahələri

Tədqiqatın beş məntiqi sübutu

Üç test nəticəsinin xülasəsi

Tədqiqatın ümumi nəticəsi

White paper-in ümumi nəticəsi budur ki, mövcud BDS, MDS, Dentist / Dental Doctor və Dental College adlandırmaları DCI kurikulumunun real əhatəsini əks etdirmir. Müəllif buna görə degree name, professional title və institutional name səviyyələrində köklü nomenklatura islahatı təklif edir.

Lakin bu nəticə birbaşa tətbiq edilmiş tənzimləyici dəyişiklik kimi deyil, DCI kurikulumu əsasında hazırlanmış konseptual və normativ arqument kimi qiymətləndirilməlidir. Tədqiqatın klinik məlumat, tənzimləyici əks mövqe və hüquq-siyasət təhlili təqdim etməməsi, bu təklifin daha geniş akademik və institusional müzakirəyə ehtiyacı olduğunu göstərir.

Mənbə və Metod Qeydi

Bu məqalə Dr. Prakash Kumar, MDS tərəfindən hazırlanmış “The Nomenclature Reform: BDS, MDS, Dentist, Dental Doctor and Dental College — Why These Names Are Scientifically Wrong And What the Correct Names Must Be” adlı white paper tədqiqatına əsaslanaraq hazırlanıb. Mətn Medident — Institute of Head, Neck & Face Surgery and Medicine, Patna, Bihar ilə əlaqəli şəkildə təqdim olunur və istinad kodu WP/NOM/2026/001-dir.

Mənbə mətn white paper / preprint kimi təqdim olunub. Mətndə açıq şəkildə “This preprint research paper has not been peer reviewed” ifadəsi mövcuddur. Buna görə tədqiqat resenziyadan keçməyib. Nəticələr yekun akademik konsensus və ya rəsmi tənzimləyici qərar kimi deyil, müzakirəyə açılmış nomenklatura islahatı təklifi kimi oxunmalıdır.

Bu məzmun yalnız PDF-də təqdim olunan arqumentlərə, cədvəllərə, DCI kurikulumundan aktarılan hissələrə və müəllifin məntiqi nəticələrinə əsaslanaraq hazırlanıb. PDF-də olmayan rəsmi DCI qəbulu, hüquqi dəyişiklik, məhkəmə qərarı, beynəlxalq ekvivalentliyin avtomatik dəyişəcəyi və ya peşə səlahiyyətinin birbaşa genişlənəcəyi barədə iddialar əlavə edilməyib.

Tədqiqat klinik sınaq, pasiyent nəticəsi, sorğu, statistik təhlil və ya sahə araşdırması deyil. Əsas metodu DCI BDS Course Regulations 2007 və DCI MDS Course Regulations 2017 sənədlərində yer aldığı bildirilən kurikulum məzmununu anatomik bölgə, fənn və adlandırma uyğunluğu baxımından şərh etməkdir. Buna görə mətn empirik nəticə yaradan tədqiqat deyil; kurikuluma əsaslanan konseptual-normativ təhlildir.